Posts tonen met het label vorst. Alle posts tonen
Posts tonen met het label vorst. Alle posts tonen

zondag 18 januari 2026

Vleugje winter voor het noordoosten van Nederland

Wie een vleugje winter wil ervaren, kan die vanaf woensdag gaan opzoeken in het noordoosten van Nederland. Wie daar woont, krijgt de winter zelf op bezoek, dat is wel zo handig. Bij ons in Vlaanderen loopt het voorlopig nog zo'n vaart niet. Bij ons is de aangevoerde continentale lucht van gematigde tot zelfs subtropische oorsprong. Het blijft zeker tot vrijdag zacht.

De weerkaart voor vrijdag toont hoe het noordoosten van Nederland in de koude landlucht zit, terwijl er naar Vlaanderen veel zachtere lucht wordt aangevoerd. (bron kaart: ecmwf via windy.com)


Op de weerkaarten zien we vandaag een krachtig hogedrukgebied boven Wit-Rusland en het westen van Rusland, dat een uitloper ontwikkelt in de richting van Scandinavië. Tegelijk ligt er een ondiepe depressiekern boven Algerije. Tussen deze twee druksystemen wordt er continentale lucht van subtropische oorsprong aangevoerd naar onze regio. Dat merken we aan de maxima, die vandaag vlotjes de 10°C halen. Morgen maandag komt er in deze situatie geen verandering. Ook dan stijgt de temperatuur tot 10°C in Vlaanderen, na een nacht met minima rond of iets boven het vriespunt. 

Dinsdag verplaatst het lagedrukgebied zich van Algerije naar de Middellandse Zee, waar het zich uitdiept. Het hogedrukgebied ontwikkelt nu twee aparte kernen: een boven de Zwarte Zee en een andere boven Lapland. Op gebied van de temperatuur verandert er niet veel. De minima liggen in de regio Gent (en grote delen van Vlaanderen) iets boven het vriespunt, de maxima nog altijd rond 10°C. 

Woensdag maakt het hogedrukgebied boven Lapland contact met een ander exemplaar boven Siberië. De hogedrukkern boven de Zwarte Zee zakt verder naar het zuiden en heeft geen invloed meer op het weerbeeld bij ons. Een factor die wel een rol begint te spelen voor het weer bij ons, is een Atlantische depressiekern ten westen van Ierland. De minima liggen in het Gentse woensdag rond -1°C. Het noordoosten van Nederland komt stilaan meer in de invloedsfeer van het noordelijke hogedrukgebied terecht, met daar minima rond -3°C.

Woensdag stroomt er vrij koude landlucht naar het noordoosten van Nederland, maar zachte zeelucht naar Vlaanderen. (bron kaart: ecwmf via wetterzentrale.de)


In de nacht van woensdag op donderdag bereikt een occlusie, verbonden aan de Atlantische depressiekern, de Frans-Belgische grens, om vervolgens langzaam verder naar het noorden te trekken. Het noordoosten van Nederland komt in koude continentale lucht terecht, maar bij ons wordt er met een zuidenwind zachte zeelucht aangevoerd. Dat levert grote contrasten op. De temperatuur ligt donderdagochtend rond +5°C in westelijk Vlaanderen, maar rond -4°C in Groningen. Eenzelfde beeld bij de maxima: die liggen rond 9°C in het Gentse en rond +1°C in het noordoosten van Nederland. Er valt 's ochtends wat lichte regen in Vlaanderen, maar de neerslagzone verpietert als ze Nederland in trekt.

Vrijdag ligt het lagedrukgebied boven de Ierse Zee en het hogedrukgebied boven het westen van Rusland. De lucht die naar het noorden van Nederland wordt aangevoerd komt van over het koude oosten en centrum van Europa, in Vlaanderen van over de Atlantische Oceaan. De temperaturen zijn navenant: in Vlaanderen ligt de temperatuur dag en nacht rond + 6 à +7, in het noordoosten van Nederland dag en nacht rond -1 à -2°C. Een zwakke neerslagzone komt tot stilstand boven Nederland en levert daar van zuid naar noord wat regen, ijzel of sneeuw op.

Vanaf zaterdag wordt ook in Vlaanderen de stroming meer continentaal. Eerst heeft dat nog weinig invloed op de temperatuur. De minima liggen zaterdag in de regio Gent iets boven het vriespunt, de maxima rond 7°C. In het noordoosten van Nederland blijft de temperatuur dag en nacht rond het vriespunt schommelen. Dat is merkelijk kouder dan bij ons, maar natuurlijk nog altijd niet diep winters.

Vanaf zondag kan het dan ook in Vlaanderen wat kouder worden, met 's nachts lichte vorst en overdag maxima rond 4°C.

Vanaf zondag zou er dan ook naar Vlaanderen koudere landlucht worden aangevoerd. Die evolutie moeten we wel nog even afwachten. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Met een dergelijk weerbeeld is er uiteraard in Vlaanderen geen sprake van schaatsen op natuurijs. In het noordoosten van Nederland kan er tegen volgend weekend wel her en der wat ijs liggen met beperkte schaatsmogelijkheden, maar voor een natuurijsfestijn op grote schaal is het ook daar voorlopig nog veel te vroeg.

donderdag 8 januari 2026

Dooi, even vorst en daarna opnieuw dooi

Er begint zich stilaan duidelijkheid af te tekenen over het weerbeeld voor de komende dagen. De sneeuw van gisteren werd veroorzaakt door een lagedrukkern die vandaag volledig opvult boven de Duitse Bocht. Na de doortocht van die depressie is Vlaanderen in een zuidwestelijke stroming terecht gekomen. Die voert zachtere lucht aan, met maxima enkele graden boven het vriespunt. De sneeuw in Vlaanderen dooit dus weg. Ten zuidwesten van Ierland ontstaat tegelijk een nieuwe lagedrukkern. Die trekt komende nacht over het zuiden van Engeland en zorgt voor een stormveld op het Kanaal.

De kern van storm Goretti ligt morgenmiddag boven Nederland. Ten noorden van de kern wordt koude lucht aangevoerd, ten zuiden zachte. (bron kaart: windy.com)


Morgenochtend ligt de kern boven de Belgische Kust. Rond 6 uur morgenochtend valt de wind daardoor aan onze kust eventjes vrijwel volledig weg. Morgenmiddag ligt de kern boven Nederland en steekt er een stormachtige noordwestenwind op boven het Belgische deel van de Noordzee. Die blaast relatief zachte zeelucht een heel eind het binnenland in, met maxima rond 5°C in Oostende, rond 4°C in Gent en rond 3°C in Limburg. Storm "Goretti", want die naam kreeg het beestje mee, zorgt ook voor heel wat neerslag. Tussen vanmiddag en morgenavond valt er lokaal 40 mm regen. Die spoelt het sneeuwdek in Vlaanderen onverbiddelijk weg en kan ook lokaal tot wateroverlast leiden. De hoogste temperaturen noteren rond middernacht: dan kan het kwik eventjes oplopen tot +10°C in Vlaanderen en +4°C op de Ardense hoogten. 

Lang duurt die zachte opstuw niet. In de loop van de nacht begint de temperatuur alweer te dalen. Op de hoogste toppen van de Ardennen en de Hoge Venen blijft de temperatuur morgen rond het vriespunt schommelen en is er ook hogerop geen smeltlaag meer aanwezig in de troposfeer. Daar kan er dus, na een erg korte dooi, nog een pak sneeuw bijvallen. Ook het uiterste noorden van Nederland krijgt een ander weerbeeld dan Vlaanderen. Daar blijven ze ten noorden van de kern van Goretti in gevoelig koudere lucht en daar keert de vorst in de loop van morgen al terug.

Zaterdag vult de kern van Goretti alweer op boven Tsjechië. De wind draait bij ons weer naar de oostelijke sector en van over Duitsland en Nederland herovert de koude lucht onze contreien. Zaterdagmiddag ligt de temperatuur rond -6°C in Groningen, rond -2°C in Antwerpen, rond +2°C in Gent en rond +3°C aan de kust. In het oosten van ons land valt er nu en dan sneeuw, in het westen nu en dan regen, maar de grens tussen de neerslagsoorten regen/sneeuw schuift in de loop van de dag steeds verder op richting kust. Lokaal kan er in Vlaanderen opnieuw een sneeuwdek van enkele centimeters ontstaan, vooral dan ten oosten van de lijn Kortrijk-Antwerpen. Het Belgisch Kampioenschap veldrijden in Beringen zal zich dus hoogstwaarschijnlijk afspelen op een besneeuwd parcours, zelfs als de sneeuw vandaag en morgen eerst nog tijdelijk wegsmelt.

