Vleugje winter voor het noordoosten van Nederland

Wie een vleugje winter wil ervaren, kan die vanaf woensdag gaan opzoeken in het noordoosten van Nederland. Wie daar woont, krijgt de winter zelf op bezoek, dat is wel zo handig. Bij ons in Vlaanderen loopt het voorlopig nog zo'n vaart niet. Bij ons is de aangevoerde continentale lucht van gematigde tot zelfs subtropische oorsprong. Het blijft zeker tot vrijdag zacht.

De weerkaart voor vrijdag toont hoe het noordoosten van Nederland in de koude landlucht zit, terwijl er naar Vlaanderen veel zachtere lucht wordt aangevoerd. (bron kaart: ecmwf via windy.com)

Op de weerkaarten zien we vandaag een krachtig hogedrukgebied boven Wit-Rusland en het westen van Rusland, dat een uitloper ontwikkelt in de richting van Scandinavië. Tegelijk ligt er een ondiepe depressiekern boven Algerije. Tussen deze twee druksystemen wordt er continentale lucht van subtropische oorsprong aangevoerd naar onze regio. Dat merken we aan de maxima, die vandaag vlotjes de 10°C halen. Morgen maandag komt er in deze situatie geen verandering. Ook dan stijgt de temperatuur tot 10°C in Vlaanderen, na een nacht met minima rond of iets boven het vriespunt. 

Dinsdag verplaatst het lagedrukgebied zich van Algerije naar de Middellandse Zee, waar het zich uitdiept. Het hogedrukgebied ontwikkelt nu twee aparte kernen: een boven de Zwarte Zee en een andere boven Lapland. Op gebied van de temperatuur verandert er niet veel. De minima liggen in de regio Gent (en grote delen van Vlaanderen) iets boven het vriespunt, de maxima nog altijd rond 10°C. 

Woensdag maakt het hogedrukgebied boven Lapland contact met een ander exemplaar boven Siberië. De hogedrukkern boven de Zwarte Zee zakt verder naar het zuiden en heeft geen invloed meer op het weerbeeld bij ons. Een factor die wel een rol begint te spelen voor het weer bij ons, is een Atlantische depressiekern ten westen van Ierland. De minima liggen in het Gentse woensdag rond -1°C. Het noordoosten van Nederland komt stilaan meer in de invloedsfeer van het noordelijke hogedrukgebied terecht, met daar minima rond -3°C.

Woensdag stroomt er vrij koude landlucht naar het noordoosten van Nederland, maar zachte zeelucht naar Vlaanderen. (bron kaart: ecwmf via wetterzentrale.de)

In de nacht van woensdag op donderdag bereikt een occlusie, verbonden aan de Atlantische depressiekern, de Frans-Belgische grens, om vervolgens langzaam verder naar het noorden te trekken. Het noordoosten van Nederland komt in koude continentale lucht terecht, maar bij ons wordt er met een zuidenwind zachte zeelucht aangevoerd. Dat levert grote contrasten op. De temperatuur ligt donderdagochtend rond +5°C in westelijk Vlaanderen, maar rond -4°C in Groningen. Eenzelfde beeld bij de maxima: die liggen rond 9°C in het Gentse en rond +1°C in het noordoosten van Nederland. Er valt 's ochtends wat lichte regen in Vlaanderen, maar de neerslagzone verpietert als ze Nederland in trekt.

Vrijdag ligt het lagedrukgebied boven de Ierse Zee en het hogedrukgebied boven het westen van Rusland. De lucht die naar het noorden van Nederland wordt aangevoerd komt van over het koude oosten en centrum van Europa, in Vlaanderen van over de Atlantische Oceaan. De temperaturen zijn navenant: in Vlaanderen ligt de temperatuur dag en nacht rond + 6 à +7, in het noordoosten van Nederland dag en nacht rond -1 à -2°C. Een zwakke neerslagzone komt tot stilstand boven Nederland en levert daar van zuid naar noord wat regen, ijzel of sneeuw op.

Vanaf zaterdag wordt ook in Vlaanderen de stroming meer continentaal. Eerst heeft dat nog weinig invloed op de temperatuur. De minima liggen zaterdag in de regio Gent iets boven het vriespunt, de maxima rond 7°C. In het noordoosten van Nederland blijft de temperatuur dag en nacht rond het vriespunt schommelen. Dat is merkelijk kouder dan bij ons, maar natuurlijk nog altijd niet diep winters.

