Posts tonen met het label Zweden. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Zweden. Alle posts tonen

vrijdag 14 november 2025

Scandinavië maakt zich op voor eerste serieuze winterinval

In het noorden van Scandinavië is de winter ingevallen. Vandaag vrijdag ligt de vorstgrens (met ook overdag negatieve temperaturen) een kilometer of 300 ten noorden van Stockholm. In het uiterste noorden, zeg maar Lapland, wordt er al op natuurijs geschaatst. Morgen en overmorgen aarzelt de vorst nog wat, maar vanaf maandag koelt een groot deel van Scandinavië flink af, met zelfs in de omgeving van Stockholm overdag negatieve temperaturen. De grens met schaatsbaar ijs schuift vanaf dan snel op naar het zuiden. Goed nieuws voor de schaatsers ter plekke, is dat sneeuwval daarbij grotendeels uitblijft, zodat er zich erg mooie ijsvloeren kunnen vormen. De hoogdagen voor de Zweedse langeafstandsschaatsers komen er dus aan.

Op een week tijd zal het natuurijs in de omgeving van de Zweedse stad Sundsvall ongeveer 15 cm aangroeien, op voorwaarde dat er geen sneeuw op ligt. Bron: Jan-Erik Gustafsson, skridko.net. (*)


De vorstinval in Scandinavië wordt veroorzaakt door een hogedrukgebied boven Groenland en een lagedrukgebied boven Nova Zembla. Tussen deze beide druksystemen stroomt er vanuit het noorden Arctische lucht uit boven Noorwegen en Zweden. Deze noordelijke hoogtestroming zet zich ook door tot boven de Benelux, maar het hoeft niet gezegd dat de luchtmassa al behoorlijk is opgewarmd als ze ons bereikt, na een lange reisweg over het warme Noordzeewater. Het extreem zachte weer van de voorbije dagen behoort vanaf maandag wel tot het verleden. Maandag liggen de maxima in de regio Gent nog rond een graad of 9, dinsdag rond een graad of 7. Een winterinval kunnen we dit niet noemen, want van vorst is er nog geen sprake, ook niet tijdens de nachten.

Woensdag trekt er een depressiekern over onze omgeving, terwijl er nog altijd een hogedrukgebied ligt boven IJsland. We krijgen woensdag en donderdag in Vlaanderen killig weer: geregeld regen, bij maxima rond 6 graden en minima rond 2 graden. De kans dat de neerslag valt als (natte) sneeuw is volgens het ensemble van ECMWF voorlopig nooit groter dan 10 procent. Bij voldoende opklaringen kan het 's nachts en 's ochtends wel vriezen aan de grond en heel misschien is ook een graadje vorst in de thermometerhut mogelijk. 


Schaatsers in het noorden van Zweden houden de dikte van de ijsvloer nauwgezet in de gaten, zoals hier in de omgeving van Luleå. (Foto: Johnny Sundström)


(*) Deze grafiek toont de ijsaangroei per 6 uur in cm, van een sneeuwvrije basisijsvloer van 5 cm (donkerblauw) of van een 5 cm dikke basisijsvloer bedekt met 2 cm droge sneeuw (lichtblauw). Hij zegt dus niets over de absolute dikte van de ijsvloer



zaterdag 16 december 2023

Zachte lucht overspoelt grote delen van Europa

 Aan de opvallend kou in Scandinavië van de voorbije maand, komt zo stilaan een eind. In het noorden kan de winter zich vandaag nog handhaven, in  het zuiden is hij al een tijdje van de weerkaarten geveegd. De komende dagen rukt de zachte lucht verder op naar het noorden.  De hogedrukgebieden in het noorden van Europa hebben plaats gemaakt voor depressies en boven Centraal-Europa ligt nu een knoert van een warmbloedige anticycloon. Aan de noordelijke flank van deze anticycloon staat een westelijke stroming, die zachte subtropische lucht tot ver in het Europese continent blaast.

De straalstroom ligt vandaag zaterdag 16 december 2023 ten noorden van onze omgeving en blaast zachte zeelucht ver Europa in. (Kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Het is geen onbekend fenomeen. Ook in het hoge noorden houdt strenge vrieskou zelden een volledige winter aan. Ook daar zijn er geregeld perioden met minder koud weer. 

Bij ons zorgt het Centraal-Europees hogedrukgebied tijdelijk voor een periode met droger weer. Actieve neerslagzones volgen noodgedwongen een noordelijke koers en kunnen ons niet bereiken. Helaas zorgt het ingevangen vocht wel voor grijs weer, met lage bewolking en nu en dan zelfs wat lichte motregen. De luchtmassa is op grotere hoogte warm en de bewolking zorgt ervoor dat er 's nachts weinig warmte kan uitstralen. Ondanks de hoge stand van de barometer krijgen we dus zacht weer.

Tot en met maandag komt er in deze situatie weinig verandering. Dinsdag diept er zich een randdepressie uit boven de Noordzee, waarvan het actieve frontale systeem over ons land trekt. Gedaan dus met de drogere periode. Het hogedrukgebied boven Europa pakt z'n biezen en we komen in een westelijke tot noordwestelijke stroming terecht. De aangevoerde luchtmassa wordt maritiem polair van oorsprong. We krijgen vanaf woensdag wisselvallig weer, met maxima rond 10°C. Dat is zachter dan normaal, wat toch opmerkelijk is in december bij een westelijke tot noordwestelijke stroming met aanvoer van polaire lucht. Het is in dit soort details dat de klimaatverandering zich laat opmerken.

Dinsdag bevinden we ons in de warme sector van een randdepressie met kern boven het zuiden van Engeland. (Kaart: UK MetOffice)


Omdat het Centraal-Europese hogedrukgebied vanaf woensdag van de weerkaarten verdwijnt, kan de koude lucht weer dieper uitzakken boven Scandinavië, waardoor ook het zuiden van Zweden een kans maakt op een witte Kerst, wat de afgelopen winters niet altijd het geval was.

De natuurijsbanen in midden en noordelijk Zweden hoeven niets te vrezen van de tijdelijke opwarming, die in het zuiden krijgen het wel moeilijk de komende dagen.

Een weermodel is en blijft een model

Als operationeel marien meteoroloog ben ik vooral bezig met weersverwachtingen op de korte termijn. Ik weet uit ervaring hoe de weerkaarten vanaf een dag of 4 vooruit kunnen wijzigen, vaak geniepig en subtiel, heel soms radicaal.  Ondanks de vooruitgang van de weermodellen ben ik daardoor in de loop der jaren sceptischer geworden over langetermijnverwachtingen.  Een omslag naar winterweer laat zich zelden uitgesproken zien in ensembles van 14 dagen vooruit, laat staan in maand- of seizoensverwachtingen.  De ensemble-techniek maakt het mogelijk om een trend tot een dag of 10 te ontwaren, maar dat dient altijd te gebeuren met de nodige omzichtigheid, zelfs bij een op het eerste zicht erg eensgezind ensemble. De uitkomst van een weermodel ziet er erg realistisch uit, maar het is en blijft een immens vereenvoudigde voorstelling van de werkelijkheid, met alle beperkingen vandien.