Het sneeuwdek op zaterdagavond volgens het weermodel ECMWF: van ruim 20 cm in het noordoosten van Nederland tot 3 cm in het oosten van Vlaanderen.


De nacht van zaterdag op zondag wordt koud, met minima rond -10°C boven de sneeuw in oostelijk Vlaanderen en rond -6°C aan de kust. In delen van Nederland wordt het lokaal nog kouder, met daar boven de sneeuw minima rond -15°C. Zondag wordt een droge, maar koude dag. De maxima liggen rond -4°C in Limburg en rond -1°C aan de kust. 

Tot gisteren was er onduidelijkheid hoe het daarna verder zou verlopen. De weermodellen kwamen zowel met ijskoude als met veel zachtere oplossingen. Die onzekerheid lijkt nu grotendeels weg. Vanaf maandag komen we geleidelijk in een zuidwestelijke stroming terecht. Dat is slecht nieuws voor wie zat te hopen op zonnige, maar koude schaatsdagen in een mooi sneeuwdecor. Liefhebbers van zachte, maar grijze, donkere, regenachtige en modderige toestanden (en zo zijn er blijkbaar nogal wat in Vlaanderen) mogen opgelucht ademhalen: zij krijgen vanaf volgende week hun favoriete weertype. De maxima liggen dan tussen 5 en 10°C, de vorst tijdens de nachten verdwijnt en er is vrijwel elke dag kans op een behoorlijke plens regen, terwijl de zon zich nauwelijks laat zien.

Ondanks de lokaal strenge vrieskou van komend weekend, komen er volgende week dus helaas weinig of geen schaatsmogelijkheden op natuurijs.


dinsdag 6 januari 2026

Vorst heeft bijna heel Europa veroverd, maar aarzelt bij ons

Sinds Kerstavond bevinden we nu ons in een koudere periode, maar de droge kou heeft plaatsgemaakt voor een sneeuwrijke variant, toch in een groot deel van de Lage Landen. Alleen het westen van Vlaanderen is er op sneeuwgebied bekaaid vanaf gekomen. Dat heeft te maken met twee factoren. Eerst en vooral is er de beruchte neerslagschaduw van Engeland, die er voor zorgt dat Noordzeebuien bij een noordwestelijke stroming moeilijk of niet tot aan de Belgische Kust geraken. Ten tweede zorgde een aanlandige wind ervoor dat in een brede kuststrook de temperatuur in de onderste luchtlagen te hoog opliep om droge sneeuw mogelijk te kunnen maken.

Zo zag Vlaanderen er uit vanuit de ruimte op 4 januari 2026. De sneeuwgrens ligt grofweg ten oosten van de lijn Kortrijk-Sint-Niklaas. (bron: Sentinel Hub)


Wat dat laatste betreft, zien we sinds de Kerstdagen wel een opmerkelijke verandering. Tot en met 23 december 2025 waren zowel de strand- als de zeewatertemperatuur in onze omgeving nog veel hoger dan normaal. De temperatuur van het strandwater lag op 23 december in Oostende nog rond 9,5°C en die van het zeewater ter hoogte van de Thorntonbank zelfs nog rond 10;2°C. De voorbije twee weken is de zeewatertemperatuur met bijna 4 graden gedaald, tot 6;4°C. De temperatuur van het strandwater daalde met meer dan 5 graden, tot 3;8°C. Dat scheelt toch een slok op een borrel als de wind nu nog van over zee gaat waaien.

De zeewatertemperatuur aan de Thorntonbank en de strandwatertemperatuur in Oostende van 20 december tot vandaag. (bron: meetnetvlaamsbanken.be)


Waar de winter begin december nog de grote afwezige was in zowat heel Europa, dan heeft de vorst nu grote delen van het continent in een ijzige greep. In het noorden van Scandinavië lag de temperatuur deze middag tussen -25 en -35°C. Ook in het zuiden van Zweden was het deze middag flink koud: tussen -5 en -10°C. In de omgeving van de Poolse hoofdstad Warschau was het vanmiddag -12°C en in Berlijn -2°C. Zelfs in grote delen van Frankrijk is het koud, met temperaturen overdag rond of onder het vriespunt. 

Dat heeft gevolgen voor het weer de komende dagen: van zodra de wind van over land waait, wordt er koude lucht aangevoerd, ook vanuit het zuiden en het zuidoosten. Dat merken we als enkele depressiekernen de volgende dagen over onze omgeving trekken. De grens tussen zachtere zeelucht en koude landlucht is erg scherp, en daardoor ook de grens tussen sneeuw en regen. Kleine veranderingen in de koers van de depressiekernen kunnen grote veranderingen in het weerbeeld opleveren.


De temperatuur in Europa vanmiddag om 12 UTC. De grens tussen groen en blauw is de vorstgrens. In het noorden van Scandinavië is het vlotjes -30°C. (bron: windy.com)


Natuurijs

Het heeft de voorbije dagen boven het sneeuwdek lokaal matig gevroren, maar sneeuw en ijsvorming gaan niet helaas niet zo goed samen. Schaatsmogelijkheden zijn voorlopig erg beperkt. Ik zag een enkele combibaan open gaan in Nederland, maar dat is alleen mogelijk als vrijwilligers keihard werken om de baan sneeuwvrij te maken en daarna laagjes water vernevelen op de ondergrond. Ook de lokale matige vorst in Vlaanderen volstond niet om wat minimale schaatsmogelijkheden op te leveren.

Op langere termijn blijven de verwachtingen onzeker. Zowel morgen woensdag als vrijdag beuken twee depressiekernen vanuit het westen in op het Europese vorstbastion. Morgen woensdag levert dat in Vlaanderen een tijdelijk sneeuwdek op, maar na de middag loopt de temperatuur op tot enkele graden boven het vriespunt, en als er dan nog neerslag valt, is het regen. In de nacht van woensdag op donderdag schommelt de temperatuur in Vlaanderen rond het vriespunt, donderdag overdag rond +3°C. 

Vrijdag trekt er een stormdepressie via het Kanaal over onze omgeving naar het noordoosten. Dat gaat in Vlaanderen gepaard met regen en ruim positieve temperaturen. Daarna, vanaf zaterdag dus, kan het twee kanten uit: ofwel blijven we langere tijd in de vrij zachte lucht, ofwel keert de kou al snel terug. Dat heeft alles te maken met wat ik hierboven schetste: van zodra de wind van over land gaat waaien, kan de vorst het verloren terrein snel weer goedmaken. We wachten dus nog even af.

donderdag 1 januari 2026

Eventueel sneeuwdek bepaalt de temperatuur

Het nieuwe jaar 2026 lijkt te gaan beginnen met een licht winters kantje. De polaire straalstroom neemt een forse duik en komt net boven of iets ten zuiden van onze omgeving te liggen. Dat betekent dat de bovenluchten afkoelen en dat eventuele neerslag een winters karakter krijgt. "Eventuele neerslag", want de stroming is noordwestelijk en dat betekent dat de beruchte neerslagschaduw van Engeland zijn werk doet. Sneeuwbuien vallen vooral boven Nederland, het oosten van Vlaanderen en de Ardennen. De westelijke helft van Vlaanderen houdt het veel droger. Een eventueel sneeuwdek heeft een grote invloed op de minima en maxima, dus die zijn voorlopig nog moeilijk exact in te schatten.

De polaire straalstroom ligt morgenmiddag net ten zuiden van onze regio. Zolang die daar blijft liggen, blijven we in de koude lucht. (bron: ecmwf via wetterzentrale.de).


Tussen een hogedrukgebied met centrum ten zuiden van Groenland en een diepe depressiekern boven zuidelijk Scandinavië stroomt er vanaf vandaag maritiem polaire tot zelfs arctische lucht naar onze omgeving. In deze stroming trekt er een zwak koufront en later een buienlijn mee. Op het koufront valt er in het laagland voornamelijk regen en ook wat kletsnatte sneeuw, de buien die daarna volgen krijgen meer en meer een winters karakter, maar concentreren zich dus voornamelijk op het oosten van ons land. Op de hoogste toppen van de Ardennen en de Hoge Venen kan er vanavond en vannacht tot 10 cm verse sneeuw vallen. De maxima liggen vandaag donderdag in westelijk Vlaanderen rond 4°C, de minima komende nacht rond 1 à 2°C. In een brede kustregio liggen ze enkele graden hoger, door de aanlandige wind.

