Posts tonen met het label Weerweetjes. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Weerweetjes. Alle posts tonen

woensdag 4 december 2019

Is er een verschil tussen rijm en rijp?

Je hoort allebei de termen wel eens voorbijkomen tijdens het weerbericht: rijm en rijp. Is er een verschil tussen beide?

Theoretisch gezien wel. In de weerkunde is rijp de ijsafzetting op voorwerpen door een directe overgang van waterdamp in de lucht naar ijskristallen. De rechtstreekse overgang van een gasvormige naar een vaste toestand heet desublimatie en een synoniem daarvan is rijpen of verrijpen, ook als het gaat om andere stoffen dan water.

We spreken van rijm als de waterdamp in de lucht eerst condenseert tot waterdruppeltjes (dauw) die zich afzetten op voorwerpen en pas daarna bevriezen, als de temperatuur verder daalt.

Daarnaast is er nog een derde variant mogelijk: onderkoelde waterdruppeltjes die zich afzetten op voorwerpen. In dat geval spreekt men van ruige rijp.

In de praktijk worden de begrippen rijm en rijp in de weerberichten en -rapporten vaak door elkaar gebruikt. Niet onterecht, want vaak zie je een combinatie van bevroren waterdruppeltjes en ijskristallen. Voor zover ik weet wordt het begrip rijm trouwens vrijwel uitsluitend in Vlaanderen gebruikt en is dit woord in Nederland vrijwel onbekend in deze betekenis.

Rijp doet zich vooral voor bij helder weer. In de schaduw kan rijp zich overdag lang handhaven, ook aan zee.

maandag 12 augustus 2019

Vandaag onweersbuien, rest van de week wisselvallig en koel

De recordhitte van juli lijkt nauwelijks een kleine maand later al ver verleden tijd. De komende dagen is het zelfs vrij koel voor de tijd van het jaar, met geregeld felle buien. Oorzaak is een goed gesmeerde westcirculatie, die nog niet meteen van wijken weet. Het ziet er naar uit dat het wisselvallige en koele weer nog wel een dag of tien kan aanhouden.

Deze ochtend zorgde kustconvergentie voor een buienlijn boven zee. Later vandaag trekken de buien ook het land op.


Deze ochtend zagen we een schoolvoorbeeld van kustconvergentie: een smalle buienlijn boven de zuidelijke Noordzee, evenwijdig met onze kust. Zo'n buienlijn ontstaat als de wind langs de kust net iets meer gekrompen is dan op zee, bijvoorbeeld WZW op zee en ZW langs de kust. De lucht vloeit dan voor onze kust naar elkaar toe, met stijgbewegingen tot gevolg. In die stijgende lucht condenseert de waterdamp tot buienwolken. Door de vorm van de kustlijn gaan die buien meestal aan land in het noorden van de Nederlandse provincie Zeeland of in Zuid-Holland, waar ze vaak veel neerslag achterlaten.

Op de radarbeelden is te zien hoe de buienlijn in de Nederlandse provincies Zeeland en Zuid-Holland het land op trekt.


Deze ochtend bleef het nog droog in Vlaanderen, maar in de loop van de dag trekken de buien ook het binnenland in. Ze kunnen erg fel zijn, met onweer en rukwinden tot 70 km/u. Lokaal kan er meer dan 10 mm neerslag vallen, terwijl er evengoed plaatsen zijn waar het vrijwel droog blijft.

Vanavond en vannacht nemen de buien wat in aantal af, maar helemaal verdwijnen doen ze niet. De westelijke stroming voert maritiem polaire lucht aan. Die is vrij koel, maar de wind mengt de onderste luchtlagen, waardoor de minima niet al te diep wegzakken.

Morgen trekt de staart van een occlusie van west naar oost over onze regio. Daardoor blijft het wisselvallig, maar die buien zijn niet meer zo fel als vandaag. Op grotere hoogte (850 hPa) is de temperatuur van de luchtmassa boven ons hoofd gedaald tot 3°C. Ter vergelijking: tijdens de hitteperiode in juli lag de temperatuur op die hoogte tussen 20 en 25°C. De zon heeft dus de nodige moeite om het kwik overdag op waarnemingshoogte tot 20°C te laten klimmen. Op sommige dagen lukt dat zelfs niet.

In de nacht van morgen op woensdag en woensdagochtend profiteren we eventjes van een mobiele wig, maar in de loop van woensdag bereikt een frontaal systeem onze omgeving. Het is verbonden aan een depressiekern die woensdag boven Ierland ligt en zich donderdag boven de Noordzee vestigt. Het blijft dus wisselvallig, met op donderdag opnieuw vrij veel wind.

Vrijdag volgt nog eens een mobiele wig; dat wordt dus één van de betere dagen de komende week. Zoals de weerkaarten er nu bijliggen, moeten we tijdens het weekend opnieuw afrekenen met een Atlantische depressie, met bijhorend frontaal systeem.

Weerbericht voor Gent en omgeving


Vandaag maandag 12 augustus 2019



  • Weerbeeld: na een vrij mooie ochtend volgen er in de loop van de dag enkele buien, die lokaal erg fel kunnen zijn. Onweer is mogelijk en rukwinden kunnen nabij de buien uithalen tot 70 km/u.
  • Temperatuur: maxima rond 21 à 22°C.
  • Wind: 3 à 4 Bft uit ZW. Nabij buien zijn rukwinden tot 70 km/u mogelijk.
  • Zichtbaarheid: 12 km, tijdens buien teruglopend tot 5 km.


Vanavond en vannacht



  • Weerbeeld: geleidelijk worden de opklaringen breder, maar lokaal vallen er nog altijd buien.
  • Temperatuur: minima rond 10°C.
  • Wind: 2 à 3 Bft uit ZW, ruimend naar WZW en toenemend tot 3 à 4 Bft.
  • Zichtbaarheid: 5-8 km.


Morgen dinsdag 13 augustus



  • Weerbeeld: opklaringen en buien wisselen elkaar af. De buien zijn wel minder talrijk en minder fel dan vandaag. De temperatuur moet nog een paar graden terrein plaatsgeven.
  • Temperatuur: maxima rond 19°C. 
  • Wind: 3 à 4 Bft uit WZW tot W.
  • Zichtbaarheid: 10-12 km.


Woensdag 14 augustus



  • Weerbeeld: 's ochtends zijn er nog enkele opklaringen mogelijk, maar al vrij snel wordt het zwaarbewolkt tot betrokken en vanaf de namiddag krijgen we perioden met regen.
  • Temperatuur: minima rond 11°C, maxima rond 19°C.
  • Wind: 3 à 4 Bft uit ZZW.
  • Zichtbaarheid: 's ochtends 5 km, overdag 10-12 km.


Donderdag 15 augustus



  • Weerbeeld: eerst betrokken met perioden van regen. Daarna wisselen opklaringen en buien elkaar af. 
  • Temperatuur: minima rond 14°C, maxima rond 21°C. 
  • Wind: 4 Bft uit ZW, ruimend naar WNW.
  • Zichtbaarheid: 10 km.


Vrijdag 16 augustus



  • Weerbeeld: er hangt vrij veel bewolking, maar het grootste deel van de dag is het droog. Wat lichte regen of motregen is heel nu en dan wel mogelijk.
  • Temperatuur: minima rond 13°C, maxima rond 21°C.
  • Wind: 2 à 3 Bft uit Z, ruimend naar ZW en tijdelijk toenemend tot 4 Bft.
  • Zichtbaarheid: 's ochtends lokaal nevel of mist, daarna 10 km.