Een weersomslag begint dikwijls vrij onverwachts met subtiele wijzigingen in de weerkaarten van 4 tot 5 dagen vooruit, waarna het ensemble mee in die richting evolueert.


zaterdag 2 december 2023

Scandinavische kou sijpelt door tot bij ons

 Een deel van de Scandinavische kou (zie vorige bijdrages) is doorgesijpeld tot in de Lage Landen. De voorbije dagen viel er hier en daar wat winterse neerslag en de minimumtemperatuur deze ochtend in mijn tuin in Drongen (vlak bij Gent) was zowaar -6°C. Het blijft nog eventjes aan de koude kant, met morgen zondag mogelijk wat natte sneeuw, maar volgende week gaat de temperatuur opnieuw omhoog en aan natuurijs op uitgebreide schaal in de Benelux moeten we nog niet denken.


De Kraenepoel in Aalter lag vandaag volledig dichtgevroren, na een nachtje van -6°C. Na morgen smelt het ijs weer weg.


Sneeuw in Oostende op zaterdag 2 december bij -2°C.


In Scandinavië blijft het voorlopig nog ijzig koud. Op enkele plaatsen zijn daar de voorbije dagen sneeuw- en kouderecords verbroken voor november. Dat is nog geen garantie op een koud vervolg van de rest van de winter. Een bekende Zweedse weerspreuk luidt: "Anders braskar, Julen slaskar." Onmogelijk om letterlijk te vertalen, maar Anders is de naamdag van Andreas op 30 november en Julen is Kerstmis. Het komt er op neer dat als je op 30 november hard moet stoken tegen de vrieskou, dat het dan met Kerstmis zal dooien. Een weerspreuk zoals een ander natuurlijk, maar dikwijls zit daar toch een kern van (statistische) waarheid in.

De vroege Zweedse vrieskou heeft ervoor gezorgd dat er vorig weekend al enkele natuurijsbanen op meren zijn geopend, onder meer in Piteå en Tavelsjö (Umeå). Helaas heeft een sneeuwstorm langs de Zweedse oostkust op woensdag de ijsbanen bedolven onder een dik pak sneeuw en er zal heel wat werk nodig zijn om ze weer vrij te maken.

De ijsbaan van Tavelsjö vorig weekend. (foto Anders Enetjärn - AIK Tavelsjö)


Enkele dagen later moest er al met man en macht gewerkt worden om de ijsbaan weer vrij te maken na een sneeuwstorm. (foto: Tobias Sundqvist - AIK Tavelsjö)


Op de wat langere termijn, naar volgend weekend toe, zien we op de weerkaarten een strijd tussen Atlantische depressies en een krachtig hogedrukgebied boven het westen van Rusland. Dat zorgt voor zacht weer in de Benelux en voorlopig nog koud weer boven het oosten van Europa en Scandinavië, maar de zachte lucht lijkt ook meer en meer naar het oosten en noorden op te dringen.

maandag 13 november 2023

Uitzonderlijk koud in Midden-Zweden

 

De winter blijft volop aan zet in het noorden en midden van Scandinavië. De vorst heeft er wel het gezelschap gekregen van een - voor schaatsers - hinderlijke metgezel: sneeuw. Vooral in het binnenland van midden-Zweden kwam er een flink pak naar beneden, tot 40 cm en meer. Dat betekent dat het mooie, zwarte ijs er op veel plaatsen verdwenen is. Daar is het wachten tot het ijs gaat "stöpen": zich mengen met water tot er een nieuwe, harde bruin-grijs-witte ijsvloer verschijnt. Boven het sneeuwdek gaat het de komende dagen zeer streng vriezen. Op grote meren, die tot nu toe open bleven liggen, kan dan wel een prachtige ijsvloer ontstaan. Scandinavische natuurijsschaatsers zijn dit gewoon: die gaan op zoek naar dit mooie ijs. Het voobije weekend werd er bijvoorbeeld geschaatst op het zeeijs van de Oostzee in Luleå, ongeveer op de plek waar in februari de Nederlandse marathonschaatsers hun wedstrijden zullen afwerken.

Het Zweedse sneeuwdek op 13 november 2023. (bron: www.smhi.se)


De komende dagen daalt de temperatuur in het noorden en midden van Zweden plaatselijk tot rond -20 à -30°C en dat is zelfs naar Scandinavische normen vrij fors voor half november.

De komende dagen vriest het ook meer in het zuiden van Zweden dag en nacht, onder meer in grote delen van Värmland. Ook daar kunnen er de komende week prima schaatsomstandigheden zijn. Pas komend weekend wordt daar wat sneeuw verwacht. Ten zuiden van de grote meren Vänern en Vättern blijft de temperatuur positief, dus daar moet je het als schaatser niet gaan zoeken.

De minima en maxima voor de stad Östersund in het midden van Zweden. Het is er écht wel uitzonderlijk koud voor de tijd van het jaar. (bron: ecmwf.int)

Er zijn voorlopig geen aanwijzingen dat de vroege winterkou in het noorden en midden van Scandinavië aanstalten maakt om af te zakken naar de Benelux. Voorlopig is bij ons nog geen sprake van vorst van betekenis. Maar ik wil ook niet meegaan in de doemberichten dat natuurijs in de Lage Landen een fenomeen uit het verleden is en dat schaatsen in onze contreien nu al een zaalsport geworden is. Wat in Scandinavië kan (uitzonderlijk koud voor de tijd van het jaar), kan ook nog bij ons voorvallen. We zullen echt nog wel periodes met natuurijs meemaken, door de klimaatopwarming minder vaak dan vroeger, maar kómen doen ze. 

vrijdag 20 oktober 2023

In Scandinavië is het schaatsseizoen begonnen

 Terwijl in het zuiden van Scandinavië storm Babet toeslaat, is in het noorden het natuurijsseizoen begonnen. Een stevig hogedrukgebied zorgt in het noorden van Noorwegen, Zweden en Finland voor ideale omstandigheden: droog, windstil en helder weer. De nachten in de buurt van de poolcirkel zijn nu al erg lang, waardoor de Aarde er lang warmte kan uitstralen, met stevige vrieskou tot gevolg.

Een hogedrukgebied boven het noorden van Scandinavië zorgt er voor vroeg winterweer, waarbij de eerste schaatsers op natuurijs al gesignaleerd zijn. (kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


In Zweeds Lapland daalde de temperatuur de voorbije nacht al tot -16 à -19°C. Er viel in deze regio al erg vroeg veel sneeuw, zodat de temperatuur er extra kon wegzakken. Op ondiepe meertjes in deze regio zijn de eerste schaatsers op natuurijs al gesignaleerd.

De minima van de voorbije nacht in het noorden van Zweden (bron: SMHI)


Ook de komende dagen blijft het nog koud in noord-Scandinavië. In de omgeving van het Zweedse Kiruna vriest het elke nacht 15 graden en schommelt de temperatuur overdag rond de -3°C. Het blijft ook nog droog tot en met dinsdag. Later wordt het er mogelijk iets minder koud, maar dooiweer staat er niet op het programma.

De verwachting voor de minima en maxima in Kiruna in het noorden van Zweden, volgens weermodel ECMWF (bron: ecmwf.org)


Voor alle duidelijkheid: dit vroege vriesweer in het noorden zegt nog niets over het verloop van de komende winter bij ons. 