Vanaf zondag kan het dan ook in Vlaanderen wat kouder worden, met 's nachts lichte vorst en overdag maxima rond 4°C.

Vanaf zondag zou er dan ook naar Vlaanderen koudere landlucht worden aangevoerd. Die evolutie moeten we wel nog even afwachten. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)

Met een dergelijk weerbeeld is er uiteraard in Vlaanderen geen sprake van schaatsen op natuurijs. In het noordoosten van Nederland kan er tegen volgend weekend wel her en der wat ijs liggen met beperkte schaatsmogelijkheden, maar voor een natuurijsfestijn op grote schaal is het ook daar voorlopig nog veel te vroeg.

Dooi, even vorst en daarna opnieuw dooi

Er begint zich stilaan duidelijkheid af te tekenen over het weerbeeld voor de komende dagen. De sneeuw van gisteren werd veroorzaakt door een lagedrukkern die vandaag volledig opvult boven de Duitse Bocht. Na de doortocht van die depressie is Vlaanderen in een zuidwestelijke stroming terecht gekomen. Die voert zachtere lucht aan, met maxima enkele graden boven het vriespunt. De sneeuw in Vlaanderen dooit dus weg. Ten zuidwesten van Ierland ontstaat tegelijk een nieuwe lagedrukkern. Die trekt komende nacht over het zuiden van Engeland en zorgt voor een stormveld op het Kanaal.

De kern van storm Goretti ligt morgenmiddag boven Nederland. Ten noorden van de kern wordt koude lucht aangevoerd, ten zuiden zachte. (bron kaart: windy.com)

Morgenochtend ligt de kern boven de Belgische Kust. Rond 6 uur morgenochtend valt de wind daardoor aan onze kust eventjes vrijwel volledig weg. Morgenmiddag ligt de kern boven Nederland en steekt er een stormachtige noordwestenwind op boven het Belgische deel van de Noordzee. Die blaast relatief zachte zeelucht een heel eind het binnenland in, met maxima rond 5°C in Oostende, rond 4°C in Gent en rond 3°C in Limburg. Storm "Goretti", want die naam kreeg het beestje mee, zorgt ook voor heel wat neerslag. Tussen vanmiddag en morgenavond valt er lokaal 40 mm regen. Die spoelt het sneeuwdek in Vlaanderen onverbiddelijk weg en kan ook lokaal tot wateroverlast leiden. De hoogste temperaturen noteren rond middernacht: dan kan het kwik eventjes oplopen tot +10°C in Vlaanderen en +4°C op de Ardense hoogten. 

Lang duurt die zachte opstuw niet. In de loop van de nacht begint de temperatuur alweer te dalen. Op de hoogste toppen van de Ardennen en de Hoge Venen blijft de temperatuur morgen rond het vriespunt schommelen en is er ook hogerop geen smeltlaag meer aanwezig in de troposfeer. Daar kan er dus, na een erg korte dooi, nog een pak sneeuw bijvallen. Ook het uiterste noorden van Nederland krijgt een ander weerbeeld dan Vlaanderen. Daar blijven ze ten noorden van de kern van Goretti in gevoelig koudere lucht en daar keert de vorst in de loop van morgen al terug.

Zaterdag vult de kern van Goretti alweer op boven Tsjechië. De wind draait bij ons weer naar de oostelijke sector en van over Duitsland en Nederland herovert de koude lucht onze contreien. Zaterdagmiddag ligt de temperatuur rond -6°C in Groningen, rond -2°C in Antwerpen, rond +2°C in Gent en rond +3°C aan de kust. In het oosten van ons land valt er nu en dan sneeuw, in het westen nu en dan regen, maar de grens tussen de neerslagsoorten regen/sneeuw schuift in de loop van de dag steeds verder op richting kust. Lokaal kan er in Vlaanderen opnieuw een sneeuwdek van enkele centimeters ontstaan, vooral dan ten oosten van de lijn Kortrijk-Antwerpen. Het Belgisch Kampioenschap veldrijden in Beringen zal zich dus hoogstwaarschijnlijk afspelen op een besneeuwd parcours, zelfs als de sneeuw vandaag en morgen eerst nog tijdelijk wegsmelt.

Het sneeuwdek op zaterdagavond volgens het weermodel ECMWF: van ruim 20 cm in het noordoosten van Nederland tot 3 cm in het oosten van Vlaanderen.