Verdere vooruitzichten (zaterdag 17 augustus tot en met woensdag 21 augustus)

Tijdens het weekend zorgt een Atlantische depressie bij ons voor regen en wind. In dergelijke situaties kan er altijd een venijnige randdepressie ontstaan; dat is momenteel nog niet duidelijk. Daarna komen we in een noordwestelijke situatie terecht, met aanhoudend wisselvallig weer. Mogelijk zou op het einde van de periode de hogedrukinvloed toenemen, maar ook dat is nog wat afwachten. De maxima liggen meestal rond of iets onder 20°C, de minima rond 12°C.



zaterdag 8 september 2018

Waarom het weer zich soms niet laat voorspellen

Soms laat het weer zich vrij goed inschatten tot een dag op vijf op voorhand. Soms is het onmogelijk om op een termijn van 5 dagen een accuraat weerbericht op te maken.

Neem nu komende woensdag. Een slepend front strekt zich uit van de Azoren tot Rusland. Het Britse weermodel berekent voorlopig dat dit front daarbij boven de zuidelijke Noordzee komt te liggen.
Als het front woensdag uiteindelijk 50 kilometer meer naar het noorden ligt, dan krijgen we aan de kust een zonovergoten dag met maxima rond 27°C.
Komt het front daarentegen 50 kilometer zuidelijker terecht, dan regent het aan de kust vrijwel de hele dag, bij maxima rond 17°C.

De kans op beide weertypes is momenteel ongeveer gelijk verdeeld. De verschillende weer-apps zullen kiezen voor één van beide weerbeelden, afhankelijk van het roosterpunt dat voor de locatie gekozen wordt. De enige juiste conclusie is: zon of regen, we weten het momenteel nog niet zeker. Dat moet je als meteoroloog nu en dan gewoon durven zeggen.


zaterdag 1 september 2018

Frisse nachten, onzekere dinsdag

De voorbije nacht toonde nog eens aan waarom ik in mijn weerbericht vaak het onderscheid maak tussen de minimumtemperatuur in het stadscentrum en die op het platteland. Bij mij thuis op het platteland van Drongen daalde het kwik tot een erg frisse 5,4°C. In Melle koelde het af tot 6°C, maar in het centrum van de stad Gent werd het niet kouder dan 12,2°C. Dat is maar liefst 7 graden verschil tussen het landelijke Drongen en de Kuip van Gent, in vogelvlucht slecht 7 kilometer van elkaar verwijderd. Nooit laat de menselijke invloed op het weer zich meer gelden dan in het temperatuursverschil tussen bebouwd en onbebouwd terrein tijdens heldere en windstille nachten.


De temperatuurswaarnemingen van de voorbije nacht van het MOCCA-netwerk van de Universiteit Gent.



De veroorzaker van de frisse nacht is een hogedrukkern boven onze omgeving. De relatief koele lucht die de voorbije dagen is aangevoerd, kwam daarin volledig tot rust. Onder een wolkenloze hemel en vrijwel windstille omstandigheden, ontstond een sterke inversie in de onderste luchtlagen, met een koude plaklaag dicht bij de grond. Boven de stad kon die koude laag zich veel minder gemakkelijk vormen, omdat gebouwen, pleinen en straten constant de warmte bleven aanvoeren die ze gisteren overdag hadden opgeslagen.

Komende nacht trekt de hogedrukkern wat weg naar het oosten, waardoor iets warmere continentale lucht wordt aangevoerd. Na alweer een frisse ochtend, kan het kwik vlot stijgen tot ruim boven de 20 graden. In meteorologische vaktermen heet dat een "grote dagelijkse gang", typisch voor het voor- en najaar.

Maandag trekt het hogedrukgebied zich nog verder terug naar het oosten. Daardoor kan een warmfront van oost naar west over onze omgeving trekken. Het is nauwelijks nog actief. Veel meer dan wat bewolking levert het niet op.

Dinsdag komen we op de noordoostelijke flank van het hogedrukgebied van de Azoren terecht. De wind zoekt opnieuw wat meer de noordelijke sector op en voert onstabielere zeelucht aan. Er kan dan plaatselijk een bui vallen. Woensdag verandert er weinig aan deze situatie.

We moeten wel de kanttekening maken dat er voor de verwachting voor dinsdag vrij veel onzekerheid bestaat. Zo laat de operationele berekening van het Europese weermodel veel regen vallen (in de omgeving van Gent ruim 20 mm in 24 uur tijd), maar krijgt die berekening weinig of geen bijval van het ensemble. Het Amerikaanse weermodel houdt het zelfs volledig droog in onze regio. Het Britse weermodel laat de regen dinsdag vallen boven het noorden van Frankijk. Het blijft dus nog even afwachten.

Er blijft de hele verwachtingsperiode wel vrij weinig wind staan, ook aan zee. De volledige verwachting  voor de kust is te lezen op de website van het Kustweerbericht.

De verwachting voor de regio Gent en Axel:

Vandaag zaterdag 1 september 2018


  • Weerbeeld: zonnig, met na de middag enkele stapelwolken.
  • Temperatuur: maxima rond 20 à 21°C.
  • Wind: 1-3 knopen (1 Bft) uit O tot NO, door een thermisch effect in de namiddag tijdelijk oplopend tot 5 knopen (2 Bft).
  • Zichtbaarheid: 15-20 km.

Vanavond en vannacht


  • Weerbeeld: helder of licht bewolkt. Er ontstaat wat nevel en boven het platteland ook enkele ondiepe mistbanken.
  • Temperatuur: minima rond 6°C op het platteland en rond 12°C in het stadscentrum.
  • Wind: 2-4 knopen (1 à 2 Bft) uit ONO tot NO, afnemend tot 1-2 knopen (1 Bft).
  • Zichtbaarheid: 8-10 km (plaatselijk wel wat ondiepe grondmist).

Morgen zondag 2 september


  • Weerbeeld: de lokale ochtendnevel en -mist verdwijnt al snel. We krijgen een zonnige dag, met vooral na de middag enkele stapelwolken.
  • Temperatuur: maxima rond 23°C.
  • Wind: 5-8 knopen (2 à 3 Bft) uit ONO. Tegen zonsondergang neemt de wind wat in kracht af.
  • Zichtbaarheid: 10 km, oplopend tot 20 km.


Maandag 3 september


  • Weerbeeld: 's ochtends is het licht bewolkt, maar in de loop van de dag neemt de bewolking verder toe vanuit het oosten. Het blijft droog. Hooguit valt er 's avonds nu en dan wat lichte regen of motregen.
  • Temperatuur: minima rond 10°C op het platteland en rond 14°C in het stadscentrum, maxima rond 21°C (minder warm dus dan eerst verwacht).
  • Wind: 6 knopen (2 Bft) uit NNO, krimpend naar NNW en overdag tijdelijk toenemend tot 10 knopen (3 Bft).
  • Zichtbaarheid: 10 km, 's avonds afnemend tot 8 km.


Dinsdag 4 september


  • Weerbeeld: vrij veel bewolking met mogelijk enkele buien of perioden van aanhoudende regen. Het weerbeeld is nog onzeker (zie inleiding).
  • Temperatuur: minima rond 15°C, maxima rond 21°C (ook nog onzeker).
  • Wind: 6-8 knopen (2 à 3 Bft) uit N.
  • Zichtbaarheid: 10 km, 2-5 km tijdens neerslag.


Woensdag 5 september


  • Weerbeeld: wisselend tot zwaarbewolkt met nog kans op een lokale bui.
  • Temperatuur: minima rond 15°C, maxima rond 20°C.
  • Wind: 4 knopen (2 Bft) uit N, toenemend tot 10 knopen (3 Bft).
  • Zichtbaarheid: 's ochtends mist, later 10 km.


Verdere vooruitzichten (donderdag 6 september tot en met maandag 10 september)

De echt warme oplossingen zijn uit de weermodellen verdwenen. Het wordt moeilijk om de zomerse kaap van 25°C nog te overschrijden. De luchtdruk in onze omgeving blijft wel aan de hoge kant. Dat betekent dat we meestal vrij droog weer krijgen. De minima liggen meestal rond 10°C.





vrijdag 15 december 2017

De ene noordwester is de andere niet

Zowel morgen zaterdag als maandag zal de wind in onze omgeving uit het noordwesten waaien. Toch krijgen we een totaal ander weerbeeld. Morgen is het aan de koude kant en vallen er enkele winterse buien. Maandag is het regenachtig en zacht voor de tijd van het jaar, ondanks de noordwesten- tot noordenwind. Dat kan merkwaardig lijken, maar een blik op de weerkaarten maakt meteen veel duidelijk.