Later meer!

woensdag 16 november 2022

Het natuurijsseizoen is begonnen (in het hoge noorden)

In het noorden van Zweden komt het nieuwe natuurijs-schaatsseizoen nu volop op gang. Meer bepaald in de omgeving van Piteå en Luleå gingen de nordic skaters de voorbije dagen de vaak prachtige ijsvloer op. Na een paar heldere, windstille nachten met stralingskou is het ijs er op een aantal meren 4 tot 7 cm dik en dat volstaat voor de eerste tochten, als je alle veiligheidsregels in acht neemt. 

Wie een schaatstocht op natuurijs wil maken, weet dus waar naartoe. De omstandigheden blijven in de omgeving van Piteå de komende dagen goed: droog weer en een temperatuur die dag en nacht ruim onder het vriespunt blijft. De schaatsmogelijkheden zullen daar dus alleen nog maar toenemen. Begin volgende week begint het kwik er wat te stijgen en neemt ook de kans op sneeuw of andere winterse neerslag toe.

De temperatuursverwachting van het eps van ecmwf voor Piteå, in het noorden van Zweden. (bron: ecmwf.org)


Oorzaak van het vriesweer in Scandinavië is een krachtig hogedrukgebied. Datzelfde hogedrukgebied zorgt ervoor dat ook de Lage Landen, en vooral dan Nederland, een klein vleugje van het winterweer te pakken krijgen. Aan de zuidflank van deze anticycloon komt namelijk een bel met koude lucht afgezakt naar het zuidwesten. De koudste lucht komt boven Polen terecht, maar ook het noordoosten van Nederland kan er nog een schampschot van opvangen. Volgens het Europese weermodel kan er daardoor wat sneeuw vallen op zaterdag boven de grote rivieren bij een temperatuur overdag rond +1°C.

Deze kaart toont de temperatuur op 850 hPa, ongeveer 1500m hoogte. De koudste lucht zit zaterdag nabij Polen. (bron: ecmwf via wetterzentrale.de)


Vlaanderen krijgt waarschijnlijk weinig of niets mee van dit kortstondige winterse prikje. Bij ons zou het kwik zaterdag volgens de hoofdberekening van het Europese model nog oplopen tot +10°C, met nu en dan wat regen. Volgens het Ensemble Prediction System (EPS) is er wel een vrij grote kans dat de koudere lucht vanaf zaterdagnamiddag ook eventjes ten zuiden van de Nederlandse grens geraakt, maar de gedetailleerde hoofdberekening gaat dus niet mee met dat scenario.

Sowieso is de koude-uitbraak in onze buurt geen lang leven beschoren. Een Atlantische depressie stuurt begin volgende week opnieuw maritieme en dus zachte lucht naar onze omgeving. We krijgen dan echt herfstweer, met geregeld regen en soms ook veel wind. De straalstroom blijft daarbij wel ten zuiden van ons land, waardoor we aan de koude kant van deze polaire jetstream vertoeven. Warmterecords zullen er dus voorlopig niet meer sneuvelen. De maxima liggen in Gent meestal rond 10°C en dat is normaal voor deze tijd van het jaar. Ook de minima rond 5°C zijn normaal voor deze periode.

De straalstroom duikt volgende week ten zuiden van ons door. (bron: ecmwf via wetterzentrale.de)



dinsdag 1 februari 2022

Ook februari begint zonder vorst

We zijn begonnen aan de laatste maand van de weerkundige winter en het ziet er nog altijd allesbehalve rooskleurig uit voor de schaatsers in de Lage Landen. Januari verliep zonder noemenswaardige vorst en februari gaat voorlopig verder op dit weinig stichtende pad. 

Op dit ogenblik dendert de straalstroom strak van west naar oost over onze hoofden, en dan hoef je echt geen winterweer te verwachten. Donderdag vat een hogedrukgebied op een totaal foute plek plaats: boven Frankrijk en de Alpen. Vanaf vrijdag komen we onder de invloed van een depressiekern voor de Noorse kust. Dat zijn allemaal scenario's waarbij de vorst geen vaste voet aan de grond krijgt bij ons. Ook op de wat langere termijn lijkt hier geen verandering in te komen.

Een strakke straalstroom dendert over onze hoofden en voert zachte zeelucht aan. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


In Scandinavië zien we een gevarieerd beeld. Koude periodes en periodes met dooiweer wisselen er elkaar af. In het zuiden van Zweden duren de dooiperiodes vaak te lang, waardoor de natuurijsbanen dikwijls meerdere dagen gesloten moeten worden wegens te slecht ijs. Meer naar het noorden is de dooi van kortere duur en ligt er vaak erg goed ijs op de geveegde banen.

Op dit ogenblik is het in midden-Zweden weer wat kouder, zodat het ijs zich kan herstellen. Vanaf vrijdag gaat het kwik in de omgeving van de bekende schaatsplek Falun weer omhoog, richting het vriespunt. Die regio krijgt dan kwakkelweer, met een temperatuur rond de 0°C. Een stuk meer naar het noorden, in Luleå, blijft de temperatuur de komende 10 dagen onder nul. De talrijke Nederlandse marathonschaatsers die op het eind van deze maand naar Luleå afzakken, hoeven zich dus geen zorgen te maken.

dinsdag 28 december 2021

Laatste dagen van 2021 verlopen uitzonderlijk zacht

Het zijn alweer harde tijden voor wie houdt van schaatsen op natuurijs in de Lage Landen. Een vervelend samenspel tussen een zuidelijk gelegen hogedrukgebied en een Atlantische depressie zorgt voor een opstuw van subtropische lucht naar onze omgeving. De laatste dagen van 2021 verlopen daardoor uitzonderlijk zacht en misschien zelfs recordzacht met maxima rond 14 à 15°C. Begin januari wordt het opnieuw wat minder zacht, maar winterweer staat voorlopig nog niet op het programma.

Dooiperiodes zijn vaak goed voor schaatsers in het hoge noorden. Als het nadien weer gaat vriezen ligt het ijs er weer perfect bij.


Ook de Alpen ontsnappen niet aan het uitzonderlijk zachte weer. Aangezien de schaatstochten op de Weissensee in Oostenrijk deze winter omwille van corona zijn geschrapt, ga ik deze winter niet berichten over de schaatsmogelijkheden daar.

In Scandinavië zijn de omstandigheden een stuk beter. Ook daar rukt de zachte lucht soms op, vooral in het zuiden, maar november was daar zo uitzonderlijk koud dat er op de meeste plaatsen al een dikke ijsvloer ligt. Een korte dooiperiode is dan zelfs goed voor het ijs. De geveegde natuurijsbanen worden dan op natuurlijke wijze "gespoeld" en de sneeuw op de meren kan dan gaan "stöpen". Dat is een Zweeds woord dat zich moeilijk laat vertalen. Het betekent dat de ijsvloer onder het gewicht van de natte sneeuw naar beneden wordt gedrukt en dat de sneeuwlaag zich volledig vol zuigt met water. Als het daarna weer gaat vriezen, ligt er een egale en harde, grijze ijsvloer die opnieuw perfect beschaatsbaar is. "Stöpis" is dus geen sneeuwijs, dat qua kwaliteit vaak erg bedenkelijk is.