Morgen vrijdag vallen er boven Nederland en het noordoosten van Vlaanderen winterse buien en sneeuwbuien. Westelijk Vlaanderen houdt het zo goed als droog. De maxima liggen rond 4°C. In West- en Oost-Vlaanderen is er dus weinig winters aan het weerbeeld morgen. De provincies Antwerpen en Limburg mogen zich wel opmaken voor een sneeuwdek morgenavond, dat dikker wordt richting het oosten toe. In de nacht van morgen op overmorgen liggen de minima rond -1 in het oosten en rond +1 in het westen.

Zaterdag ruimt de stroming iets meer van westnoordwest naar noordwest. Dat betekent dat ook de noordwestelijke regio's van Vlaanderen wat meer kans maken op winterse neerslag en een eventueel sneeuwdek. Alleen het zuidwesten (de ruime omgeving van de Westhoek) lijkt de dans te ontspringen. De maxima liggen zaterdag rond +1 in Limburg, rond +2 in het centrum en rond +3 à +4°C vlak aan zee.

Maandagmiddag verwacht het Europese weermodel een sneeuwdek tot ruim 13 cm in Limburg, maar dit model laat de sneeuw soms te makkelijk liggen in vergelijking met de werkelijkheid. Boven het sneeuwdek blijft het vriezen. (bron kaart: windy.com)


In de nacht van zaterdag op zondag vriest het licht in de regio's waar er een sneeuwdek ligt, elders blijven de minima licht positief. Zondag overdag liggen de maxima rond 2°C in de sneeuwloze gebieden, elders blijft het kwik rond het vriespunt hangen.

Begin volgende week is het licht winters, met 's nachts soms matige vorst boven een sneeuwdek, elders lichte vorst. De maxima liggen iets boven het vriespunt in sneeuwloze regio's, rond of iets onder nul in de regio's met meer sneeuw. In delen van Nederland wordt een dikker sneeuwdek verwacht dan in westelijk Vlaanderen, dus daar kunnen de nachten ook kouder uitpakken.

Of het koudere weertype ook in de tweede helft van volgende week blijft aanhouden, is nog afwachten. Echt natuurijs van betekenis vormt er zich voorlopig nog niet in Vlaanderen, maar wat lokaal schaatsplezier op opgespoten banen en ondiepe plassen en vennen is begin volgende week zeker mogelijk. In Nederland zien de kansen er wat dat betreft nog wat beter uit.


vrijdag 26 december 2025

Minder koude en vochtigere lucht op komst

De voorbije nachten lagen de minima in de omgeving van Gent rond -4°C. Op beschutte plaatsen ging de ijsvorming verrassend snel. Door de heldere lucht, de lage dauwpunten en de matige wind kon de warmte snel worden afgevoerd en dikte het ijslaagje snel aan. Ook in Nederland was dat het geval en zoals verwacht konden daardoor een aantal "combi"-ijsbanen de deuren openen voor wat schaatsplezier op natuurlijk ijs. Het échte natuurijs is nog volstrekt onbetrouwbaar en dat zal er de komende dagen niet op beteren, want de winterkou zet niet echt door.

Het hogedrukgebied heeft zich verplaatst van het zuiden van Scandinavië naar de noordelijke Atlantische Oceaan. (ECMWF via Windy.com)


(De situatie die ik hieronder schets, geldt voor het westen van Vlaanderen, het weer in de andere regio's van de Lage Landen kan hiervan afwijken)

Het hogedrukgebied dat verantwoordelijk was voor de aanvoer van de vrij koude landlucht, heeft zich ondertussen verplaatst van het zuiden van Scandinavië naar de noordelijke Atlantische Oceaan. De bovenluchten zijn al flink opgewarmd, op grondniveau blijft het voorlopig nog vrij koud. Deze inversie zorgt er bijvoorbeeld voor dat het op de toppen van de Ardennen vandaag +7°C wordt, terwijl aan  onze kust de maxima blijven steken rond +1°C.

Morgennamiddag zien we het weerbeeld omslaan. De continentale luchtmassa maakt dan plaats voor een maritieme luchtmassa. Deze lucht is veel vochtiger. Er komt lage bewolking binnendrijven en lokaal ook nevel of zelfs mist. Morgenochtend liggen de minima in westelijk Vlaanderen rond -1 à -2°C, de maxima rond liggen er morgen rond +4°C. Het dauwpunt stijgt nog sterker: van -12°C 's ochtends naar +2°C 's avonds. Dat positieve dauwpunt zorgt ervoor dat de ijsvloer morgen sterker begint af te smelten, ook op de combibanen.

In de nacht van morgen op zondag blijft de temperatuur waarschijnlijk boven het vriespunt, hooguit vriest het nog een enkel graadje. Zondag overdag hangen er eerst mist en lage bewolking, die maar moeilijk oplossen. Er zit weinig beweging in de temperatuur, met maxima rond 2°C. Tegen de avond zou het moeten uitklaren en in de nacht van zondag op maandag gaat het opnieuw vriezen, met minima maandagochtend rond -3 à -4°C. Dat komt omdat het hogedrukgebied tijdelijk een wig uitbouwt naar onze omgeving en de troposfeer tot rust komt.



Vanaf dinsdag komen we in een strakkere noordelijke en later noordwestelijke stroming terecht en dat zorgt voor een "dooi om de noord", voor zover we dit woord al mogen bovenhalen na deze beperkte koude periode. De aangevoerde luchtmassa neemt warmte op boven de Noordzee en zorgt begin volgende week voor ruim positieve maxima (rond +6°C) en nauwelijks of geen vorst tijdens de nachten.

De tweede helft van volgende week en volgend weekend blijft de stroming geblokkeerd boven de noordelijke Atlantische Oceaan. Dat betekent dat echt zachte luchtmassa's niet tot onze omgeving kunnen doordringen. De exacte positie van de blokkade zal bepalen of we te maken krijgen met temperaturen die rond of iets onder normaal liggen, dan wel met beduidend kouder weer en winterse neerslag. Dat is momenteel echt nog niet in te schatten. 

De weermodellen komen om de 6 uur met een nieuwe uitdraai. Het is verleidelijk om die elke keer tot in de details te bespreken en elke keer te roepen dat de kans op vorst of winterkou op langere termijn flink is gestegen of gedaald. Als je een verwachting wil opmaken, is dat zinloos. Na een dag of 7 tekenen alleen de grote lijnen zich af in de weermodellen. Als je die van de opeenvolgende runs uitmiddelt, krijg je wel zicht op een trend, maar details zijn op die termijn onmogelijk in te vullen. Geen sensationele vooruitblikken op de lange termijn dus hier. Het is misschien niet goed voor de klik- en bezoekcijfers van mijn website, maar daar hoef ik mij met deze niet-commerciële IJsverwachting gelukkig niets van aan te trekken.


zondag 21 december 2025

Vrij koude kerstdagen op komst

Precies zoals de weermodellen vorige week hadden voorzien, heeft zich een hogedrukblokkade opgebouwd. We zien op de weerkaart van vandaag een hogedrukgebied dat zich uitstrekt van Polen over het zuiden van Scandinavië tot de Noorse Zee. Daardoor staat er in onze omgeving een zuidoostelijke tot oostelijke stroming. Omdat er de vorige weken nauwelijks winterkou te bespeuren was in grote delen van Europa, voert die oostelijke stroming vandaag nog erg zachte lucht aan. De komende dagen wordt de aangevoerde luchtmassa kouder, gaat het 's nachts licht vriezen en blijven de maxima tijdens de Kerstdagen aan de lage kant: iets boven het vriespunt.