Morgen zien we een complexe depressie boven Scandinavië liggen, terwijl het Azorenhoog een wig heeft uitgebouw naar Ierland. Het resultaat is een noordwestelijke stroming die maritiem polaire lucht aanvoert, afkomstig van de Noorse Zee. De luchtmassa is koud, vooral op grotere hoogte. Door de koude bovenluchten en het relatief warme zeewater is de lucht onstabiel en ontstaan er buien.

Zaterdag voert de noordwestenwind koude polaire lucht aan.


Maandag is het hogedrukgebied van de Azoren doorgeschoven richting Spanje, terwijl de depressie boven Scandinavië grotendeels is opgevuld. De wind komt bij ons nog altijd uit het noordwesten, maar de aanvoer van maritiem polaire lucht is afgesneden. De aangevoerde luchtmassa komt, met een ommetje over de Britse Eilanden, eigenlijk van subtropische breedtegraden. Uiteraard is deze lucht veel zachter, ook op grotere hoogte. Een frontaal systeem, gevuld met deze warme lucht, zorgt voor regenachtig en zacht weer.

Maandag voert de noordwestenwind subtropische lucht aan.


Vanaf dinsdag breidt de hogedrukkern zich verder uit naar onze omgeving. We krijgen dan droog weer, maar of we ook de zon te zien krijgen, is nog maar de vraag. In de winter gaan hoge luchtdruk en grijs weer vaak hand in hand. De zon heeft immers niet genoeg kracht om mist en lage wolken, die ontstaan onder de subsidentie-inversie, weg te branden.

Op de langere termijn lijken we eerst op de noordoostelijke flank van het Azorenhoog terecht te komen, nadien lijkt de kans op een westcirculatie vrij groot te worden. De kans op winterweer is bijgevolg klein.

Tot slot nog een dienstmededeling: sinds gisteren heb ik weer een weerstation in Drongen-Baarle waarvan de gegevens terug te vinden zijn op internet. Klik hier of op het icoontje in de rechterkolom (als u op de PC dit blog bekijkt) voor de actuele waarnemingen.


Het weerbericht voor de regio Gent:

Vandaag vrijdag 15 december 2017


  • Weerbeeld: vaak zwaarbewolkt, met nu en dan een winterse bui.
  • Maximumtemperatuur: 5°C
  • Wind: zwak (1 Bft) uit de zuidelijke sector.


Vanavond en vannacht


  • Weerbeeld: vanavond is het wisselend bewolkt, maar droog. In het tweede deel van de nacht vergroot de kans op een lokale winterse bui of sneeuwbui. Op de plaatsen waar de hevigste buien vallen, kan de sneeuw tijdelijk blijven liggen.
  • Temperatuur: minima waarschijnlijk rond 0 à -1°C.
  • Wind: eerst zwak (2 Bft) en later zwak tot matig (2 à 3 Bft) uit N tot NW.


Morgen zaterdag 16 december


  • Weerbeeld: zon en winterse buien wisselen elkaar de hele dag af. In de nacht van morgen op zondag wordt het droog.
  • Temperatuur: maxima rond 4 à 5°C.
  • Wind: 3 Bft uit W tot NW.

Zondag 17 december


  • Weerbeeld: eerst is het vrij zonnig en droog. In de loop van de dag wordt het zwaarbewolkt tot betrokken en vanaf de avond valt er wat regen of motregen. Grote hoeveelheden worden niet verwacht (1 à 3 mm).
  • Temperatuur: minimum rond 0°C. De maxima van 7°C worden pas tegen middernacht bereikt.
  • Wind: 2 Bft uit W, krimpend naar ZZW en toenemend tot 4Bft.



Maandag 18 december


  • Weerbeeld: eerst zwaarbewolkt met wat lichte regen of motregen. Na de middag blijft het droog en verschijnen er opklaringen. 
  • Temperatuur: ochtend- en middagtemperatuur rond 8 à 9°C, 's avonds daalt het kwik dankzij de opklaringen tot 3°C.
  • Wind: 3 à 4 Bft uit W, ruimend naar NNW.


Dinsdag 19 december


  • Weerbeeld: lage bewolking en eventueel ook mist kunnen hardnekkig zijn, maar het blijft de hele dag droog.
  • Temperatuur: minima rond 1°C (-1°C bij brede opklaringen, +3° bij veel bewolking), maxima meest waarschijnlijk rond 7°C (maar een stuk lager bij eventuele hardnekkige mist).
  • Wind: eerst 1 Bft uit W, later 2 Bft uit ZW.

Verdere vooruitzichten (woensdag 20 december tot en met zondag 24 december)

Eerst krijgen we rustig, droog en vaak grijs hogedrukweer. De maxima liggen meestal rond 8°C en de kans op nachtvorst is klein (maar niet uitgesloten bij brede opklaringen). Later in de periode komen we waarschijnlijk meer onder de invloed van lagedrukgebieden. We maken dan de meeste kans op licht wisselvallig en vrij zacht weer. Er is een kleine kans (30 procent) op een wat kouder weertype met lichte nachtvorst en wat winterse neerslag.


Kans op natuurijs


Er vormt zich voorlopig geen natuurijs.






donderdag 30 november 2017

Waarom worden bruggen sneller glad?

Op de nieuwswebsite van de VRT (vrtNWS) staat een artikel met tips hoe je in de winter het best de weg op gaat. Het zijn waardevolle tips, maar mijn oog viel op de uitleg onder het kopje "Te snel rijden op een brug". Die klopt niet. Het water onder de brug is niet het grootste gevaar. Bruggen en viaducten worden veel sneller glad dan het gewone wegdek, ook als er geen water onder ligt. Daardoor laten chauffeurs zich soms verrassen.



Dat bruggen en viaducten vaak gladder zijn dan de gewone rijweg, heeft weinig of niets te maken met het water eronder. Ze koelen gewoon sneller af. Hoe komt dat? In heldere nachten koelt het aardoppervlak af door uitstraling: de warmte van het aardoppervlak verdwijnt naar de ruimte. Die afkoeling wordt voor een deel gecompenseerd door de warmte die nog in de bodem aanwezig is. Het bovenste aardlaagje koelt af, maar wordt deels weer opgewarmd door de warmere bodem eronder.

Bij het wegdek op bruggen en viaducten heb je die bodemwarmte niet. Het wegdek koelt ook daar af door de uitstraling, maar er wordt geen extra warmte aangevoerd langs onderen. Gevolg: het wegdek koelt daar sneller af tot onder het vriespunt. Terwijl de wegdektemperatuur in de omgeving nog overal pakweg +2°C is, kan het wegdek van een brug of viaduct al afgekoeld zijn tot -2°C en ontstaan daar al rijm- en ijsplekken. Dat gebeurt ook als er een spoorweg of een andere weg onder de brug ligt in plaats van water.

Hetzelfde fenomeen zie je ook bij bijvoorbeeld een autodak of een goed geïsoleerd plat dak. Dat zal ook al aanvriezen terwijl de luchttemperatuur nog (ruim) boven het vriespunt ligt. Ook daar gaat de uitstraling snel, terwijl er weinig of geen warmte langs onderuit wordt aangevoerd om de afkoeling deels te compenseren.