De zuidelijk gelegen lagedrukgebieden stuwen zachte zeelucht naar de Benelux, maar Scandinavië blijft vrijwel altijd aan de koude kant van de depressies liggen. Alleen in het meest zuidelijke deel van Zweden ligt de temperatuur te hoog. Ten noorden van de lijn Göteborg-Jönköping-Norrköping zijn de omstandigheden vrij goed.



Wie deze site al een tijdje volgt, weet dat ik een old school meteoroloog ben die weinig of geen waarde hecht aan langetermijnverwachtingen. Weersverwachtingen zijn vrij betrouwbaar tot vijf dagen ver, de "pluim" van het ensemble geeft een mogelijke trend aan tot 10 dagen vooruit. Het laatste deel van de 15-daagse pluim is naar mijn mening al niet meer bruikbaar om concrete verwachtingen op te stellen en neem ik zelf nooit mee in mijn verwachting.. Er wordt veel onderzoek gedaan naar maand- en seizoensverwachtingen, maar bruikbare uitkomsten leveren ze voorlopig voor onze omgeving nog niet op. Het bekijken van de uitvoer van het maandmodel van ECMWF, die 2 keer per week beschikbaar komt, kan leerzaam en interessant zijn, maar het opmaken van een concrete verwachting aan de hand van deze modeluitvoer is zinloos en schept alleen maar verkeerde verwachtingen.

woensdag 1 december 2021

Historisch koud in Zweden, kwakkel bij ons

Scandinavië beleefde de voorbije dagen de koudste novemberdagen in 50 jaar, met plaatselijk temperaturen tot -37°C. Een aantal geveegde natuurijsbanen zijn er al open gegaan, dat is erg vroeg voor de tijd van het jaar. Of die Scandinavische kou ook kan doordringen tot Vlaanderen en Nederland, is nog lang niet zeker. Guur weer staat er wel in de verwachting en de Hoge Venen duiken volgende week wél de winter in.

Ik was vorige week in mijn huis in Zweden, net op tijd om er de winter te zien invallen. Inmiddels is het er bitter koud (en ben ik helaas terug in België...)


Ook de komende dagen blijft het nog koud in het hoge noorden. Depressies boven Denemarken en het westen van Rusland zorgen er voor een noordelijke stroming. De nachten zijn er lang. Bij helder weer en weinig wind kan het er plaatselijk extreem sterk afkoelen. Temperaturen tussen -30 en -40°C zijn er de eerste dagen van december weer haalbaar en een echte verzachting is er de komende 10 dagen niet aan de orde.

Bij ons zorgt de Deense depressie voor een snelle terugkeer van de noordwestelijke stroming. Er wordt onstabiele, maritiem polaire lucht aangevoerd. Dat levert een weertype op dat we nog kennen van de voorbije weken: soms stevige buien die een winters karakter kunnen hebben in het laagland en sneeuwbuien in de Hoge Venen. De maxima liggen morgen donderdag rond een graad of 5, in de nacht van donderdag op vrijdag kan het lichtjes vriezen.

Morgen donderdag komen we opnieuw in maritiem polaire lucht terecht. Het traject over zee zorgt ervoor dat de lucht in de onderste lagen opwarmt en de scherpste kantjes van de kou er af gaan. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Vrijdag heeft de depressiekern zich verplaatst van Denemarken naar de Baltische Staten. Boven het noorden van Scandinavië ontwikkelt er zich een koud hogedrukgebied, wat de temperatuur er nog meer doet dalen, zoals hierboven al aangehaald. Bij ons krimpt de stroming naar het westen tot het zuidwesten, waardoor er tijdelijk weer zachtere lucht wordt aangevoerd. De middagtemperatuur ligt vrijdag in de regio Gent rond 3°C, maar de temperatuur loopt 's avonds verder op. Er valt vrijdag neerslag vanaf het westen en mogelijk is dat in West- en Oost-Vlaanderen eerst wat smeltende sneeuw, die later wel overgaat in regen. 

Volgens het Europese weermodel begint de neerslag vrijdag als natte sneeuw, wat mogelijk zelfs een sneeuwdekje zou kunnen opleveren in West- en Oost-Vlaanderen. Deze kaartjes zijn vaak wel wat te voortvarend. (bron: ecmwf.org)


Zaterdag is het zwaarbewolkt tot betrokken en regenachtig, met maxima rond 8°C in de regio Gent. Na de middag draait de wind opnieuw naar het noordwesten en begint het af te koelen, zonder dat we evolueren naar winterse toestanden. In de nacht van zaterdag op zondag liggen de minima in het westen van Vlaanderen rond +2°C.

Zondag is een wisselvallige dag, met regenbuien en heel misschien ook een winterse bui. De maxima liggen in de regio Gent rond 5°C. Het hogedrukgebied boven Scandinavië blijft voorlopig te noordelijk liggen om de echte winterkou tot bij ons te krijgen.

Zoals de weerkaarten er nu bijliggen, komen we maandag in een zadelgebied terecht. Dat is een erg rustig gebied tussen hoge- en lagedrukgebieden in. Door dat gebrek aan stroming kan de kou uit het noorden ons niet echt bereiken. Bij voldoende opklaringen kan het 's nachts wel licht vriezen en de maxima liggen rond 4°C. Er kan plaatselijk een winterse bui vallen.

Begin volgende week bevinden we ons in een zadelgebied. De stroming is net niet sterk genoeg om de Scandinavische kou tot bij ons te krijgen. (bron: ecmwf via wetterzentrale.de)


Ook de dagen daarna blijven we wellicht in het grensgebied tussen zachte en koudere lucht. Daarbij lijkt de kans op positieve temperaturen wat groter dan de kans op vorst. Licht winterse perikelen zijn niet uitgesloten, maar de echte winterkou laat nog op zich wachten. We maken de meeste kans op kwakkelweer, met minima rond of iets onder het vriespunt en maxima tussen 3 en 5°C. 

De Hoge Venen mogen zich wel opmaken voor een winterse week. Daar komt het kwik vanaf zondag nauwelijks nog boven het vriespunt, ook niet overdag, en valt er geregeld sneeuw. De winter is dus niet ver uit de buurt.

De ensemble-verwachting voor de temperatuur in Mont Rigi, op de Ardense hoogten: vrijwel permanente vorst vanaf zondag. (bron: ecmwf.org)


zaterdag 27 november 2021

Scandinavische diepvrieskou sijpelt mondjesmaat door

Scandinavië is nu echt de diepvries ingedoken, met de voorbije nacht zelfs een -34,7°C in Buresjön in Zweeds Lapland. Dat is erg koud voor november. Uiteraard wordt er in Zweden nu volop geschaatst. In Tavelsjö is zelfs een eerste geveegde natuurijsbaan open gegaan van 2,5 kilometer lengte. Met de koude vooruitzichten zullen ook de langere banen binnenkort kunnen opengaan. De mogelijkheden voor nordic skating zijn er vrijwel onbeperkt. Nu en dan sijpelt er wat van deze noordse kou naar de Lage Landen door, maar voorlopig niet voldoende om vorst van betekenis op te leveren. In de hoge Ardennen ligt er wel voor het eerst deze winter een sneeuwdek, dankzij deze koude polaire lucht.

De meren in Zweden vriezen nu volop dicht.