Vandaag ligt er een hogedrukgebied boven het zuiden van Scandinavië, waardoor de wind bij ons de oostelijke hoek opzoekt. (bron kaart: UK MetOffice)



We associëren in de winter een oostenwind vaak met winterkou. Dat hoeft niet altijd zo te zijn. Vandaag bijvoorbeeld: ondanks de oostenwind liggen de maxima in de regio Gent rond 11°C. Dat komt omdat de oostenwind gewoon een zachte luchtmassa terugduwt die de voorbije dagen tot ver in Oost-Europa was doorgedrongen. Ook op grote hoogte is de lucht boven ons hoofd erg zacht: vandaag, morgen en dinsdag rond +5° à +7°C op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte). Op die dagen kan het onmogelijk echt koud worden. Morgen maandag liggen de maxima rond 7°C, dinsdag rond 5°C. 

In de nacht van dinsdag op woensdag komt vanuit het oosten een koude luchtmassa opzetten. Bij ons ligt de temperatuur op 1500 meter hoogte nog rond +7°; in Polen rond -7°C. (Kaart: temperatuur op 850 hPa volgens weermodel ECMWF via windy.com)


De wind blijft de komende dagen de oosthoek opzoeken en op een bepaald moment is de zachte luchtmassa natuurlijk op. Dat gebeurt in de nacht van dinsdag op woensdag. Van boven Duitsland zien we dan een luchtmassa komen opzetten die beduidend kouder is. Dat gebeurt voorts vrij onopgemerkt: er is geen uitgesproken koufront met neerslag die de afkoeling vergezelt. Het betekent wel dat de minima woensdagochtend in de regio Gent overdag voor het eerst flirten met het vriespunt en dat de temperatuur ook overdag maar enkele graden oploopt. Op Kerstavond duikt het kwik dan onder nul. Het gaat om pure transportkoude, want door de doorstaande wind blijft de afkoeling door uitstraling beperkt.

Op Kerstdag ligt de temperatuur 's ochtends rond -1 à -2°C, overdag rond +1°C. Dat alles bij een oostendwind van 4 Bft. Wie een kerstwandeling wil maken, kleedt zich dus best in laagjes want het koudegevoel zal vrij groot zijn. De oostelijke wind wordt aangejaagd door het hogedrukgebied boven het zuiden van Scandinavie (aangesterkt tot ruim 1040 hPa) en een depressie tussen Sardinië en de Balearen: een klassieke winterse drukverdeling.

Op vrijdag ontwikkelt het Scandinavische hogedrukgebied een uitloper naar de Balkan. Daardoor wordt de aanvoer van echt koude continentale lucht opnieuw wat afgesneden. Het weerbeeld blijft wel licht winters, met 's nachts lichte vorst en overdag maxima iets boven het vriespunt.
Begin volgende week verplaatst het hogedrukgebied zich van Scandinavië naar de omgeving van Schotland en IJsland. Het patroon blijft geblokkeerd, maar de wind zoekt meer de noordelijke hoek op en neemt dus opnieuw wat zachtere zeelucht mee vanover de Noorse Zee en Noordzee. De minima liggen in Vlaanderen dan meest waarschijnlijk rond het vriespunt en de maxima rond 4 à 5°C. De kans op een bui neemt toe en daar kan een winters buitje bij zijn.

Dit verwacht weermodel ECMWF voor zaterdag 27 december: het hogedrukgebied verplaatst zich naar IJsland, met een uitloper naar de Balkan. De echt koude luchtmassa's kunnen ons daardoor niet meer bereiken, maar zacht weer staat ook niet meteen op het programma. (kaart: windy.com)


Er vormt zich voorlopig  nog niet echt natuurijs, zeker niet op de grotere wateroppervlakten. Daarvoor blijft de vorst te beperkt en staat er ook vaak te veel wind. Wat schaatsplezier op het "natuurlijk ijs" van een combibaan (waar water bij nachtelijke vorst verneveld wordt op een asfalten piste tot er een dun laagje ijs is gevormd) zit er op het einde van de week allicht wel in, maar daarvoor zal de Vlaamse schaatsliefhebber dan toch naar Nederland moeten trekken, bij gebrek aan combibaan in eigen land.


woensdag 17 december 2025

Evolutie naar een geblokkeerd weerpatroon

Er glinstert een sprankeltje hoop aan de horizon voor de liefhebbers van natuurijs in de Lage Landen. Nadat een westcirculatie de voorbije weken vrijwel ononderbroken zachte subtropische lucht naar onze omgeving heeft aangevoerd, evolueren we vanaf het weekend naar een geblokkeerd weerpatroon. We zien die opbouw zaterdag al beginnen. Dat is nu binnen een termijn van 82 uur, dus mogen we er van uitgaan dat die omslag naar een blokkade er ook effectief zal komen. Na het weekend resulteert dit in een kouder weertype, waarvan we de details uiteraard nu nog niet kunnen invullen. 

Maandag ligt er een hogedrukgebied boven Scandinavië en diverse lagedrukkeren ten zuiden daarvan. Er staat bij ons een oostenwind, maar die voert nog altijd zachte lucht aan. (bron kaart: wetterzentrale.de)

Wat gebeurt er zaterdag precies? Een depressiekern tussen IJsland en Schotland vult op en tegelijk ontwikkelt het hogedrukgebied van de Azoren een wig naar het noorden en een hogedrukgebied boven Centraal-Europa een wig naar het zuiden van Scandinavië. Beide uitlopers maken contact en er ontstaat zondag een hogedrukcel met centra boven het zuiden van Noorwegen en de Noorse Zee. Daardoor gaat het bij ons zondag al vanuit het oosten waaien, maar een winterinval levert dat niet op. Integendeel zelfs. Er bevindt zich geen koude luchtmassa in onze omgeving en er wordt in eerste instantie zelfs erg zachte lucht aangevoerd met deze oostenwind. De temperatuur ligt zondag overdag rond 11°C.

Maandag bedekt het hogedrukgebied al heel Scandinavië. De wind blijft bij ons de oosthoek opzoeken, maar de afkoeling blijft beperkt. De bovenluchten zijn nog altijd erg warm: +7°C op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte) en er hangt ook veel bewolking, waardoor het 's nachts niet sterk kan afkoelen. In de thermometerhut op 1,5 meter hoogte levert dat maandag in de omgeving van Gent minima op rond +4°C en maxima rond +7¨C.

De dagen daarna blijft de luchtdruk hoog ten noorden van onze omgeving en kan er vanaf woensdag 24 december mogelijk wel koude lucht doordringen tot onze omgeving. De mogelijkheid bestaat dus dat we vrij koude, maar droge kerstdagen krijgen, met minima én maxima in de omgeving van het vriespunt, maar die evolutie moeten we nog even afwachten. Van ijsvorming van betekenis is er voorlopig nog geen sprake. De "ijspluim" voor ondiep water toont wat signalen van ijsvorming vanaf 27 december, maar dat is veel te ver weg om nu al uitspraken over te doen. Maar we leven in elk geval wel in hoop, en dat is in deze klimaatopwarmende tijden al heel wat.


Het ECMWF-meteogram voor Drongen. Merk op hoe de wind een duidelijke voorkeur heeft voor het noordoosten vanaf dinsdag, wat resulteert in een geleidelijk dalende temperatuur. Vanaf kerstdag is de kans op vorst tijdens de nachten steeds groter dan 50 procent. (Bron: ecmwf.org)



maandag 8 januari 2024

Een paar vrij koude dagen, zachter vanaf vrijdag

 Zoals verwacht is de vorst gisteren in de loop van de dag ingevallen. Echt koud werd het de voorbije nacht nog niet. Vrijwel overal in Vlaanderen lag de temperatuur deze ochtend tussen -2 en -3°C. Op grote hoogte trekt vandaag een bel met koude lucht over onze omgeving, een zogenaamde koude put. Op 850 hPa (ongeveer 1500 meter) daalt de temperatuur deze voormiddag tot -14°C en dat gebeurt niet zo heel vaak. Daardoor wordt de troposfeer tijdelijk onstabiel en kunnen er enkele sneeuwbuitjes vallen. Het is maar een klein belletje, want vanavond is de temperatuur op 850 hPa alweer opgelopen tot -7°C.

Vandaag trekt een kleine "koude put" over Vlaanderen en het zuiden van Nederland, een bel gevuld met koude bovenluchten.


De maxima liggen vandaag maandag in Vlaanderen rond -1°C, bij een nog altijd matige noordoostenwind. Komende nacht krijgen we meer opklaringen, bij minima rond -5 à -7°C. Op beschutte plaatsen kan er ijs ontstaan op ondiep water. De wind bemoeilijkt de ijsvorming, maar éénmaal het ijs er ligt, kan het wel flink aangroeien.