De uitleg op vrtNWS klopt dus niet helemaal, maar de goede raad natuurlijk wel. Wees in de winternachten extra voorzichtig op bruggen en viaducten en laat je er niet verrassen door rijm- en ijsplekken.

vrijdag 13 oktober 2017

Zonnig weekend met zomerse temperaturen op zondag

Een indrukwekkend hogedrukgebied palmt komend weekend zowat heel Centraal-Europa in, en dat zullen we geweten hebben. Omdat we ons aan de westelijke kant van de wigas bevinden, kan er erg warme subtropische lucht naar onze omgeving stromen. Op dit ogenblik is het op ongeveer 1500 meter boven ons hoofd 8°C. Morgenmiddag is dat al 11°C, zondag 14°C en maandag maar liefst 16°C. In combinatie met de overvloedige zonneschijn, levert dat in onze omgeving maximumtemperaturen op die zondag en maandag de zomerse grens van 25°C kunnen benaderen. Waarschijnlijk komen we vanaf dinsdag achter een koufront terecht. De temperatuur op 850 hPa daalt dan opnieuw tot 11°C. De maxima komen dan weer in de buurt van die van vandaag.

Het stromingspatroon op 500 hPa (5000 meter) zondagmiddag.


Een paar weken geleden schreef ik hier nog over de beperkte invloed die orkanen hebben op ons weerbeeld. Ten westen van de Azoren ligt momenteel Ophelia, een orkaan van tweede categorie. Is het Ophelia die verantwoordelijk is voor het prachtige nazomerweer dit weekend? Neen. Daarvoor is dit weersysteem veel te kleinschalig. Dat wordt meteen duidelijk als we kijken naar de isohypsen van het 500 hPa-vlak (zie kaart hierboven). Die isohypsen geven het sturende stromingspatroon aan van ons weer. Boven Europa zien we duidelijk de hogeluchtdruk-mastodont. Boven de noordelijke Atlantische Ocenaan ligt een hoogtetrog. Ophelia wordt zondag in die trog opgenomen, maar is nauwelijks herkenkbaar als apart systeem (zie de groene speldekop). Met andere woorden: ook zonder Ophelia hadden we komend weekend dankzij het stromingspatroon warm nazomerweer gekregen.

Orkanen zijn relatief kleine weerfenomenen. Ze sturen het stromingspatroon niet zelf, maar zijn een speelbal in de grotere weerssystemen. Dat is ook het geval met Ophelia. Die orkaan wordt zondag ingevangen in het polaire front, waardoor hij geleidelijk transformeert van een tropische orkaan tot een klassiek depressie. Typisch voor een orkaan is immers dat hij geen frontensysteem heeft. Vanaf maandag ontwikkelt (ex-)Ophelia door de interactie met het polaire front wél een warm- en koufront en verliest daarmee haar tropische kenmerken. Ex-Ophelia komt in de zuidwestelijke hoogtestroming terecht en trekt daardoor richting Ierland, waar de kern maandagmiddag aankomt. Daar zullen ze dus wèl te maken krijgen met ex-Ophelia, die zich daar zal manifesteren als een zware of zeer zware storm (10 tot 11 Bft) op zee. Maar ook daar merken wij weinig van. Op de zuidelijke Noordzee staat maandag amper 5 Bft uit Z.

De weerkaart voor maandagmiddag, volgens het Britse UKMO-model.


Dinsdag ligt Ophelia al voor de Noorse kust, maar is de kern al opgevuld tot 990 hPa. Zelfs op zee is het stormveld rond de depressiekern dan al verdwenen. Dinsdag komen wij trouwens achter het koufront terecht dat aan deze kern verbonden is. De temperatuur gaat dan enkele graden naar beneden.

Het weerbericht voor de kust is na te lezen op de website van het kustweerbericht.

De verwachting voor de regio Gent:

Vandaag vrijdag 13 oktober 2017


  • Weerbeeld: vaak zwaarbewolkt met heel nu en dan wat lichte motregen. In de late namiddag verschijnen er opklaringen.
  • Maximumtemperatuur: 20°C
  • Wind: 2 à 3 Bft uit ZZW tot ZW.


Vanavond en vannacht


  • Weerbeeld: licht bewolkt. Er ontstaat nevel en lokaal ook mist.
  • Temperatuur: minima rond 13°C in de bebouwde kom en rond 11°C op het platteland.
  • Wind: 2 Bft uit ZZW.

Morgen zaterdag 14 oktober


  • Weerbeeld: 's ochtends vroeg is het nog nevelig en hangt er lokaal mist en lage bewolking. Volgens de meest recente weerkaarten is die lage bewolking mogelijk een stuk hardnekkiger dan eerst voorzien. Vooral het noordwesten van onze regio kan lang met dit wolkendek te maken krijgen.
  • Temperatuur: maximum 23°C.
  • Wind: eerst 2 à 3 Bft uit ZW tot ZZW. Tegen de avond wordt het vrijwel windstil.


Zondag 15 oktober


  • Weerbeeld: de zon schijnt van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat. De zuidenwind is goed voelbaar, maar voert ook erg warme lucht aan voor de tijd van het jaar.
  • Temperatuur: minima rond 13°C, maxima rond 24°C.
  • Wind: 3 à 4 Bft uit Z.

Maandag 16 oktober


  • Weerbeeld: ook maandag is het de hele dag zonnig.
  • Temperatuur: minimum rond 11°C, maximum 24 à 25°C.
  • Wind: 3 Bft uit ZZW, krimpend naar ZZO.


Dinsdag 17 oktober


  • Weerbeeld: zon en wolken wisselen elkaar af. We komen achter een koufront terecht, maar die frontpassage levert waarschijnlijk nauwelijks meetbare neerslag op. Het wordt wel gevoelig koeler dan op maandag.
  • Temperatuur: minima rond 11°C, maxima rond 19°C.
  • Wind: 3 Bft uit ZW.

Verdere vooruitzichten (woensdag 18 oktober tot en met zondag 22 oktober)

Het hogedrukgebied boven Europa trekt zich waarschijnlijk opnieuw terug naar het zuiden. We komen daardoor in een westelijke stroming terecht, die koelere zeelucht aanvoert. Nu en dan trekt een regenzone of buienlijn over. De maxima liggen meestal rond 18°C, de minima rond 10°C.





vrijdag 29 september 2017

Regen op komst, maar timing nog onzeker

We bevinden ons vandaag in de warme sector van een Atlantische depressie, maar vooral het westen van ons land zal kunnen getuigen dat dit lang niet altijd een garantie is op mooi weer. Er hangt veel bewolking en nu en dan valt er zelfs wat regen.
Kort na de middag bereikt een eerste koufront de kust; vanavond volgt al een tweede exemplaar. Vooral in het binnenland zorgt dat voor actieve buien, waarbij ook onweer mogelijk is. Na de doortocht van het koufront volgt de traditionele mobiele wig, die in de loop van de nacht en ook morgen zorgt voor een tijdelijke weersverbetering.

Zondag komt vanuit het westen een nieuw frontaal systeem dichterbij. Dat gaat wat trager en minder actief dan de weermodellen eerst berekenden. Mogelijk duurt het zondag nog een hele tijd voor het begint te regenen. Ook de wind haalt op zondag niet al te fel uit. In de nacht van zondag op maandag trekt dan een koufront van west naar oost over ons land. Daarna komen we in een noordwestelijke stroming terecht. De aangevoerde maritiem polaire luchtmassa is koel en onstabiel. Maandag en dinsdag worden dus wisselvallige herfstdagen.

Op de weerkaart van morgenmiddag zien we de ex-orkanen Lee en Maria opduiken. Hun invloed op ons weerbeeld is beperkt en zorgt hooguit voor wat meer onzekerheid in de verwachting.


Op onze weerkaarten zien we trouwens ex-orkanen Lee (al bijna verdwenen) en Maria opduiken. De invloed van dergelijke ex-tropische stormen op ons weer wordt vaak overschat. Ex-Maria vult vrijwel volledig op boven de Atlantische Oceaan en wordt opgenomen in het golvende front dat ons in de nacht van zondag op maandag bereikt. Het opvullende depressiekerntje dat ex-Maria nalaat, verdwijnt allicht dinsdag volledig in de omgeving van de Alpen. Het zorgt ervoor dat het gedrag van dit front voorlopig nog wat onzeker is, maar verder reikt de invloed van deze ex-orkaan bij ons niet.
Ook beweringen als zou een of andere ex-orkaan bij ons voor mooi nazomerweer zorgen, zijn vaak bij het haar getrokken. Al bij al is een orkaan een relatief klein weersysteem. De restanten ervan verdwijnen vrijwel in het niets in vergelijking met de omvang van een "normale" Atlantische depressie.
De meeste invloed hebben ex-orkanen op ons weer als de restanten onder invloed van de straalstroom opnieuw gaan uitdiepen en op die manier een nieuwe klassieke Atlantische depressie doen ontstaan. Maar dan zijn uiteraard de tropische kenmerken van de depressie allang zoek.