Op de hoogtekaarten zien we de straalstroom sterk meanderen en een duik maken van Groenland naar Spanje en Portugal, om vervolgens weer te klimmen via de Alpen naar het zuiden van Finland en noordwesten van Rusland. Het golfdal is gevuld met koude polaire lucht. Bij ons gaan de scherpste kantjes van de kou er af, omdat de lucht over de relatief warme oceaan en Noordzee reist. Op grotere hoogte is de lucht nog koud genoeg om sneeuw op te leveren in de Ardennen en de Alpen. Ook in het Nederlandse en Vlaamse binnenland valt er hier en daar sneeuw. Bij opklaringen tijdens de nachten vriest het licht.

De straalstroom meandert sterk. Noord- en noordwest-Europa bevinden zich aan de koude kant van deze "luchtrivier" (bron kaart: gfs via wetterzentrale.de).


Het koudere, gure weertype houdt aan tot en met maandag. Dinsdag komen we tijdelijk in de warme sector van een Atlantische depressie terecht, met temperaturen in het laagland rond 10°C, ook 's nachts. Woensdagavond passeert het koufront en keert het guurdere weertype terug. Er is dan opnieuw kans op winterse neerslag en wat lichte vorst tijdens de nachten. 

De minima en maxima voor Gent volgens de 50 berekeningen van het ensemble van ecmwf (bron: ecmwf.org)

Vanaf 6 december lijkt de kans op kouder winterweer wat toe te nemen, onder invloed van een noordelijk hogedrukgebied. Ongeveer de helft van de eps-leden berekenen dan lichte tot matige vorst tijdens de nachten. Dat betekent uiteraard ook dat de andere helft geen vorst berekent. Het blijft in elk geval de moeite lonen om de weerkaarten in de gaten te houden, en dat kunnen we niet elke winter zeggen.

woensdag 17 november 2021

Eerste koudere periode komt er aan

Voor het eerst dit najaar lijkt een koudere periode in zicht. Er ontstaat komend weekend een blokkade op de noordelijke Atlantische Oceaan, waardoor de stroming bij ons naar het noorden tot noordoosten ruimt. Zondag trekt een koufront over ons land en de dagen daarna neemt de kans op winterse neerslag en vorst tijdens de nachten toe.

Maandag komen we in een noordoostelijke stroming terecht. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Tot en met zaterdag bepaalt een hogedrukkern ten zuiden van ons land ons weerbeeld. We krijgen tot dan rustig en soms erg grijs weer in Vlaanderen, met zacht weer voor de tijd van het jaar. De maxima liggen rond 12°C, de minima rond 8°C. Absoluut geen winterse toestanden dus.

Zondag zien we een belangrijke verandering op de weerkaarten. Het Zuid-Europese hogedrukgebied verzwakt en trekt weg naar het oosten. Een ander exemplaar vat post ten zuiden van IJsland. Daardoor ruimt de stroming in onze omgeving zondag van het westen naar het noorden. Dat gaat gepaard met de doortocht van een koufront. Verwacht ook dan nog geen winterse toestanden. Het kwik loopt zondag nog op tot 9 à 10°C en daalt na de passage van het koufront tot 7°C.

Maandag zou het hogedrukgebied een uitloper ontwikkelen naar het zuiden van Scandinavië, terwijl er boven de Golf van Biskaje een ondiepe depressiekern ligt. De stroming ruimt dan bij ons verder door naar het noordoosten. Er hangt eerst nog veel lage bewolking, bij maxima rond 7 à 8°C in de regio Gent. Als het in de nacht van maandag op dinsdag voldoende uitklaart, kan het licht vriezen. Die kans ligt momenteel rond 50 procent.

Dinsdag zou dan, volgens de ensembleverwachting van ECMWF, een zonnige maar koude dag worden, met maxima niet veel hoger dan 5°C. De hoofdberekening houdt het zelfs bij een zuinige 3°C.

De ensembleverwachting voor de temperatuur in de regio Gent de komende 10 dagen (bron: ecmwf.org)


Vanaf woensdag lijkt de kans groot dat we in een noordelijke hoogtestroming terecht komen, in stand gehouden door een hogedrukblokkade op de noordelijke Atlantische Oceaan. De bovenluchten koelen verder af, tot rond -6°C op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte). De onderste luchtlagen worden opgewarmd door het relatief warme zeewater. Dat alles zorgt voor een wisselvallig weerbeeld, met buien die soms een winters karakter kunnen hebben. De maxima liggen in de regio Gent vanaf woensdag meestal rond 6°C. De kans op lichte vorst tijdens de nachten ligt eerst rond 25 en later rond 50 procent. Mogelijk krijgen we dus een licht winters weerbeeld.

Schaatsen in Scandinavië

In grote delen van noordelijk Scandinavië is het natuurijsseizoen volop begonnen. Geveegde banen zijn er voorlopig nog nauwelijks of niet, maar de langeafstandschaatsers gaan met gids en vaak in clubverband wel al volop het ijs op in Norrland, het noordelijke deel van Zweden. Door de noordelijke stroming steekt ook daar de winter nog een tandje bij. De schaatsmogelijkheden zullen er dus alleen maar toenemen. In Lapland wordt het na het weekend zelfs erg koud. De temperatuur ligt er meestal tussen -10 en -20°C, later zelfs mogelijk rond -25°C. Ook in meer zuidelijke regio's zoals Värmland en Dalarna kan het volgende week permanent vriezen, met hoop op stilaan wat schaatsmogelijkheden, maar dat moeten we nog wat verder in de gaten blijven houden.

De verwachte minima en maxima in het Zweedse Umeå: goede vooruitzichten voor de natuurijsbaan in Tavelsjö (bron: ecmwf.org)


Onder het label Nordic Skating vind je op dit blog meer informatie over het schaatsen op de Zweedse manier.


donderdag 4 november 2021

Winter speelt jojo in het noorden van Scandinavië

 Na het vroege offensief in het noorden van Europa, heeft de winter er zich de voorbije dagen weer teruggetrokken. Alleen in het uiterste noorden en in de bergen van het Zweeds-Noorse grensgebied is het nog winters. In grote delen van Lapland liggen dikke pakken sneeuw troosteloos weg te dooien als was het mei. Dat verandert opnieuw, want vanaf morgen neemt de temperatuur er weer een flinke duik en zakt de wintergrens ongeveer tot over het midden van Zweden.

Zondagmiddag loopt de vorstgrens van noord naar zuid door Zweden. (kaart: weermodel GFS via Wetterzentrale.de)


Oorzaak van het koudere weer in het hoge noorden, is een depressiekern die zich morgen boven het noorden van Scandinavië vestigt. De aangevoerde luchtmassa is er koud en er staat weinig wind. Meer naar het zuiden zorgt de depressie voor een stevige westelijke stroming. In het zuiden van Zweden kan de winterkou dus niet doordringen, laat staan dat er een deel zou doorsijpelen tot bij ons in de Lage Landen.

Vanaf dinsdag zou zich dan een hogedrukgebied opbouwen boven onze omgeving, met een uitloper naar Scandinavië. Deze anticycloon zou vrij snel zijn biezen pakken richting het oosten, waardoor Scandinavië in een zuidwestelijke stroming terecht komt en de winter er weer terrein moet prijsgeven. 

Er is voorlopig geen enkele aanwijzing dat de Benelux te maken krijgt met vroege winterkou, wat in principe vanaf november mogelijk is. Op termijn is er een kleine kans op wat lichte nachtvorst.