De nacht van zaterdag op zondag wordt koud, met minima rond -10°C boven de sneeuw in oostelijk Vlaanderen en rond -6°C aan de kust. In delen van Nederland wordt het lokaal nog kouder, met daar boven de sneeuw minima rond -15°C. Zondag wordt een droge, maar koude dag. De maxima liggen rond -4°C in Limburg en rond -1°C aan de kust. 

Tot gisteren was er onduidelijkheid hoe het daarna verder zou verlopen. De weermodellen kwamen zowel met ijskoude als met veel zachtere oplossingen. Die onzekerheid lijkt nu grotendeels weg. Vanaf maandag komen we geleidelijk in een zuidwestelijke stroming terecht. Dat is slecht nieuws voor wie zat te hopen op zonnige, maar koude schaatsdagen in een mooi sneeuwdecor. Liefhebbers van zachte, maar grijze, donkere, regenachtige en modderige toestanden (en zo zijn er blijkbaar nogal wat in Vlaanderen) mogen opgelucht ademhalen: zij krijgen vanaf volgende week hun favoriete weertype. De maxima liggen dan tussen 5 en 10°C, de vorst tijdens de nachten verdwijnt en er is vrijwel elke dag kans op een behoorlijke plens regen, terwijl de zon zich nauwelijks laat zien.

Ondanks de lokaal strenge vrieskou van komend weekend, komen er volgende week dus helaas weinig of geen schaatsmogelijkheden op natuurijs.

Vorst heeft bijna heel Europa veroverd, maar aarzelt bij ons

Sinds Kerstavond bevinden we nu ons in een koudere periode, maar de droge kou heeft plaatsgemaakt voor een sneeuwrijke variant, toch in een groot deel van de Lage Landen. Alleen het westen van Vlaanderen is er op sneeuwgebied bekaaid vanaf gekomen. Dat heeft te maken met twee factoren. Eerst en vooral is er de beruchte neerslagschaduw van Engeland, die er voor zorgt dat Noordzeebuien bij een noordwestelijke stroming moeilijk of niet tot aan de Belgische Kust geraken. Ten tweede zorgde een aanlandige wind ervoor dat in een brede kuststrook de temperatuur in de onderste luchtlagen te hoog opliep om droge sneeuw mogelijk te kunnen maken.

Zo zag Vlaanderen er uit vanuit de ruimte op 4 januari 2026. De sneeuwgrens ligt grofweg ten oosten van de lijn Kortrijk-Sint-Niklaas. (bron: Sentinel Hub)

Wat dat laatste betreft, zien we sinds de Kerstdagen wel een opmerkelijke verandering. Tot en met 23 december 2025 waren zowel de strand- als de zeewatertemperatuur in onze omgeving nog veel hoger dan normaal. De temperatuur van het strandwater lag op 23 december in Oostende nog rond 9,5°C en die van het zeewater ter hoogte van de Thorntonbank zelfs nog rond 10;2°C. De voorbije twee weken is de zeewatertemperatuur met bijna 4 graden gedaald, tot 6;4°C. De temperatuur van het strandwater daalde met meer dan 5 graden, tot 3;8°C. Dat scheelt toch een slok op een borrel als de wind nu nog van over zee gaat waaien.

De zeewatertemperatuur aan de Thorntonbank en de strandwatertemperatuur in Oostende van 20 december tot vandaag. (bron: meetnetvlaamsbanken.be)

Waar de winter begin december nog de grote afwezige was in zowat heel Europa, dan heeft de vorst nu grote delen van het continent in een ijzige greep. In het noorden van Scandinavië lag de temperatuur deze middag tussen -25 en -35°C. Ook in het zuiden van Zweden was het deze middag flink koud: tussen -5 en -10°C. In de omgeving van de Poolse hoofdstad Warschau was het vanmiddag -12°C en in Berlijn -2°C. Zelfs in grote delen van Frankrijk is het koud, met temperaturen overdag rond of onder het vriespunt. 

Dat heeft gevolgen voor het weer de komende dagen: van zodra de wind van over land waait, wordt er koude lucht aangevoerd, ook vanuit het zuiden en het zuidoosten. Dat merken we als enkele depressiekernen de volgende dagen over onze omgeving trekken. De grens tussen zachtere zeelucht en koude landlucht is erg scherp, en daardoor ook de grens tussen sneeuw en regen. Kleine veranderingen in de koers van de depressiekernen kunnen grote veranderingen in het weerbeeld opleveren.