De verwachting voor de kust is zoals altijd na te lezen op de website van het Kustweerbericht.

De verwachting voor de regio Gent:

Vandaag vrijdag 29 september 2017


  • Weerbeeld: er hangt eerst veel bewolking. Meestal is het droog, maar nu en dan valt er lokaal wat regen. We krijgen geleidelijk ook enkele opklaringen, maar in de namiddag beginnen er lokaal buien te vallen. Zelfs een onweer is daarbij mogelijk. In de warme sector loopt het kwik flink op.
  • Maximumtemperatuur: 22°C
  • Wind: 3 Bft uit Z, ruimend naar ZW en tijdelijk toenemend tot 4 Bft


Vanavond en vannacht


  • Weerbeeld: eerst vallen er nog buien, maar geleidelijk wordt het droger.
  • Temperatuur: minima rond 12°C 
  • Wind: eerst nog 3 Bft uit ZW, maar tegen de ochtend vrijwel windstil.

Morgen zaterdag 30 september


  • Weerbeeld: de dag begint zwaarbewolkt met mogelijk nog wat regen, maar het grootste deel van de dag blijft het droog en krijgen we enkele opklaringen. We spreken wel met wat voorbehoud, want het actieve deel van de golvende storing ligt maar vlak ten oosten van onze regio. Het blijft iets om in de gaten te houden.
  • Temperatuur: maximum  17°C.
  • Wind: windstil, of zwak uit de westelijke sector.


Zondag 1 oktober


  • Weerbeeld: het is een groot deel van de dag zwaarbewolkt tot betrokken. De timing van de neerslagzone is nog wat onzeker. Het Amerikaanse weermodel laat het vrijwel de hele dag regenen, het Europese weermodel houdt het in onze regio een groot deel van de dag nog droog. We wachten dus nog even af hoe het verder zal evolueren.
  • Temperatuur: minima rond 12°C, maxima rond 17°C.
  • Wind: 4 Bft uit Z tot ZZW.


Maandag 2 oktober


  • Weerbeeld: erg wisselvallig. Opklaringen en wolken nemen het de hele dag van elkaar over en geregeld valt er regen. 
  • Temperatuur: minimum rond 14°C, maximum 17 à 18°C.
  • Wind: 4 à 5 Bft uit WZW, ruimend naar W.


Dinsdag 3 oktober


  • Weerbeeld: eerst is het nog wisselvallig met nu en dan een bui, maar in de loop van de dag wordt het droog met zonnige perioden. Een noordwestelijke stroming voert wel een koele luchtmassa aan.
  • Temperatuur: minima rond 9°C, maxima rond 15°C.
  • Wind: 3 à 4 Bft uit NW.

Verdere vooruitzichten (woensdag 4 oktober tot en met zondag 8 oktober)

Het ziet er naar uit dat we op de noordelijke flank van het Azorenhoog terecht komen. Er staat een overwegend westelijke stroming, maar de hogedrukkern ligt dicht genoeg in onze buurt om het actiefste deel van storingen uit onze regio te houden. In dat geval krijgen we vaak droog weer, bij maxima tussen 15 en 18°C en minima meestal rond 10°C.

zaterdag 23 september 2017

Frisse septembernachten op het platteland

Het is de trouwe lezers van dit blog allicht al opgevallen dat ik bij de verwachting voor de minimumtemperatuur soms het onderscheid maak tussen het platteland, de bebouwde kom en het stadscentrum (van Gent). Dat doe ik vooral bij heldere en windstille nachten. In die omstandigheden koelt het door uitstraling veel sterker af boven de akkers en weilanden dan tussen de bebouwing in de dorpskommen. Dat bleek ook de voorbije nacht weer en dankzij de metingen van de MOCCA-weerstations van de Universiteit Gent kunnen we dat heel mooi volgen. In de buurt van het Provinciehuis en de Sint-Bavoschool in het centrum van Gent, koelde het niet verder af dan 10°C. In de weerhut in Melle daalde het kwik tot 5,8°C.

Het temperatuursverloop van de voorbije nacht in de MOCCA-meetstations in Gent en omgeving.


In de reguliere weerberichten wordt dit onderscheid tussen platteland en bebouwde omgeving zelden gemaakt. Dat komt omdat de minima in die berichten gelden voor weerstations die voldoen aan de strenge WMO-normen. Er moet kort samengevat worden gemeten boven een gemaaid grasveld en er mogen in de ruime omgeving geen obstakels staan. Dat is noodzakelijk om metingen met elkaar te kunnen vergelijken en om consistente historische datareeksen op te stellen. Maar er is ook één groot nadeel: niemand van ons woont op anderhalve meter hoogte in een thermometerhut boven een kortgemaaid grasveld. Daarom vind ik het weldegelijk belangrijk om ook melding te maken van temperaturen die daadwerkelijk worden gemeten in onze dagelijkse leefomgeving. Op zonnige en erg warme zomerdagen zal het in de straten van een stad nog heter zijn dan in de officiële thermometerhut. In heldere en windarme vriesnachten kan het boven een sneeuwdek op een beschutte plaats lokaal nog veel kouder worden dan op een open officiële meetplaats waar het nog zachtjes waait. En dat soort details geef ik dus ook graag mee.

Voor de bespreking van de huidige weersituatie verwijs ik naar mijn bijdrage van gisteren, want de weerkaarten zijn weinig of niet veranderd.
Het weerbericht voor de kust staat zoals altijd op de website van het Kustweerbericht.

De verwachting voor de regio van Gent:

Vandaag zaterdag 23 september 2017


  • Weerbeeld: het ochtendgrijs heeft ondertussen al plaats gemaakt voor de zon en die blijft voor de rest van de dag een grote rol opeisen. Er ontstaan wel enkele stapelwolken, maar de kans op een bui is erg klein.
  • Maximumtemperatuur: 18°C
  • Wind: zwak (1 à 2 Bft) uit de oostelijke sector.


Vanavond en vannacht


  • Weerbeeld: eerst helder, maar net als de voorbije nacht ontstaat er nevel, plaatselijke mist en wat lage bewolking. 
  • Temperatuur: minima rond 6°C op het platteland en rond 9°C in het stadscentrum. 
  • Wind: eerst 2 à 3 Bft en later 1 à 2 Bft uit O.

Morgen zondag 24 september


  • Weerbeeld: na het oplossen van het ochtengrijs wordt het overwegend zonnig. De temperatuur boekt enkele graadjes winst ten opzichte van de vorige dagen.
  • Temperatuur: maximum  20 à 21°C.
  • Wind: eerst 1 en later 2 à 3 Bft uit O.


Maandag 25 september


  • Weerbeeld: er hangt meer bewolking dan tijdens het weekend, maar toch krijgen we geregeld nog de zon te zien. Het blijft de hele dag droog.
  • Temperatuur: minima rond 8°C, maxima rond 20°C.
  • Wind: 2 Bft uit O, krimpend naar ONO.


Dinsdag 26 september


  • Weerbeeld: de troposfeer wordt in onze omgeving wat onstabieler. Zon en stapelwolken wisselen elkaar af en er kan lokaal een bui vallen.
  • Temperatuur: minimum rond 10°C, maximum 19°C.
  • Wind: vrijwel windstil, of zwak (1 à 2 Bft) uit NO.