De verwachte minima en maxima voor de regio Gent de komende 14 dagen (bron: ecmwf.org)

De experimentele maandverwachting van het Europese weermodel laat een wat wisselend beeld zien. De tweede helft van november zou zachter verlopen dan normaal, begin december zouden we dan de meeste kans maken op normale tot iets te lage temperaturen voor de tijd van het jaar.

De verwachting voor de temperatuurafwijking voor de periode 29 november tot 6 december: normaal tot iets te koud in onze omgeving. Nergens in Europa verwacht het model duidelijk te koud weer voor de tijd van het jaar. (bron kaart: ecmwf.org)



vrijdag 22 oktober 2021

Vroege winterkou in Scandinavië

In het noorden van Scandinavië is de winter er dit jaar vroeg bij. In Zweeds en Fins Lapland daalde de temperatuur de voorbije dagen al tot onder de -15°C en het Zweedse mijnstadje Kiruna ontwaakte deze ochtend onder een - voor de tijd van het jaar - ongewoon dik pak sneeuw. Morgenochtend ligt het kwik daar rond -15°C, om overdag niet veel hoger te komen dan -9°C. Op en top winters dus.

Een blik uit het venster van het stadhuis van Kiruna levert vandaag al winterse taferelen op. (bron: webcam Kiruna)

De winterkou in het hoge noorden lijkt al een blijvertje te zijn. De komende dagen komt de temperatuur in Kiruna en omgeving niet meer boven het vriespunt uit. Maandag en de dagen erna wordt er een vers pak sneeuw verwacht. Langlaufers zullen dus meer aan hun trekken komen dan schaatsers.

Iets meer naar het zuiden is het winterweer minder extreem. In de bekende schaatslocatie Tavelsjö, nabij Umeå, ligt het kwik vandaag rond het vriespunt. Zondagochtend kan het er streng vriezen, daarna loopt de temperatuur er weer op tot boven nul. Voorlopig nog geen schaatsmogelijkheden in deze regio dus.

Hier en daar is in het hoge noorden wél al geschaatst op natuurijs, vooral op hoger gelegen meertjes. Het begin is er dus. De eerste langetermijnverwachtingen van de weermodellen voor het begin van de winter zijn hoopvol voor natuurijsliefhebbers, helaas is de betrouwbaarheid van deze berekeningen nog altijd erg laag. Maar hoop doet leven en we houden het hier de komende weken en maanden zeker in de gaten!


donderdag 4 maart 2021

De gevaren van voorjaarsijs

 De voorbije weken zijn er in Zweden helaas heel wat mensen door het ijs gezakt en verdronken. Meestal ging het om oudere mannen die aan het ijsvissen waren. De Zweedse media opperen een mogelijke verklaring: het ijs is niet meer wat het vroeger was, zeker niet in zuidelijk Zweden. IJsvissen was altijd erg populair op het eind van de winter en het begin van de lente, als het heerlijk toeven is in de sterker wordende zon op het ijs. De oudere Zweden grijpen terug naar deze traditie, maar tegenwoordig is het ijs op de zuidelijke meren tegen het eind van de winter veel dunner dan enkele decennia geleden. IJsvissers hebben meestal niet de uitgebreide veiligheidsuitrusting mee die schaatsers wel gebruiken. Met alle tragische gevolgen vandien. Maar er zijn ook nog andere verklaringen.

Voorjaarsijs kan erg verraderlijk zijn, door "rot ijs", afsmeltind door bodemwarmte en afsmelting door toenemende stroming onder het ijs. 


Dat de dikte van het ijs geen goede graadmeter is voor de veiligheid, zien we aan een fenomeen dat typisch is voor deze tijd van het jaar: "rot ijs" (in het Zweeds: rutten is). Rot ijs kan levensgevaarlijk zijn, zelfs als het een halve meter dik is. Rot ijs ontstaat als de zon aan kracht wint. De zonnestralen dringen door tot diep in het ijs, waardoor het ijs over de hele verticale ijslaag begint te smelten. De ijskristallen laten elkaar los, het ijs wordt bros en poreus en verliest alle draagkracht. Het wordt dan levensgevaarlijk voor ijsvissers en schaatsers, hoe dik het ook nog is.

Bijkomend gevaar is dat de sterkere zonnestralen langs de oever en in ondiepe delen door het ijs heen ook de bodem sterk opwarmen. Daardoor smelt de ijsvloer ook langs onder snel af . Op de geveegde en bewaakte ijsbanen houden de ijsmeesters dit proces goed in de gaten. Zij sluiten de ijsbaan van zodra het te gevaarlijk wordt. In het noorden van Zweden is dat vaak pas in de loop van april. Als je zelf op pad gaat, moet je de situatie zelf goed kunnen inschatten.

Gevaarlijk, maar wel erg mooi.

Lees meer over rot ijs (in het Zweeds) op de website van SMHI.

woensdag 20 januari 2021

Nordic skating op Hjälmaren (16 januari 2021)

Prachtige beelden van een nordic skating-tocht op Hjälmaren, nabij de stad Örebrö,. Zet zeker het geluid aan, dan hoor je de heerlijke zangerige tonen van natuurijs. De hoge tonen verraden dat het ijs niet erg dik was. De veiligheidsuitrusting is dus geen overbodige luxe.
(beeld: Gunnar Le Grand)

woensdag 13 januari 2021

Kans op sneeuw, later weer zachter

 Morgen donderdag en zaterdag zien we mogelijk wat sneeuwvlokken dwarrelen in het laagland en zelfs een tijdelijk sneeuwdekje is niet ondenkbaar. Helaas is dit niet de opmaat naar een periode met echt winterweer. Na het weekend neemt een westelijke stroming het heft in handen. Een blokkade op de Oceaan komt te veel naar het westen te liggen. De kans dat alles nog goed komt te liggen voor een langdurig koude periode, lijkt niet groot. Gelukkig kunnen in de weerkunde de kaarten soms snel keren.

Het Europese weermodel berekent (voorlopig!) een sneeuwdek van 6 cm op zaterdag in delen van West- en Oost-Vlaanderen. Ook morgen kan er al wat sneeuw vallen. (bron: ecmwf.org)


Morgen donderdag trekt een kleine depressiekern over het noorden van Frankrijk. In combinatie met een krachtig hogedrukgebied boven Scandinavië, zorgt dat bij ons voor een oostelijke wind. Het front van deze depressie vormt de scheiding tussen zachte lucht ten zuiden en koudere lucht ten noorden. Het ziet er naar uit dat de neerslagzone boven Vlaanderen komt te liggen, waarbij we nipt in de koude lucht blijven. Dat betekent dat de neerslag meest waarschijnlijk zal vallen als (natte) sneeuw. Het luistert allemaal heel erg nauw. Een kleine verschuiving van de kern naar het zuiden kan betekenen dat het uiteindelijk bij ons droog blijft. Komt de kern iets meer ten noorden uit, dan komen in de zachte lucht terecht en valt er regen. We moeten de situatie morgen dus op de voet opvolgen, maar de kans dat er een nat sneeuwdek komt te liggen in de regio Gent, is zeker aanwezig.