De temperatuur in Europa vanmiddag om 12 UTC. De grens tussen groen en blauw is de vorstgrens. In het noorden van Scandinavië is het vlotjes -30°C. (bron: windy.com)

Natuurijs

Het heeft de voorbije dagen boven het sneeuwdek lokaal matig gevroren, maar sneeuw en ijsvorming gaan niet helaas niet zo goed samen. Schaatsmogelijkheden zijn voorlopig erg beperkt. Ik zag een enkele combibaan open gaan in Nederland, maar dat is alleen mogelijk als vrijwilligers keihard werken om de baan sneeuwvrij te maken en daarna laagjes water vernevelen op de ondergrond. Ook de lokale matige vorst in Vlaanderen volstond niet om wat minimale schaatsmogelijkheden op te leveren.

Op langere termijn blijven de verwachtingen onzeker. Zowel morgen woensdag als vrijdag beuken twee depressiekernen vanuit het westen in op het Europese vorstbastion. Morgen woensdag levert dat in Vlaanderen een tijdelijk sneeuwdek op, maar na de middag loopt de temperatuur op tot enkele graden boven het vriespunt, en als er dan nog neerslag valt, is het regen. In de nacht van woensdag op donderdag schommelt de temperatuur in Vlaanderen rond het vriespunt, donderdag overdag rond +3°C. 

Vrijdag trekt er een stormdepressie via het Kanaal over onze omgeving naar het noordoosten. Dat gaat in Vlaanderen gepaard met regen en ruim positieve temperaturen. Daarna, vanaf zaterdag dus, kan het twee kanten uit: ofwel blijven we langere tijd in de vrij zachte lucht, ofwel keert de kou al snel terug. Dat heeft alles te maken met wat ik hierboven schetste: van zodra de wind van over land gaat waaien, kan de vorst het verloren terrein snel weer goedmaken. We wachten dus nog even af.

Eventueel sneeuwdek bepaalt de temperatuur

Het nieuwe jaar 2026 lijkt te gaan beginnen met een licht winters kantje. De polaire straalstroom neemt een forse duik en komt net boven of iets ten zuiden van onze omgeving te liggen. Dat betekent dat de bovenluchten afkoelen en dat eventuele neerslag een winters karakter krijgt. "Eventuele neerslag", want de stroming is noordwestelijk en dat betekent dat de beruchte neerslagschaduw van Engeland zijn werk doet. Sneeuwbuien vallen vooral boven Nederland, het oosten van Vlaanderen en de Ardennen. De westelijke helft van Vlaanderen houdt het veel droger. Een eventueel sneeuwdek heeft een grote invloed op de minima en maxima, dus die zijn voorlopig nog moeilijk exact in te schatten.

De polaire straalstroom ligt morgenmiddag net ten zuiden van onze regio. Zolang die daar blijft liggen, blijven we in de koude lucht. (bron: ecmwf via wetterzentrale.de).

Tussen een hogedrukgebied met centrum ten zuiden van Groenland en een diepe depressiekern boven zuidelijk Scandinavië stroomt er vanaf vandaag maritiem polaire tot zelfs arctische lucht naar onze omgeving. In deze stroming trekt er een zwak koufront en later een buienlijn mee. Op het koufront valt er in het laagland voornamelijk regen en ook wat kletsnatte sneeuw, de buien die daarna volgen krijgen meer en meer een winters karakter, maar concentreren zich dus voornamelijk op het oosten van ons land. Op de hoogste toppen van de Ardennen en de Hoge Venen kan er vanavond en vannacht tot 10 cm verse sneeuw vallen. De maxima liggen vandaag donderdag in westelijk Vlaanderen rond 4°C, de minima komende nacht rond 1 à 2°C. In een brede kustregio liggen ze enkele graden hoger, door de aanlandige wind.

Morgen vrijdag vallen er boven Nederland en het noordoosten van Vlaanderen winterse buien en sneeuwbuien. Westelijk Vlaanderen houdt het zo goed als droog. De maxima liggen rond 4°C. In West- en Oost-Vlaanderen is er dus weinig winters aan het weerbeeld morgen. De provincies Antwerpen en Limburg mogen zich wel opmaken voor een sneeuwdek morgenavond, dat dikker wordt richting het oosten toe. In de nacht van morgen op overmorgen liggen de minima rond -1 in het oosten en rond +1 in het westen.