Woensdag 27 september


  • Weerbeeld: wisselend bewolkt, maar voorlopig ziet het er naar uit dat het de hele dag droog blijft.
  • Temperatuur: minima rond 9°C, maxima rond 20 à 21°C.
  • Wind: 1 à 2 Bft uit O, ruimend naar Z.

Verdere vooruitzichten (donderdag 28 september tot en met maandag 2 oktober)

Een Fins hogedrukgebied en de klassieke Atlantische moederdepressie heersen over de Europese weerkaart. De kans lijkt het grootst dat de depressie de overhand haalt op het weerbeeld in onze omgeving. De wind draait naar zuid tot zuidwest en voert geregeld storingen en buienlijnen aan. Als deze trend uitkomt, krijgen we dus wisselvallig en soms erg winderig weer, met maixima die dalen van 21°C in het begin van de periode tot 16°C op het einde van de periode. In de nachten ligt het kwik meestal tussen 7 en 12°C.

Melle deze ochtend: fris en nevelig.




maandag 11 januari 2016

Naar een kouder weertype, maar onzekerheid blijft

De grote lijnen van de verwachting van gisteren blijven nog altijd overeind (zie hieronder): eerst wisselvallig met winterse buien, daarna stijgende luchtdruk in onze omgeving waardoor het op zijn minst tijdelijk wat kouder of zelfs winterser wordt met lichte tot matige vorst en maxima rond het vriespunt.

Of de neerslag vanaf donderdag in Vlaanderen als regen dan wel als sneeuw zal vallen, is nog altijd moeilijk te zeggen. Het Europese weermodel schat voorlopig in dat er 10 procent kans is dat er in de nacht van donderdag op vrijdag in de omgeving van Gent sneeuw zal vallen. Het model gebruikt daarvoor de ensemble-techniek en houdt daarbij zowel rekening met de neerslagverwachting (valt er wel neerslag die nacht?) als met de neerslagsoort (àls er neerslag valt, kan dat ook regen zijn).

De temperatuurspluim voor zuid-Nederland (bron: weerplaza.nl)


Voor veel weeramateurs is het een deel van de hobby om vol spanning elke nieuwe operationele run van de weermodellen af te wachten en uitgebreid te bespreken tot tien dagen in de toekomst. In de professionele weerkamer worden de verwachtingen voor dag 4 of later zelden of nooit drastisch aangepast aan één nieuwe run. Dat zou leiden tot erg springerige verwachtingen en daar is niemand bij gebaat. Voor de verwachtingen van de eerste 2 dagen worden vooral de kleinschalige modellen én nowcasting gebruikt. Voor dag drie en vier worden de berekeningen van de globale modellen gebruikt, waarbij zeker voor de vierde dag al rekening wordt gehouden met de ensembles.
Vanaf de vijfde dag is het erg onverstandig om één operationele berekening te volgen en/of al te grote veranderingen aan te brengen aan de verwachting op basis van één nieuwe run, maar wordt het ensemble de leidraad voor het opstellen van de verwachting. Zelfs een té afwijkend nieuw ensemble wordt dan met de nodige argwaan bekeken.


vrijdag 18 september 2015

De beruchte "kans op een bui"

In het weerbericht spreken we dikwijls over "kans op buien". Dat kan een beetje laf lijken van de weerman of de weervrouw. "Zeg dan gewoon dat er buien zullen vallen of niet", zou je kunnen denken.

Het radarbeeld van deze namiddag om 16.15 uur  maakt duidelijk waarom dat niet laf, maar wel verstandig is. We zien boven alle Belgische provincies in meer of mindere mate buien hangen. Alleen Oost-Vlaanderen is volledig buienvrij. Meer nog: op het moment dat ik dit schrijf is er hier zelfs de hele dag nog geen regendruppel gevallen. Hoe goed de weermodellen tegenwoordig ook geworden zijn: dit is een situatie die je onmogelijk precies kan inschatten.
Voor alle Belgische provincies zou het zinnetje "er zullen deze namiddag buien vallen" correct zijn geweest. Voor de provincie Oost-Vlaanderen niet. Daar had het moeten klinken: "Het blijft de hele namiddag droog." Ik waag er mij niet aan, want zoveel geluk met het gokken heb ik zelden.

Laat het ons dus toch maar op de "kans op buien" houden. Of: "Hier en daar valt er een bui", als u dat liever hoort.


donderdag 23 april 2015

Meer nadruk op onzekerheid in het weerbericht

Het SMHI (het Zweedse KMI) experimenteert met een nieuwe berichtgeving over het weer. In plaats van met stelligheid te verkondigen welk weer het zal worden, leggen ze meer de nadruk op de onzekerheid die er is. Ze geven aan wat het meest waarschijnlijke weerbeeld is, maar ook hoeveel kans er is op een ander weertype (zie het voorbeeld hieronder).


Daar ligt volgens mij ook dé uitdaging voor de professionele weerdiensten. Nu de modellen steeds beter worden, is het niet zo moeilijk meer om een vrij accuraat weerbericht op te stellen. Het grote aantal degelijke amateur-weerwebsites bewijst dat. De professionele diensten zullen zich moeten onderscheiden door inhoudelijk meer in te gaan op de weersituatie én een beter beeld te schetsen van de onzekerheden, die de ene dag al groter zijn dan de andere.
De uitwerking van het SMHI kan wat mij betreft nog beter, maar het basis-idee is OK. Het onderscheid dat ze maken is van links naar rechts: meest waarschijnlijk, minder waarschijnlijk en minst waarschijnlijk.



maandag 23 maart 2015

De onzin van de "vloed van de eeuw"

Er is het voorbije weekend heel wat te doen geweest over de zogenaamde "vloed van de eeuw." Laat ons duidelijk zijn: dit was absoluut niet het geval voor onze kust. Het astronomische springtij was het voorbije weekend zelfs niet eens uitzonderlijk hoog. 

Het astronomische hoogwater bedroeg voor Oostende zowel zaterdag als zondag 507 cm TAW. Dat is niet eens het hoogste astronomische hoogwater van de voorbije maanden. Op vrijdag 20 en zaterdag 21 februari was het astronomische peil voor Oostende 509 cm TAW. Op vrijdag 10 oktober 2014 was dat 516 cm en op donderdag 11 september 2014 zelfs 519 cm TAW. Enzovoort, enzovoort...

Hoe hoog het water precies komt, hangt aan onze kust trouwens vooral af van de wind. Een sterke noordwesten- tot noordenwind stuwt het water vanaf de noordelijke Atlantische Oceaan via de Noordzee naar onze kust. Dat kan leiden tot een zogenaamde "opzet" van een meter of zelfs meer. De Sinterklaasstorm van 2013 stuwde het water aan onze kust 1,5 meter hoger dan het verwachte astronomische peil van 480 cm, zodat het uiteindelijk uitkwam rond 630 cm TAW. Tot nader order is dat dus het "de vloed van de eeuw" aan onze kust.

Het hoogwater van zaterdagmiddag kwam, met een klein beetje opstuw door de noordenwind, uiteindelijk niet hoger uit dan 529 cm TAW. Dat is een hoogwater van dertien in een dozijn en hoegenaamd de mediahype niet waard.

donderdag 1 januari 2015

Klein woordenboek voor de winterliefhebber



Dakvorst: bevriezingsverschijnselen op een (plat) dak. De uitstraling van zo'n dak is groot, waardoor het er eerder vriest dan aan de grond. Dakvorst kan al voorkomen bij luchttemperaturen op waarnemingshoogte van +5°C.

Autodakvorst: specifieke vorm van dakvorst.

Grondvorst: precies zoals de naam het zegt, vorst aan de grond. Bij perfecte uitstralingsnachten kan grondvorst voorkomen terwijl de temperatuur op anderhalve meter hoogte in thermometerhut nog +4°C is.

Nachtvorst: in Vlaanderen (heel logisch) vorst tijdens de nacht op officiële waarnemingshoogte, in Nederland (heel onlogisch, maar dat beseffen ze zelf niet) synoniem voor grondvorst.