De situatie voor morgen toont aan dat het op details aankomt: het front iets meer naar het zuiden en het blijft droog, iets meer naar het noorden en er valt regen in plaats van sneeuw. (bron kaart UK MetOffice)


Het Scandinavische hogedrukgebied zakt naar het zuiden en komt vrijdag boven onze omgeving te liggen. Dat betekent dat het vrijdagochtend licht vriest. Vrijdag overdag blijft het droog, bij maxima rond 2°C. In de nacht van vrijdag op zaterdag bevinden we ons nog altijd onder de hogedrukkern. Ook dan vriest het 's nachts licht. Vanuit het zuidwesten nadert er zaterdag een frontaal systeem, verbonden aan een depressiekern boven de Britse Eilanden. De wind draait naar het zuiden en in eerste instantie blijft het nog koud. s' Middags ligt de temperatuur nog altijd rond of iets onder het vriespunt. Als de neerslagzone ons bereikt, begint het te sneeuwen. Die sneeuw blijft liggen. Volgens het Europese model ligt er zaterdag in de regio Gent uiteindelijk 6 cm sneeuw, al moeten we zo ver op voorhand uiteraard nog altijd een slag om de arm houden. Om de onzekerheid te illustreren: het Britse UKMO-model houdt de neerslagzone zaterdag nog ver uit de buurt en laat ons veel langer onder de hogedrukinvloed blijven.

Als er een sneeuwdek ontstaat, lijkt dat niet lang te overleven. In de nacht van zaterdag op zondag overspoelt veel zachtere zeelucht Vlaanderen en op zondag is er van winterweer niet veel meer te bespeuren, met maxima al rond 6°C. Het ensemble laat niet veel ruimte voor de koudere oplossingen.

Begin volgende week komen we dan in een strakke zuidwestelijke stroming terecht. De polaire straalstroom blijft wel ten zuiden van onze omgeving liggen. Extreem zacht weer blijft daardoor uit, maar de kans op echt winterweer is ook klein. Waarschijnlijk krijgen we wisselvallig weer met maxima tussen 6 en 9°C en minima meestal rond 3°C.

Toestand in Zweden

Gisteren trok een ongeziene sneeuwstorm over midden en noord-Zweden. Aan de kust van de provincie Västernorrland stond een storm (9 Bft) en viel er tot 70 cm verse sneeuw. Dat heeft daar tijdelijk een einde gemaakt aan de schaatsmogelijkheden. Alle dichtgevroren meren liggen er nu onder een dik pak sneeuw. De ijsclubs staan voor een erg moeilijke taak om er de geveegde banen opnieuw open te krijgen. De winter blijft daar wel aanhouden, met de komende dagen vaak temperaturen onder de -20°C.

De tractor met sneeuwruimer van ijsclub Tavelsjö AIK sneeuwde gisteren volledig in. De ijsbaan is uiteraard tijdelijk gesloten. (foto: Mattias Bornerberg)


dinsdag 5 januari 2021

Eindelijk winter in midden-Zweden

 In mijn tweede thuis in Medelpad, in het midden van Zweden, is het eindelijk winter. In Vike, een weerstation op enkele kilometer van mijn huis en aan de oever van hetzelfde meer als mijn huis, daalde het kwik deze ochtend tot -20,1°C. Dat is meteen ook kouder dan het er in heel 2020 ooit was. In Vlaanderen niets van dat alles. Het was de voorbije dagen wel kouder dan normaal, maar met maxima rond +3°C, minima rond +1°C en nu en dan wat regen, was er van echt winterweer geen sprake. Dit weertype blijft nog een paar dagen aanhouden, daarna lijkt het opnieuw zachter te worden.

De temperatuur de voorbije 24 uur in Vike, in het Zweedse landschap Medelpad.


De komende dagen verandert er wat op de weerkaarten. De hogedrukgordel ten noorden van ons land wordt doorbroken en splitst zich op in een kern ten zuiden van Groenland en een kern boven het westen van Rusland. Wij komen vanaf overmorgen in een zadelgebied terecht, met nog altijd wat kouder weer dan normaal (maar dus geen echt winterweer). Donderdag valt er alweer regen bij +3°C in de regio Gent. Meer naar het oosten is de kans op natte sneeuw groter.

Vanaf het weekend zakt de Groenlandse hogedrukcel weg naar het zuiden en na het weekend komen we stilaan in een westelijke stroming terecht. Vanaf maandag zien we de temperatuur flink stijgen, met maxima rond 8°C en minima rond 2 à 3°C. De kans op vorst tijdens de nachten wordt dan kleiner.

Het eps-meteogram voor Drongen (bron: ecmwf.org)


Boven Scandinavië en het westen van Rusland handhaaft het winterweer zich wel. Dat kan gunstig zijn als de wind later deze winter nog eens naar het noordoosten zou draaien. Voorlopig zijn er nog geen aanwijzingen dat dit ook zal gebeuren.

vrijdag 1 januari 2021

Winterkou sijpelt heel langzaam binnen

 Ik wens jullie allemaal een gezond en sportief 2021. Een jaar waarin we hopelijk snel weer volop kunnen sporten op geopende ijsbanen en waarin we zorgeloos kunnen reizen naar regio's met veel natuurijs.



Het jaar 2021 begint weerkundig gezien kouder dan normaal, zonder dat dit leidt tot noemenswaardig winterweer in de Lage Landen. In Drongen vroor het vannacht lichtjes in de thermometerhut (-0,6°C), maar in de vroege uurtjes nam de bewolking toe, steeg het kwik tot boven het vriespunt en vielen er enkele regenbuitjes. Met winterweer heeft dat voorlopig allemaal weinig te maken.

Nochtans zien de weerkaarten er op zich winters uit (zie vorige bijdrage). Een hogedrukrug van de Azoren tot IJsland snijdt de weg af van zachte zeelucht. In een trog boven West-Europa liggen enkele ondiepe grondkernen. Eentje daarvan lag gisteren vlak ten zuiden van ons land. Het neerslaggebied trok van zuidoost naar noordwest met verse sneeuw over de Ardennen. Aan de kust waaide de wind compleet anders en trokken enkele Noordzeebuien vanuit het noordnoordwesten het land op. In de omgeving van Gent bleef het zo goed als droog, bij maxima rond 5°C.

Bij deze kaart voor maandag verwacht je koud winterweer, met een stevige noordooster. In de praktijk valt dit voor westelijk Vlaanderen erg tegen: grijs met wat lichte regen en licht positieve temperaturen. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


De komende dagen kantelt de hogedrukrug naar het noordoosten. Er komt daardoor een hogedrukgebied te liggen boven Scandinavië en een lagedrukkern nabij de baai van Genua. In principe is dat de ideale situatie om bij ons voor koud winterweer te zorgen, maar alweer speelt de veel te zachte voorgeschiedenis ons parten. Een neerslagzone trekt vanaf zondagnamiddag over ons land en zorgt in de Ardennen voor wat extra sneeuw, maar in westelijke Vlaanderen is het te zacht. Als de verzwakkende neerslagzone daar zondagavond toekomt, zorgt ze voor wat regen of motregen. Ook maandag valt er over Vlaanderen nu en dan wat lichte regen of motregen. Dat alles bij een nachttemperatuur tussen 0 en 1°C en maxima rond +3°C. Tijdens een goed getimede opklaring kan het licht vriezen, maar dan valt er uiteraard geen neerslag.