Morgen dinsdag wordt een zonnige, maar vrij koude dag met maxima rond -2°C. In de nacht van dinsdag op woensdag vriest het opnieuw een graad of 6 in Vlaanderen. De wind neemt iets in kracht af, wat gunstig is voor de ijsvorming. Woensdag overdag liggen de maxima in Vlaanderen rond het vriespunt. 

Donderdag blijft het in Vlaanderen nog koud. Op grote hoogte is de luchtmassa flink opgewarmd tot +1°C, een heel verschil met de -14°C van vandaag. Maar op grondniveau merken we daar niet zo veel van, omdat een koude plaklaag zich lang kan handhaven. De minima liggen in Vlaanderen rond -6°C, de maxima rond +2°C. In Nederland wordt het al een ander verhaal. Daar kan alleen in het zuidoosten van het land de koude lucht zich handhaven, elders loopt de temperatuur al op tot +6°C. Onze noorderburen hoeven dus absoluut niet te rekenen op grootschalige schaatsmogelijkheden.

Zaterdag draait de wind bij ons naar het noordwesten en wordt er dus minder koude, maritieme lucht aangevoerd.


Vrijdag en zaterdag wordt de kou ook in Vlaanderen getemperd. De wind draait naar het noorden en later noordwesten en gaat dus van over zee waaien. De minima liggen dan nog rond het vriespunt, de maxima rond +5°C. De kans op buien neemt toe, maar in het laagland zijn dat gewone regenbuien.

Meer dan wat beperkte en heel lokale schaatsmogelijkheden op (erg) ondiep water zit er dus niet in.

vrijdag 5 januari 2024

Vorst vanaf zondag, maar wind bemoeilijkt ijsvorming

Je zag ze her en der waarschijnlijk wel al: de hosana-nieuwsberichten dat de schaatsen "uit het vet" mogen. Ik hou mij bij mijn stelregel dat ik alleen maar schaatspret aankondig als het effectief al vriest en dat is voorlopig nog altijd niet het geval. IJsvorming is een delicaat proces. Er moet nog veel gebeuren voor er een natuurijsvloer ligt, laat staan één waarop er geschaatst kan worden. Het duurt nog tot zondag voor het begint te vriezen, en dan nog zijn er 2 belangrijke bezwaren. Eerst en vooral wordt het met minima rond -5°C niet écht heel erg koud. Ook belangrijk: er staat van zondag tot en met donderdag vrij veel wind: 3 tot 4 Bft uit NO. Ook dat bemoeilijkt de vorming van een ijsvloer. Oja, en bewaar je schaatsen trouwens nooit "in het vet", want dat is heel slecht voor de ijzers. Je hoeft ze er dus ook nooit "uit" te halen.

Precies 1 maand geleden lag de Kraenepoel in Aalter na 1 koude, maar windstille nacht meteen volledig dichtgevroren. Volgende week zal dat door de strakke wind veel moeizamer gaan.


Dat het een stuk kouder wordt dan de afgelopen weken, staat wel als een paal boven water. Er bouwt zich vanaf vandaag een wig van hoge luchtdruk op boven de noordelijke Atlantische Oceaan, wat zondag leidt tot de opbouw van een krachtig hogedrukgebied boven het zuiden van Scandinavië. Tegelijk ligt er een lagedrukgebied boven Italië, waardoor de wind bij ons naar het noordoosten draait. Die voert van zondag tot dinsdag droge en steeds koudere landlucht aan.

Morgen zaterdag waait de wind nog uit het noorden. Het is de hele dag zwaarbewolkt met nu en dan enkele buien, die vooral in het oosten van het land een winters karakter kunnen krijgen. De temperatuur ligt morgenochtend nog rond +6°, maar daalt tegen de avond naar +3°C in Oost-Vlaanderen en tot dicht tegen het vriespunt in Limburg. In de nacht van morgen op zondag blijft de temperatuur nipt positief in het westen van Vlaanderen, in het oosten is een graadje vorst mogelijk.

Zondag wordt een droge dag, maar er blijft wel de hele dag veel bewolking hangen. De temperatuur blijf overdag rond het vriespunt hangen. De wind ruimt van het noorden naar het noordoosten. Het waait matig: 3 tot 4 Bft, dus zelfs als het kwik onder het vriespunt duikt, zal er alleen op enkele erg beschutte plaatsen al wat ijs kunnen ontstaan.

In de nacht van zondag op maandag liggen de minima rond -5°C, maar omdat de wind nog altijd met 3 tot 4 Bft uit het noordoosten blijft waaien, vormt er zich maar moeilijk ijs op de wat grotere wateroppervlakken. De wind mengt immers voortdurend het koude bovenlaagje met het warmere water daaronder. Daardoor kan er geen ijs ontstaan.

Een winterkaart uit de boekjes: tussen een noordelijk hogedrukgebied en een depressie nabij Italië, wordt er koude continentale lucht uithet noordoosten naar ons land getransporteerd. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Maandag krijgen we meer en meer de zon te zien. Het hogedrukgebied strekt zich nu uit van het zuiden van Scandinavië naar Schotland, waardoor de wind bij ons uit het oosten blijft waaien. Op grotere hoogte trekt een bel met koude lucht, afkomstig van Scandinavië, over ons land. Daardoor blijven de maxima maandag in Vlaanderen haperen bij een -1 à -2°C. Er blijft ook onveranderd 3 tot 4 Bft wind staan uit de oostelijke sector. Ik verwacht daardoor maandag nog nauwelijks ijs op grotere wateroppervlaktes. Alleen op enkele beschutte plekken en sloten ligt er hier en daar dan een dun pelletje ijs.

Dinsdag blijft de wind uit het oosten waaien. Die wind is een dubbele spelbreker. Hij mengt  constant het koude oppervlaktewater met het minder koude water daaronder. Maar de wind mengt ook de onderste luchtlagen door elkaar, waardoor er geen koude inversielaag vlak bij de grond kan ontstaan. De minima liggen dinsdagochtend daardoor rond -4°C en dat valt nog altijd onder de categorie "lichte vorst". Op grotere hoogte wordt de luchtmassa geleidelijk iets minder koud, waardoor we dinsdag maxima halen rond of iets boven het vriespunt.

Woensdag verschuift de kern van het hogedrukgebied wat meer naar het westen. In Vlaanderen blijft de wind uit de oostelijke sector waaien, maar in het noorden van Nederland kan de wind al wat meer een noordelijke component krijgen, met dus invloed van de (nog warme) Noordzee. Vanaf woensdag wordt het allicht kouder in Vlaanderen dan in het noorden van Nederland. 's Ochtends liggen de minima in de omgeving van Gent opnieuw rond -4°C, de maxima in de namiddag rond +2°C. De wind neemt iets in kracht af: tot 3 Bft uit NO. Hier en daar vormt zich een ijsvloertje van een centimeter, maar grotere wateroppervlaktes blijven nog altijd open liggen.

Op donderdag is de lucht op grote hoogte (hier 850 hPa, ongeveer 1500 meter) een stuk zachter dan op grondniveau. Door een koude "plaklaag" blijft het 's nachts wel vriezen, maar sneeuw bijvoorbeeld is in dit geval onmogelijk. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Donderdag warmt de luchtmassa op grotere hoogte flink op: tot +5°C op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte). Sneeuwval is dus in elk geval uitgesloten, ook in de Ardennen, waar het overdag door een inversie een stuk zachter wordt dan in Vlaanderen. In Vlaanderen blijft de wind uit de oostelijke sector waaien. Er handhaaft zich een koude "plaklaag". De minima liggen in Oost-Vlaanderen rond -4 à -5°C, de maxima allicht rond +2 à +3°C. Op de Ardense toppen gaan de maxima vlotjes boven de +5°C. In het noorden van Nederland, waar de wind meer een aanlandige component heeft, liggen de minima dan weer niet veel lager dan -2°C. Vlaanderen is donderdag het koudste plekje van de Lage Landen.