Natte sneeuw: sneeuwvlokken die tijdens het vallen al smelten, maar wel nog duidelijk herkenbaar zijn als sneeuw. In Vlaanderen ook (heel logisch) "smeltende sneeuw" genoemd.

Natte flatsen: sneeuwvlokken die grotendeels gesmolten zijn als ze de grond bereiken en nog amper herkenbaar zijn als sneeuw.

Dakraamsneeuw: neerslag waarvan alleen bij grondige studie te zien is dat er ook nog enkele ijskernen van grotendeels gesmolten sneeuwvlokken tussen zitten. Het dakraam leent zich uitstekend voor dergelijke studie. De weerleek ziet alleen maar regen.

Voorruitsneeuw: synoniem voor dakraamsneeuw.

Drab: tussenvorm tussen natte flatsen en natte sneeuw.

Drabdek: vrijwel gesloten dek van natte (smeltende) sneeuw.

Papsneeuw: Vlaams voor drabdek.

Kiekenpluimen: extreem grote sneeuwvlokken, meestal een vorm van natte sneeuw.

Zakdoekensneeuw: de overtreffende trap van kiekenpluimen.

Droge sneeuw: sneeuw die valt bij een natteboltemperatuur lager dan 0°C.

Witte goud: zie droge sneeuw.

Lantaarnpaalstaren: intensief turen om de eerste sneeuwvlokken in het licht van een lantaarnpaal te zien dwarrelen.

Zwarte-autostaren: intense zoektocht naar minuscule vlokjes motsneeuw, met de hulp van een donkere achtergrond.

Oranje terreur: de inzet van strooiwagens bij een bestaand sneeuwdek, bij een nog te vormen sneeuwdek, of bij een onbestaand sneeuwdek dat om één of andere ondoorgrondelijke reden alleen door de strooidiensten zélf wordt verwacht.

Draberdeen: winters webcambeeld van een drabdek in een bepaalde stad in Schotland. Kan bij een noordwestelijke stroming de voorbode zijn van de vorming van enkele natte flatsen in de Lage Landen.

Belflats: idem als Draberdeen, maar dan van een stad in Noord-Ierland.

Elders: plaats waar er bijna altijd veel sneeuw valt.


Hier: plaats waar er bijna nooit veel sneeuw valt.

dinsdag 16 december 2014

Nog geen winter in zicht

Voorlopig maakt de winter in onze contreien nog altijd weinig of geen kans. De westcirculatie blijft de komende dagen op volle toeren draaien boven onze omgeving. Dat betekent dat het wisselvallige en soms winderige weer waarschijnlijk nog een dag of 10 blijft voortduren. Het is meestal zacht, maar niet extreem zacht. De aangevoerde lucht is overwegend maritiem polair van oorsprong. Het "polaire" aspect zorgt voor vrij koude bovenluchten, het "maritieme" aspect zorgt ervoor dat die lucht in de onderste lagen toch behoorlijk wordt opgewarmd. Alleen als we tijdelijk in de warme sector van een frontaal systeem vertoeven, kan het kwik hoog oplopen. Dat is bijvoorbeeld donderdag het geval.

Vandaag wordt ons weer gegangmaakt door het hogedrukgebied van de Azoren en een depressie voor de Noorse kust. Op grotere hoogte is de lucht relatief koud, waardoor het kwik deze middag blijft steken bij een graad of 7. Komende nacht zorgt een mobiele wig nog voor rustig weer. Bij voldoende opklaringen vriest het licht aan de grond. De rust is maar van korte duur. Vanuit het westen nadert een frontaal systeem, verbonden aan een depressiekern boven IJsland. In de loop van de ochtend trekt het warmfront al over het westen van ons land. In de warme sector loopt de temperatuur snel op en het kwik blijft ook na zonsondergang nog doorstijgen. Rond middernacht is het 12°C, donderdagochtend zelfs 13°C. Dat alles bij veel bewolking, geregeld regen en een meer dan stevige zuidelijke wind.

Donderdag bevinden we ons in de warme sector van een frontaal systeem.


De hele donderdag blijven we in de warme sector van het frontaal systeem. De hele tijd ligt het kwik rond 13°C. Het blijft ook grijs en regenachtig. Vrijdag trekt dan het koufront over onze omgeving. Die passage kan gepaard gaan met felle regenbuien. Er staat ook nog altijd veel wind. Het kwik daalt van 12 graden 's ochtends naar 7 graden 's avonds.

Komend weekend staat er dan een noordwestelijke wind. We krijgen brede opklaringen, met af en toe nog een bui. De maxima liggen rond 8°C, de minima rond 4°C. Tot en met het zaterdag zijn de berekeningen van de weermodellen vrij eensgezind, vanaf zondag lopen ze ver uit elkaar. Daar kunnen we dus nog weinig of geen duidelijke uitspraken over doen.

Europees maandmodel

Het ECMWF-model doet ook berekeningen voor een volledige maand. De methode die ze daarvoor gebruiken, is dezelfde als die voor de 15-daagse EPS-periode. Het model wordt alleen gedraaid voor een verwachtingstermijn van vier weken in plaats van twee weken én er wordt ook rekening gehouden met de evolutie van de temperatuur van het zee- en oceaanwater. Bij de vijftiendaagse berekening gebeurt dat niet, omdat op die korte termijn de veranderingen in de zeewatertemperatuur zo klein zijn dat ze nauwelijks een invloed hebben op het te verwachten weer. Op langere termijn is dat wel het geval.

De voorbije weken kwam het maandmodel steevast met beduidend warmer weer dan normaal op de proppen. In zijn jongste berekening (van 15/12) daarentegen ligt het ensemblegemiddelde voor de temperatuur van dit zogenaamde EC32-model rond normaal voor de derde en de vierde week. Dat betekent dat er ongeveer evenveel warme als koude oplossingen zijn in het ensemble vanaf 29 december. Voor de winterliefhebber is dat voorlopig het enige sprankeltje hoop.

Voorlopig geen winterweer dus bij ons. Waar regeert Koning Winter dan wel in Europa? Voorlopig alleen in Scandinavië. Daar kan het de komende tien dagen zelfs flink koud worden en valt er ook geregeld sneeuw.

Wie in het begin van de kerstvakantie echt winterweer wil, moet naar Scandinavië. Ten noorden van de lijn Stockholm-Oslo vriest het permanent en valt er ook geregeld sneeuw.


zondag 19 oktober 2014

Golvend koufront maakt einde aan nazomer

Het blijft altijd een moeilijke situatie voor een meteoroloog: een golvend koufront dat langzaam naar het oosten trekt. Op dit ogenblik ligt er zo'n front voor onze kust . Volgens veel modellen had het uiterste westen van ons land deze ochtend al onder de wolken moeten zitten, maar in de praktijk scheen zelfs aan de kust de zon nog.

Het golvende koufront, zondagochtend boven de Noordzee.


Het is altijd lastig in te schatten waar de golftop van zo'n front precies terecht komt. Vijftig kilometer meer naar het noorden of het zuiden kan ook het verschil betekenen tussen zware bewolking met regen en zonnig weer. Dergelijke golvende fronten zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de "missers" op de korte termijn. Als meteoroloog geef je deze onzekerheid dus het best maar mee in de verwachting.

Uiteindelijk zal het front vandaag (zondag) toch beginnen met de oversteek van ons land, met plaatselijk zelfs wat lichte regen, maar een precieze timing is nog altijd moeilijk mee te geven. Wat wel al zeker is: éénmaal het koufront de oversteek heeft gemaakt, is het afgelopen met het extreem zachte weer voor de tijd van het jaar. Dinsdag en woensdag halen we nauwelijks nog 13°C en gaat het ook flink regenen en waaien.


vrijdag 17 oktober 2014

Nazomers weekend

Komend weekend (18 en 19 oktober) kunnen we maxima halen tot 23°C, uitzonderlijk warm voor deze tijd van het jaar. Even opmerkelijk: vroeg winterweer is niet eens zo ver uit de buurt. In het westen van Rusland is het haast even uitzonderlijk koud voor midden oktober en blijft het ook overdag vriezen. De verklaring is nochtans eenvoudig en vinden we eens te meer terug in de ligging van de beruchte straalstroom.