Eén van de oorzaken van het uitblijven van echte winterkou: op het sneeuwdekkaartje van ecmwf zie je hoe de noordoostenwind zachte lucht van over de Oostzee aanvoert. Het zeewater is er uitzonderlijk warm voor de tijd van het jaar. (bron: ecmwf.org)


Ook woensdag zien we een volledig geblokkeerd stromingspatroon, met hogedrukkernen ten zuiden van Groenland, boven de Britse Eilanden en boven Scandinavië. Bij ons zit er in de wind een noordelijke component, waardoor er zachte zeelucht binnensijpelt. We krijgen dan in het Gentse minima rond of iets onder het vriespunt en maxima rond +3°C. Er kan een winters buitje vallen, maar een sneeuwdek is weinig waarschijnlijk. Ook de vorming van natuurijs blijft uit.

Vanaf het tweede deel van volgende week ontstaat er opnieuw een hogedrukrug van de Azoren tot Groenland. Er verandert dus weinig aan het weerbeeld. Het is iets kouder dan normaal, met 's nachts lichte vorst en maxima rond 3°C. Nu en dan valt er wat winterse neerslag en als alles meezit, kan er ook in de westelijke helft van Vlaanderen nu en dan wat sneeuw vallen, met een tijdelijk sneeuwdek. In de oostelijke helft van Vlaanderen wordt die kans stilaan wat groter. 

De eps-verwachting van ecmwf voor de minima en maxima in de omgeving van Gent (bron: ecmwf.org)


Een echte verzachting staat momenteel nog niet in de verwachting, zodat we nog altijd met wat hoop  de langere termijn kunnen afwachten.

Kouder in Scandinavië

In grote delen van Scandinavië was het tot nu toe veel te zacht voor de tijd van het jaar. Daar komt nu verandering in. Onder de hogedrukkern boven Zweden en Noorwegen koelt het behoorlijk af. In het noorden en midden van Zweden komt het kwik de komende tien dagen niet meer boven het vriespunt. De minima dalen richting -20°C, lokaal zelfs nog lager. Overdag ligt het kwik op de meeste plaatsen in het noorden en midden van Zweden tussen -5 en -10°C. Eindelijk kan de ijsvloer er dus stevig aandikken.Goed nieuws voor bekende schaatsplekken als Tavelsjö en Falun, waar men dan eindelijk werk kan beginnen maken van de geveegde banen. Het meer van Tavelsjö lag op oudejaarsavond nog deels open, wat een ongeziene situatie. Deze nieuwjaarsochtend was het meer eindelijk volledig toegevroren.

Ook in het zuiden van Zweden is het vanaf zondag winters. In Hagfors (Värmland) zakt het kwik vanaf zondag onder nul, om er minstens een week niet meer boven te komen. Overdag ligt het kwik tussen -3 en -6°C, 's nacht rond -10°C of lokaal lager. In de loop van volgende week zullen er in deze regio dus uitstekende schaatsmogelijkheden zijn (*). Nu en dan kan er wel wat sneeuw vallen.

Eindelijk volop winter in Zweden, volgende week van noord tot zuid. (foto: webcam Icehotel Jukkasjärvi via webbkameror.se)


In het uiterste zuiden (regio Skåne) blijft het kwik de komende tien dagen rond het vriespunt hangen. Met hooguit wat lichte vorst tijdens de nachten, is daar van schaatsijs nog geen sprake.

(*) Alleen voor wie in al in Zweden verblijft. Afreizen naar Zweden wordt door de corona-pandemie ten sterkste afgeraden, hou er ook rekening mee dat de grens tussen Denemarken en Zweden gesloten is.


maandag 14 december 2020

Waar ligt er natuurijs in de aanloop naar Kerst?

De winter geeft nog altijd niet thuis in grote delen van West- en Noord-Europa. In Scandinavië wordt er her en der wel geschaatst, maar op veel plaatsen ligt de ijsvorming achter op schema. Op de welbekende schaatslocatie Falun in het midden van Zweden, ligt er nauwelijks ijs op de grotere meren. Ook in Tavelsjö, een stuk meer naar het noorden, kan de ijsbaan op het meer nog altijd niet uitgezet worden. Een deel van het meer ligt zelfs nog open, en dat is buitengewoon uitzonderlijk voor de tijd van het jaar. Veel beterschap is er nog niet meteen op komst, mogelijk wordt het wat kouder richting Kerstdagen.

Exact een jaar geleden lag er mooi schaatsijs op het Fjärden-meer in de omgeving van Gävle. Dit jaar is dit helaas niet het geval.


Aan de basis van het zachte weer in het grootste deel van Europa, liggen een depressie op de noordelijke Atlantische Oceaan en een hogedrukgebied boven het zuidwesten van Rusland. Tussen beide systemen wordt er zachte lucht naar het noorden gestuwd. Alleen het uiterste noorden van Scandinavië ontsnapt aan die zachtste lucht, maar ook daar is het niet echt koud voor de tijd van het jaar.

Tot en met het weekend komt er nauwelijks verandering in deze situatie. Het hogedrukgebied verplaatst zich wel wat meer naar het westen, tot over de Balkan. Daardoor wordt de stroming nog iets strakker zuidelijk bij ons en kan de zachte lucht nog wat verder doordringen naar het noorden. 

Zachte lucht dringt komend weekend door tot ver naar het noorden (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Op de wat langere termijn, begin volgende week, laten zowel het Europese als het Amerikaanse model een hogedrukblokkade ontstaan ten zuiden van Groenland. Dat zou betekenen dat de stroming bij ons wat meer westelijk tot noordelijk zou worden, met dus wat kouder weer. Afwachten of die trend zich de komende dagen doorzet.

Begin volgende week stroomt er mogelijk iets koudere lucht naar onze omgeving (kaart: ensemblegemiddelde ecmwf via wetterzentrale.de)


Schaatsmogelijkheden in het noorden

Wat betekent deze situatie concreet voor de schaatsmogelijkheden in het hoge noorden(*)?

Ten zuiden van de lijn Oslo-Stockholm zijn en blijven de schaatsmogelijkheden uiterst beperkt. In het vlakke zuiden van Zweden ligt er geen ijs, op de wat hoger gelegen meren in het Noors-Zweedse grensgebied kan er hier en daar wel geschaatst worden onder leiding van een gids.

Ook in de regio Gävle en Falun zijn er momenteel weinig of geen schaatsmogelijkheden. Geschaatst wordt er hier en daar wel op de hoger gelegen meren in de buurt van het wintersportoord Åre (Jämtland) en in de meest noordelijke landschappen, in de buurt van de poolcirkel. In die omgeving is het natuurlijk wel erg donker momenteel.

Voor zover mij bekend, zijn er nog geen grote permanent geveegde ijsbanen uitgezet in Zweden, hier en daar wel al een kleiner baantje.

De eerste week van de Kerstvakantie lijkt in midden- en noord-Zweden wel wat kouder weer te gaan opleveren.

De eps-verwachting van de minima en maxima voor Tavelsjö (Umeå), in het noorden van Zweden (bron: ecmwf). In de kerstvakanttie wordt het er mogelijk een stuk kouder.


(*) Hou er rekening mee dat het reizen naar Scandinavië (en elders) sterk afgeraden wordt omwille van de COVID19-pandemie.