Verdere evolutie

Tegen volgend weekend (13 en 14 januari) lijkt het hogedrukgebied zich terug te trekken tussen IJsland en Groenland, wat op zich geen slechte uitgangspositie is voor een koud vervolg van de winter. Maar voorlopig lijkt de wind ook bij ons de noord- tot noordwesthoek op te zoeken. Dat tempert de kou, met maxima hoogst waarschijnlijk tussen +2 en +5°C en minima rond of iets onder het vriespunt. De kans op wat winterse neerslag neemt toe. Kort samengevat: licht winterse perikelen dus naar volgend weekend toe.

Schaatsen?

Om de vragen over al dan niet schaatsen de komende dagen te counteren: de kans op een grootschalige schaatsmogelijkheden is voorlopig nog erg klein. Op de zogenaamde "combibanen" in Nederland zal het allicht wel lukken. Daar brengen vrijwilligers voortdurend dunne laagjes water aan op een betonnen ondergrond. Zodra het ijslaagje op het beton dik genoeg is, kan je er op schaatsen. Dat lukt soms al na 1 nacht. Snel en super veilig!

Binnenkort schaatsen op ondergelopen weilanden, die nu in Vlaanderen erg talrijk zijn na de wateroverlast? Afwachten maar. Misschien later in de week. Maar de harde wind bemoeilijkt de ijsvorming en mogelijk zakt het water sneller weg dan het ijs zich kan vormen. Schaatsen op ondergelopen weilanden en akkers is meestal veilig. Als je door het ijs zakt, zit daar nauwelijks water onder en riskeer je meestal alleen maar een paar natte voeten. Maar let wel op: van zodra het water onder het ijs wegtrekt in de bodem en de ijsvloer op sommige plekken gaat zweven boven het wateroppervlak of de grond, verliest het ijs bijna al zijn draagkracht en breekt het in stukken voor je er erg in hebt. Op die manier zijn er ook al lelijke valpartijen gebeurd. Natuurijs is nooit 100 procent veilig en moet altijd met het nodige respect behandeld worden.

Schaatsen op een ondergelopen weide, zoals hier in Deinze in februari 2021: relatief veilig, maar opletten als het water volledig weggetrokken is onder het ijs, want dan kan het snel breken of brokkelen.





dinsdag 2 januari 2024

Gevoelig kouder weer op komst

In mijn herinnering is het een klassieker uit de vorige eeuw: een erg natte kerst- en eindejaarsperiode, gevolgd een koude-inval rond Driekoningen. Het ziet ernaar uit dat het de komende dagen nog eens deze klassieke toer opgaat. Vanaf komend weekend wordt het gevoelig kouder, met vorst tijdens de nachten en maxima rond het vriespunt.

De verwachting voor komende zondag: de wind draait bij ons naar het noordoosten en voert gevoelig koudere landlucht aan. (bron kaart: ecwmf via wetterzentrale.de)

Vandaag dinsdag trekt nog een erg actief frontaal systeem over ons land. De overvloedige neerslag, gecombineerd met een totaal verzadigde bodem, zal ongetwijfeld tot wateroverlast leiden. Een zuidwestelijke wind voert nog erg zachte zeelucht aan, met maxima rond 13°C. Een golftop op dit actieve front heeft zich ontwikkeld tot een aparte depressiekern die vanaf de late namiddag voor erg veel wind zorgt op zee en in de kustgebieden, met rukwinden tot 100 km/h of meer.

Morgen en donderdag zorgt een volgend lagedrukgebied, met kern in de omgeving van Schotland, nog altijd voor de aanvoer van zachte maritieme lucht. De maxima liggen in de regio Gent morgen rond 11°C en donderdag rond 10°C. Er valt nog altijd geregeld regen of een bui, waardoor de wateroverlast nog een tijd kan aanhouden.

Vrijdag 5 januari ligt er een depressiekern voor de Belgische Kust en een tweede exemplaar nabij Ierland. Dat is het begin van de weersverandering. De wind krijgt daardoor een noordelijke component en de subtropische luchtmassa ruimt plaats voor een polaire luchtmassa. De maxima liggen vrijdagmiddag nog rond 9°C, maar na de middag begint het af te koelen.

Zaterdag zien de weerkaarten er compleet anders uit dan we de voorbije weken gewoon waren. We zien een lagedrukgebied boven Italië en een hogedrukgebied tussen Schotland en IJsland. De wind draait bij ons naar het noordoosten en begint geleidelijk koudere landlucht aan te voeren. De maxima liggen zaterdag in de regio Gent nog rond 5°C en in de nacht van zaterdag op zondag krijgen we mogelijk de eerste vorst sinds lang.

De temperatuursverwachting van het ensemble van ECMWF voor de regio Gent toont een duidelijk dalende trend tot en met maandag 9 januari. (bron: ecmwf.org)


Zoals het er nu naar uit ziet, zou de kou vanaf zondag nog wat verscherpen. Begin volgende week liggen de maxima volgens het ensemble van weermodel ECMWF dan rond het vriespunt, met 's nachts lichte tot matige vorst. Afwachten maar of deze trend zich doorzet, maar de weerkaarten zien er op de middellange termijn voor de schaatsers voor het eerst deze winter wat spannend uit.

maandag 13 november 2023

Uitzonderlijk koud in Midden-Zweden

 

De winter blijft volop aan zet in het noorden en midden van Scandinavië. De vorst heeft er wel het gezelschap gekregen van een - voor schaatsers - hinderlijke metgezel: sneeuw. Vooral in het binnenland van midden-Zweden kwam er een flink pak naar beneden, tot 40 cm en meer. Dat betekent dat het mooie, zwarte ijs er op veel plaatsen verdwenen is. Daar is het wachten tot het ijs gaat "stöpen": zich mengen met water tot er een nieuwe, harde bruin-grijs-witte ijsvloer verschijnt. Boven het sneeuwdek gaat het de komende dagen zeer streng vriezen. Op grote meren, die tot nu toe open bleven liggen, kan dan wel een prachtige ijsvloer ontstaan. Scandinavische natuurijsschaatsers zijn dit gewoon: die gaan op zoek naar dit mooie ijs. Het voobije weekend werd er bijvoorbeeld geschaatst op het zeeijs van de Oostzee in Luleå, ongeveer op de plek waar in februari de Nederlandse marathonschaatsers hun wedstrijden zullen afwerken.

Het Zweedse sneeuwdek op 13 november 2023. (bron: www.smhi.se)


De komende dagen daalt de temperatuur in het noorden en midden van Zweden plaatselijk tot rond -20 à -30°C en dat is zelfs naar Scandinavische normen vrij fors voor half november.

De komende dagen vriest het ook meer in het zuiden van Zweden dag en nacht, onder meer in grote delen van Värmland. Ook daar kunnen er de komende week prima schaatsomstandigheden zijn. Pas komend weekend wordt daar wat sneeuw verwacht. Ten zuiden van de grote meren Vänern en Vättern blijft de temperatuur positief, dus daar moet je het als schaatser niet gaan zoeken.

De minima en maxima voor de stad Östersund in het midden van Zweden. Het is er écht wel uitzonderlijk koud voor de tijd van het jaar. (bron: ecmwf.int)

Er zijn voorlopig geen aanwijzingen dat de vroege winterkou in het noorden en midden van Scandinavië aanstalten maakt om af te zakken naar de Benelux. Voorlopig is bij ons nog geen sprake van vorst van betekenis. Maar ik wil ook niet meegaan in de doemberichten dat natuurijs in de Lage Landen een fenomeen uit het verleden is en dat schaatsen in onze contreien nu al een zaalsport geworden is. Wat in Scandinavië kan (uitzonderlijk koud voor de tijd van het jaar), kan ook nog bij ons voorvallen. We zullen echt nog wel periodes met natuurijs meemaken, door de klimaatopwarming minder vaak dan vroeger, maar kómen doen ze. 

woensdag 14 december 2022

Eerste schaatsers op het ijs

 In Nederland werd er vandaag hier en daar al op natuurijs geschaatst. Meestal gebeurde dat op ijsbanen waar water is verneveld op een betonnen oppervlak, tot er een laagje ijs van minstens 3 cm ontstaat, waaronder dus geen water ligt. Het hoeft niet gezegd dat dit geen gevaar inhoudt, behalve dan dat het ijs afslijt onder de schaatsen of afsmelt door stralingswarmte en het beton hier en daar bloot komt te liggen. Niet zo gevaarlijk voor de schaatsers, maar erg slecht voor de schaatsen zelf. Enkele jaren geleden is daarom zelfs eens een wedstrijd stilgelegd. Vanavond vindt trouwens opnieuw de eerste marathonwedstrijd plaats op dit soort baan, hopelijk wel over de volledige afstand.