De straalstroom is een band met hoge windsnelheden op grote hoogte. We kunnen deze band gemakkelijk terugvinden op hoogtekaarten, zoals op de kaart van het 300 hPa-vlak hieronder. De straalstroom is geel-oranje gekleurd.



We zien hoe de straalstroom in de omgeving van Groenland plots naar het zuiden duikt. Ten westen van de Canarische Eilanden maakt hij een bocht van bijna 180° en gaat vervolgens richting het zuiden van Scandinavië. Daar maakt hij een volgende bocht en gaat het opnieuw richting zuiden, naar de Zwarte Zee.

In zijn slingerende tocht neemt de straalstroom een grote portie warme subtropische lucht mee naar onze omgeving. Door de strakke zuidelijke wind kan deze lucht nauwelijks afkoelen in zijn tocht naar de Lage Landen. Verder dan de Russische grens kan deze warme luchtmassa niet geraken, want dan wordt ze weer afgebogen naar het zuiden.

Aan de andere kant van de straalstroom dendert ijskoude arctische lucht, rechtstreeks afkomstig dus van de Noordpool, via Lapland het westen van Rusland in. Daar keldert de thermometer en krijgen ze een eerste stevige winterprik te verwerken.

Dat zorgt dan voor onderstaande kaart, die aantoont hoe ver de temperatuur afwijkt van de norm:


Na het weekend wordt de aanvoer van erg zachte subtropische lucht naar onze omgeving afgesneden en keren we bij ons terug naar normale temperaturen voor de tijd van het jaar. De arctische aanvoer naar Rusland lijkt langer te blijven duren. De winter houdt daar dus nog een tijdje stand.

maandag 25 augustus 2014

Strandwater koelt snel af

Een opvallend gevolg van de koele maand augustus, is dat het strandwater aan onze kust snel afkoelt. Begin deze maand was dat strandwater nog een aangename 21°C. Het water in volle zee blijft in de zomer altijd wat achter op het strandwater en was begin augustus 19°C.

Maar toen werd onze kust overvallen door maritiem polaire lucht. Op amper drie weken tijd koelde die het strandwater bijna vier graden af, tot een frisse 17,6°C. Meer nog: het zeewater is met 18°C nu zelfs warmer dan het water aan het strand. Warmer zeewater dan strandwater is de normale situatie voor het late najaar en de winter, maar niet voor de zomervakantie.

De grafiek hieronder toont de watertemperatuur op diverse locaties aan de kust (blauwe, rode en paarse lijnen) en watertemperatuur aan de meetpaal van de Westhinder, 30 km in zee (groene lijn).



vrijdag 15 augustus 2014

Waterhozen aan onze kust

Het KMI en het OMS hadden ervoor gewaarschuwd: waterhozen aan onze kust. Dat die waarschuwing terecht was, blijkt uit deze foto's die Wouter Debruykere kon nemen van op de Zeedijk in Heist.

Waterhozen zijn een typisch fenomeen voor het einde van de zomer en het najaar. Ze vormen zich als koude bovenluchten over het warme zeewater trekken en er niet al te veel wind staat. De stijgende kolom met warme lucht onder een cumuluswolk begint dan te roteren en vormt zo een waterhoos.

Als er te veel wind staat, blaast die de stijgende luchtkolom uit elkaar nog voor die kan beginnen te roteren en kan er zich geen waterhoos vormen. Meestal verdwijnt de hoos ook snel als ze boven land komt, omdat de voeding (het warme zeewater) dan wegvalt.

Waterhozen komen voor in alle formaten. Sommige verdwijnen bijna even snel als ze ontstaan zijn, andere (meestal forsere exemplaren) houden het soms een half uur of langer vol. Meestal richten ze niet veel schade aan, maar als watersporter blijf je toch maar beter uit de onmiddellijke buurt van zo'n hoos.










maandag 16 juni 2014

Uitersten in Noord-Europa

Het lijkt tegenstrijdig: terwijl in Groenland warmterecords worden gevestigd, valt in het noorden van Zweden voor het eerst sinds 1992 nog eens verse sneeuw tijdens de tweede helft van de maand juni. Een verklaring kunnen we - eens te meer - vinden bij de straalstroom. Die meandert op dit ogenblik sterk en dat zorgt voor extreem weer, soms op een korte afstand.

Hoogtekaart van deze ochtend (bron: ECMWF).


Op de hoogtekaart (500 hPa-vlak) zien we een sterk ontwikkelde hogedrukwig boven het oostelijke deel van de Atlantische Oceaan. Ten zuiden van Groenland ligt een eerste trog, boven Scandinavië en Noordwest-Rusland een tweede trog.
Aan de westelijke flank van de wig (straal)stroomt een warme luchtmassa in de richting van Groenland. Dat zorgt voor extreem hoge temperaturen aan de kusten van dit eiland. Kangerlussuaq noteerde gisteren zondag een maximum van 23,3°C. Nooit werd het op Groenland warmer in de maand juni. Het vorige maandrecord bedroeg 23,1°C en werd genoteerd in 1998 en 2002 in hetzelfde weerstation.

Een heel ander weerbeeld zien we in het noorden van Scandinavië en Finland (¹). Aan de oostelijk flank van de wig stroomt daar arctische zeelucht het vasteland op. Met alle gevolgen vandien. Het Zweedse Katterjåkk werd deze ochtend wakker onder een vers laagje sneeuw van 3 cm. Dat er half juni nog sneeuw ligt in dit noordelijke plaatsje, is op zich niet uitzonderlijk. Maar bijna altijd gaat het om oude wintersneeuw, die nog niet volledig gesmolten is. Dat er half juni nog verse sneeuw valt, is er wel uitzonderlijk. Dat was al geleden van 22 juni 1992, toen er 2 centimeter verse sneeuw viel. Wat het nog extra speciaal maakt: in Katterjåkk blijft de zon deze tijd van het jaar ook 's nachts boven de horizon. (Bron: väderleken)

Een bui met natte sneeuw, deze ochtend in Tromsø, Noorwegen (Bron: yr.no op Twitter)

Boven het zuiden van Frankrijk en boven Italië zien we een afgesnoerde koude put liggen: een bel met koude bovenluchten. Die zorgde vandaag onder meer in Rome voor erg zwaar onweer.

En bij ons?

Ook wij hebben te maken met de gevolgen van de sterk meanderende straalstroom. Die zorgt voor een aanhoudend noordelijke stroming, die lucht aanvoert die afkomstig is uit het zeegebied tussen IJsland en Noorwegen. Het hoeft niet gezegd dat die aan de koele kant is. De uitstroom van koude lucht boven het warmere zeewater zorgt bovendien voor hardnekkige velden van lage bewolking, die maar moeizaam oplossen als ze het land op drijven.
Het ziet er naar uit dat dit koele en vrij grijze weer nog een week lang aanhoudt, met maxima die niet of nauwelijks tot aan 20°C geraken. Nu en dan valt er zelfs wat lichte regen of motregen. Tegen het weekend zouden de opklaringen wel wat breder moeten worden.

Over het verloop van de rest van de zomer zegt dit uiteraard niets. Als het hele patroon van de straalstroom opschuift naar het oosten, kunnen we snel van het ene uiterste in het andere terecht komen, met tropische luchtmassa's die de weg vinden naar onze contreien, maar voorlopig zijn er nog geen aanwijzingen dat dit staat te gebeuren.


(¹): Finland maakt officieel geen deel uit van Scandinavië, dat alleen uit Denemarken, Zweden en Noorwegen bestaat.


Het weer om middernacht in Kiruna: koud met lichte vorst, maar wel zonnig! Let op de maantjes elders, de Zweedse weerdienst heeft oog voor detail. (Bron: weerbericht Svenska Dagbladet)