Hier en daar is ook al een Nederlandse schaatser gesignaleerd op écht natuurijs op ondiep water. Voor de grote massa is dat ijs nog onbetrouwbaar. In Vlaanderen zijn we dubbel benadeeld als natuurijsschaatsers ten opzichte van Nederland: we liggen iets zuidelijker waardoor het vaak wat minder hard vriest én we hebben ook minder waterpartijen ter beschikking. Dat laatste maakt dat schaatsers in Vlaanderen al snel allemaal op dezelfde plekken terecht komen en dat maakt het uiteraard extra gevaarlijk als het ijs nog niet echt dik is.

De Bleukensweide in Mechelen in feburari 2021 (foto: Jan Milants)


Eén van die plaatsen is de Bleukensweide in Mechelen. Het ijs was daar deze ochtend 3 cm dik. Dat volstaat ook op een ondergelopen weide nog niet. Op beelden was te zien hoe ijsmeester Karel Van Bruysel het ijs testte met een paar ski's onder de voeten, om zijn gewicht te verdelen op het dunne ijs. Dat kan je doen op een ondergelopen weide waar het water amper 30 cm diep is, maar dat mag je absoluut niet doen op dieper water, zoals Karel ongetwijfeld zelf ook wel weet. Als je met ski's of langlauflatten toch door het ijs zou zakken op diep water, dan kan je onmogelijk zelf uit het water klimmen omdat de latten je hinderen en vast blijven haken onder het ijs. Ook omstaanders kunnen je om dezelfde reden véél moeilijker of niet uit het wak halen. Ik heb zelf ook wijsheid niet in pacht; deze wijze raad kreeg ik van mijn Zweedse schaatsvrienden, met massa's ervaring op het natuurijs.

De lichte tot soms matige vorst zal het ijs de komende nachten nog wat doen aandikken, maar voor massaal schaatsplezier komt de doorzettende dooi van zondagnamiddag allicht net te vroeg.



dinsdag 6 december 2022

Kwakkelweer met later mogelijkheid tot meer

De komende dagen krijgen we te maken met wat veel mensen zullen aanvoelen als winterweer. Het wordt inderdaad kouder dan normaal, maar voor mij hoort het weerbeeld dat we mogen verwachten nog altijd thuis onder de noemer "kwakkelwinter": wat lichte vorst tijdens de nachten, overdag maxima iets boven het vriespunt en nu en dan een winterse bui. IJsvorming van betekenis is er voorlopig nog niet, zeker niet in Vlaanderen.

Donderdag 6 december 2012 12 UTC (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


In mijn vorige bijdrage schreef ik over de vorming van een krachtig hogedrukgebied boven IJsland en Groenland, waarbij er aan de oostelijke flank van deze anticycloon koude lucht over Scandinavië naar het zuiden zou zakken. Dat proces is nu aan het gebeuren. Het kon toen twee kanten uit: de koude lucht kon via een vrij oostelijk traject uitzakken tot onze omgeving, met koud winterweer tot gevolg. Bij een westelijker traject zou de koude lucht boven het warme zeewater leiden tot het ontstaan van depressies, met mogelijks veel zachter weer tot gevolg. Uiteindelijk krijgen we te maken met een scenario dat daar ongeveer midden in ligt: de koude lucht zakt uit tot over de Noordzee en leidt daar tot de vorming van een ondiepe depressie. De bovenluchten koelen bij ons sterk af, maar door de depressie is de (zwakke tot matige) wind aanlandig en wordt er in de onderste regionen wat zachtere zeelucht meegevoerd. Het resultaat is het typische kwakkelweer: lichte vorst tijdens de nachten, licht positieve temperaturen overdag.

Vandaag dinsdag en morgen woensdag is er van vorst in de omgeving van Gent zelfs nog geen sprake. Een noordwestelijke wind voert lucht aan van over de Noordzee. Het water van Noordzee is voor onze kust nog ruim 12 graden warm, dus zolang de wind vrij stevig van over die "accumulatiekachel" blijft waaien, kan het in het westen van Vlaanderen niet vriezen. De maxima liggen zowel vandaag, morgen als donderdag rond +6 à +7°C, de minima rond +2°C. Woensdag en donderdag vallen er enkele buien, in onze omgeving zijn dat vooral regenbuien, met hier en daar ook wat natte sneeuw.

De verwachting van ecmwf voor de minima en maxima in de omgeving van Gent (bron: ecmwf.org)


Vrijdag komen we in een zadelgebied terecht, een gebied met weinig of geen drukverschillen en dus ook weinig of geen wind. De bovenluchten zijn vrij koud (-5°C op 850 hPa) en de zwakke wind kan de zachtere zeelucht niet zo ver meer het binnenland in waaien. Bij voldoende opklaringen kan het kwik vrijdagochtend dalen tot rond -3°C, overdag klimt het tot rond +3°C in de regio Gent (aan de kust tot +5°C, in Limburg tot +1°C). Als er in de nacht van donderdag op vrijdag nog wat buien gevallen zijn, kunnen dat sneeuwbuitjes zijn. Mogelijks ziet het vrijdag dus hier en daar eventjes wat wit. Vrijdag overdag zou het grotendeels droog blijven.

Vanaf het weekend blijft de luchtdrukverdeling erg a-typisch, met hoge luchtdruk in de omgeving van IJsland-Groenland en lage luchtdruk nabij de Azoren, waar normaal gezien een permanent hogedrukgebied ligt. Dat verhoogt de kansen op winterweer bij ons aanzienlijk. Welk weerbeeld we precies krijgen, zal van details afhangen, zoals van een opvullend lagedrukgebied boven de Noordzee, waar we nog altijd mee te maken lijken te krijgen.

Het ensemble-gemiddelde van ecmwf laat komend weekend een atypisch beeld zien, met lage luchtdruk nabij de Azoren en hoge luchtdruk nabij IJsland en Groenland. Voor ons weerbeeld zal veel afhangen van het ondiepe lagedrukgebied boven de Noordzee. (bron: ecmwf via wetterzentrale.de)


Van vrijdag tot en met maandag is de kans op lichte vorst (-0,1 tot -5,0°C) tijdens de nachten in onze omgeving in elk geval vrij groot. De maxima liggen in die periode meestal rond +2°C. Er is een kleine kans op ijsdagen, waarbij de temperatuur ook overdag niet boven het vriespunt geraakt. De wind waait meestal zwak en er is een kleine kans op een winters buitje of sneeuwbuitje.

Natuurijs

Mogelijks vormt er zich hier en daar wat natuurijs, maar voor de vorming van een echte ijsvloer van betekenis, met mogelijkheid tot schaatsen op uitgebreide schaal, is dit kwakkelweer verre van perfect. Daarvoor heb je een brutere winterinval nodig, met 's nachts minstens matige vorst en daarvan is er nog geen sprake. Maar de huidige drukverdelingen sluiten een flinke winterinval op de langere termijn zeker niet uit.

De ijspluim van Winterplaza voor het zuiden van Nederland. Op langere termijn zijn er mischien wat mogelijkheden, maar voorlopig stelt het nog niet veel voor.



donderdag 1 december 2022

December begint vrij koud

De weermodellen hadden het een week geleden goed in de smiezen. Het imposante hogedrukgebied boven Rusland en Scandinavië dat ze toen berekenden, is er inderdaad gekomen. Dat zorgt in onze omgeving voor een oostelijke stroming, waarbij de temperatuur daalt tot onder de normaal voor deze tijd van het jaar. Meer dan af en toe een graadje vorst tijdens de nacht en hier en daar een verdwaalde winterse bui levert dat voorlopig niet op. Op langere termijn blijven verschillende scenario's mogelijk: van winters tot zacht. Dat is typisch voor een geblokkeerd stromingspatroon.

De analysekaart van middernacht, met het krachtig hogedrukgebied boven Rusland en Scandinavië. (bron: UK MetOffice)


We krijgen de komende dagen vrij koud weer, maar nauwelijks winterse taferelen. De maxima blijven van vrijdag tot en met maandag in de regio Gent hangen rond +3 à +4°C. Omdat er meestal veel bewolking blijft hangen, liggen de minima in diezelfde periode rond of iets boven het vriespunt. Van ijsvorming is er dus geen sprake. Er kan heel lokaal een winters buitje vallen, maar een sneeuwdek van betekenis hoort in het westen van Vlaanderen niet tot de mogelijkheden.

Een belangrijke verandering op de weerkaarten de komende dagen zien we in de omgeving van IJsland. Momenteel ligt daar nog een lagedrukgebied in de buurt, maar vanaf zaterdag ontstaat ook daar een sterk hogedrukgebied. Voor volgende week zal er veel afhangen van de exacte positie van deze anticycloon. Op de oostelijke flank van dit lagedrukgebied zakt erg koude lucht af van het noorden naar het zuiden. Als deze luchtmassa oostelijk genoeg blijft, dan kunnen we zo maar de echte winter induiken, met sneeuw en vorst. Komt deze koude luchtmassa westelijker terecht, dan ontstaan er boven het warme zeewater ongetwijfeld depressies, waardoor de wind bij ons aanlandig kan worden en dus relatief zachte zeelucht kan aanvoeren in de onderste regionen.

Dinsdag zien we hoge luchtdruk boven Groenland en IJsland. Boven het noorden van Scandinavië zakt koude lucht af naar het zuiden. Het is nog onduidelijk waar precies deze lucht terecht zal komen. (bron: ecmwf via wetterzentrale.de)


Maandag tot en met woensdag lijken in de omgeving van Gent vrij koud, maar wel vorstvrij te gaan verlopen. De temperatuur schommelt dag en  nacht ergens tussen +1 en +6°C. Vooral op maandag kan er daarbij wat lichte (winterse) neerslag vallen. Tijdens een brede nachtelijke opklaring is een graadje vorst mogelijk.

Vanaf donderdag neemt de kans op vorst tijdens de nachten weer toe. De maxima voor de periode van 6 tot en met 10 december liggen gemiddeld rond +4°C, de kans op een ijsdag (met een maximum < 0°C) is voorlopig kleiner dan 10 procent, maar maxima boven de +10°C zijn nog onwaarschijnlijker. Na 10 december neemt de spreiding uiteraard nog meer toe, dat is normaal voor die termijn. Er zijn dan winterse mogelijkheden, met 's nachts matige vorst en ook overdag vrieskou, maar evengoed zachte berekeningen, met maxima boven de 10°C.

De eps-verwachting van ECMWF voor de minima en maxima in de omgeving van Gent. (bron: ecmwf.org)
 


In het noordoosten van Nederland ziet het er allemaal nét wat kouder uit op de langere termijn, typisch voor een situatie met veel hoge luchtdruk ten noorden van ons. Daar toont de "ijspluim" vanaf 11 december een duidelijk signaal.

De "ijspluim" van Winterplaza voor het noorden van Nederland, met een duidelijk signaal op het einde van de termijn, maar er is ook nog altijd een gerede kans op 0 cm ijs. (bron: winterplaza)


vrijdag 25 november 2022

Hogedrukbastion krijgt meer en meer vorm

 Alle globale weermodellen zitten momenteel grofweg op dezelfde lijn en laten volgende week een bijzonder sterk hogedrukgebied ontstaan boven Scandinavië en het westen van Rusland (zie ook vorige bijdrage). Daardoor zoekt de wind de noordoostelijke tot oostelijke sector op. In de loop van de week stroomt steeds koudere lucht naar onze regio. De kans is erg groot dat we te maken krijgen met temperaturen die lager zijn dan de normaal voor deze tijd van het jaar. Of het ook tot echt winterweer komt, is nog af te wachten.

Het Europese weermodel berekent voor vrijdag 2 december een stevig hogedrukgebied boven Scandinavië, met bij ons een oostenwind. (bron: ecmwf via wetterzentrale.de)



Voor de regio Gent komt het gemiddelde van de 51 eps-berekeningen van ECMWF voor de maximumtemperatuur begin december te liggen rond +6°C, de dagen daarna rond +3°C. De kans op lichte nachtvorst neemt begin december sterk toe: eerst rond 25 en later rond 75 procent. Vanaf 5 december is er zelfs een (erg kleine) kans op ijsdagen, waarbij de temperatuur ook overdag niet boven het vriespunt komt.

De drukverdeling die op de weerkaarten verschijnt, levert typisch een droge en "schrale" kou op, met vaak zelfs een inversie. De kans op winterse neerslag is niet zo groot.

Het eps-meteogram van ECMWF voor de regio Gent: volgende week een erg grote kans op een noordoosten- tot oostenwind en een temperatuur die geleidelijk naar beneden gaat. Maar de spreiding is nog groot. (bron: ecmwf.org)

Om over eventueel natuurijs te beginnen, is het nog veel te vroeg. De ijspluim van Winterplaza voor het zuiden van Nederland laat helemaal op het einde een signaal zien van ijsvorming op ondiep water, maar voorlopig nog maar door een beperkt aantal leden van het ensemble.

De ijspluim van Winterplaza (gebaseerd op het ensemble van ECMWF) laat helemaal op het eind de eerste mogelijke ijsvorming zien. (bron: https://www.weerplaza.nl/)


woensdag 23 november 2022

Krachtig hogedrukgebied staat in de steigers

 Ik kijk niet graag té ver vooruit op de weerkaarten, maar aan de horizon van de betrouwbare termijn lijkt het er op dat er werk wordt gemaakt van de opbouw van erg sterk hogedrukgebied boven Scandinavië en het westen van Rusland. Verschillende weermodellen lijken die kant op te evolueren.

Het eps-gemiddelde voor vrijdag 2 december laat een stevig hogedrukgebied zien boven Scandinavië en het westen van Rusland. (bron: ecmwf via wetterzentrale.de)


Dat betekent dat bij ons de kans op een continentale stroming met een wind uit het noordoosten of oosten rond de maandwisseling toeneemt. Voor de regio Gent betekent dit concreet dat, zoals het er nu naar uitziet, we begin december ongeveer 50 procent kans maken op vorst tijdens de nachten. Het gemiddelde van de berekeningen voor de maxima komt dan uit rond +4 à +5°C.

Dit is dus zeker nog geen diepwinters weer, maar kan eventueel wel een basis vormen voor latere winterse ontwikkelingen. Iets om in de gaten te houden, in elk geval.

Het eps-meteogram van ecmwf voor de regio Gent voor de komende 14 dagen (via ecmwf.org)


dinsdag 1 februari 2022

Ook februari begint zonder vorst

We zijn begonnen aan de laatste maand van de weerkundige winter en het ziet er nog altijd allesbehalve rooskleurig uit voor de schaatsers in de Lage Landen. Januari verliep zonder noemenswaardige vorst en februari gaat voorlopig verder op dit weinig stichtende pad. 

Op dit ogenblik dendert de straalstroom strak van west naar oost over onze hoofden, en dan hoef je echt geen winterweer te verwachten. Donderdag vat een hogedrukgebied op een totaal foute plek plaats: boven Frankrijk en de Alpen. Vanaf vrijdag komen we onder de invloed van een depressiekern voor de Noorse kust. Dat zijn allemaal scenario's waarbij de vorst geen vaste voet aan de grond krijgt bij ons. Ook op de wat langere termijn lijkt hier geen verandering in te komen.

Een strakke straalstroom dendert over onze hoofden en voert zachte zeelucht aan. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


In Scandinavië zien we een gevarieerd beeld. Koude periodes en periodes met dooiweer wisselen er elkaar af. In het zuiden van Zweden duren de dooiperiodes vaak te lang, waardoor de natuurijsbanen dikwijls meerdere dagen gesloten moeten worden wegens te slecht ijs. Meer naar het noorden is de dooi van kortere duur en ligt er vaak erg goed ijs op de geveegde banen.

Op dit ogenblik is het in midden-Zweden weer wat kouder, zodat het ijs zich kan herstellen. Vanaf vrijdag gaat het kwik in de omgeving van de bekende schaatsplek Falun weer omhoog, richting het vriespunt. Die regio krijgt dan kwakkelweer, met een temperatuur rond de 0°C. Een stuk meer naar het noorden, in Luleå, blijft de temperatuur de komende 10 dagen onder nul. De talrijke Nederlandse marathonschaatsers die op het eind van deze maand naar Luleå afzakken, hoeven zich dus geen zorgen te maken.