Zaterdag ruimt de stroming iets meer van westnoordwest naar noordwest. Dat betekent dat ook de noordwestelijke regio's van Vlaanderen wat meer kans maken op winterse neerslag en een eventueel sneeuwdek. Alleen het zuidwesten (de ruime omgeving van de Westhoek) lijkt de dans te ontspringen. De maxima liggen zaterdag rond +1 in Limburg, rond +2 in het centrum en rond +3 à +4°C vlak aan zee.

Maandagmiddag verwacht het Europese weermodel een sneeuwdek tot ruim 13 cm in Limburg, maar dit model laat de sneeuw soms te makkelijk liggen in vergelijking met de werkelijkheid. Boven het sneeuwdek blijft het vriezen. (bron kaart: windy.com)

In de nacht van zaterdag op zondag vriest het licht in de regio's waar er een sneeuwdek ligt, elders blijven de minima licht positief. Zondag overdag liggen de maxima rond 2°C in de sneeuwloze gebieden, elders blijft het kwik rond het vriespunt hangen.

Begin volgende week is het licht winters, met 's nachts soms matige vorst boven een sneeuwdek, elders lichte vorst. De maxima liggen iets boven het vriespunt in sneeuwloze regio's, rond of iets onder nul in de regio's met meer sneeuw. In delen van Nederland wordt een dikker sneeuwdek verwacht dan in westelijk Vlaanderen, dus daar kunnen de nachten ook kouder uitpakken.

Of het koudere weertype ook in de tweede helft van volgende week blijft aanhouden, is nog afwachten. Echt natuurijs van betekenis vormt er zich voorlopig nog niet in Vlaanderen, maar wat lokaal schaatsplezier op opgespoten banen en ondiepe plassen en vennen is begin volgende week zeker mogelijk. In Nederland zien de kansen er wat dat betreft nog wat beter uit.

Minder koude en vochtigere lucht op komst

De voorbije nachten lagen de minima in de omgeving van Gent rond -4°C. Op beschutte plaatsen ging de ijsvorming verrassend snel. Door de heldere lucht, de lage dauwpunten en de matige wind kon de warmte snel worden afgevoerd en dikte het ijslaagje snel aan. Ook in Nederland was dat het geval en zoals verwacht konden daardoor een aantal "combi"-ijsbanen de deuren openen voor wat schaatsplezier op natuurlijk ijs. Het échte natuurijs is nog volstrekt onbetrouwbaar en dat zal er de komende dagen niet op beteren, want de winterkou zet niet echt door.

Het hogedrukgebied heeft zich verplaatst van het zuiden van Scandinavië naar de noordelijke Atlantische Oceaan. (ECMWF via Windy.com)

(De situatie die ik hieronder schets, geldt voor het westen van Vlaanderen, het weer in de andere regio's van de Lage Landen kan hiervan afwijken)

Het hogedrukgebied dat verantwoordelijk was voor de aanvoer van de vrij koude landlucht, heeft zich ondertussen verplaatst van het zuiden van Scandinavië naar de noordelijke Atlantische Oceaan. De bovenluchten zijn al flink opgewarmd, op grondniveau blijft het voorlopig nog vrij koud. Deze inversie zorgt er bijvoorbeeld voor dat het op de toppen van de Ardennen vandaag +7°C wordt, terwijl aan  onze kust de maxima blijven steken rond +1°C.

Morgennamiddag zien we het weerbeeld omslaan. De continentale luchtmassa maakt dan plaats voor een maritieme luchtmassa. Deze lucht is veel vochtiger. Er komt lage bewolking binnendrijven en lokaal ook nevel of zelfs mist. Morgenochtend liggen de minima in westelijk Vlaanderen rond -1 à -2°C, de maxima rond liggen er morgen rond +4°C. Het dauwpunt stijgt nog sterker: van -12°C 's ochtends naar +2°C 's avonds. Dat positieve dauwpunt zorgt ervoor dat de ijsvloer morgen sterker begint af te smelten, ook op de combibanen.

In de nacht van morgen op zondag blijft de temperatuur waarschijnlijk boven het vriespunt, hooguit vriest het nog een enkel graadje. Zondag overdag hangen er eerst mist en lage bewolking, die maar moeilijk oplossen. Er zit weinig beweging in de temperatuur, met maxima rond 2°C. Tegen de avond zou het moeten uitklaren en in de nacht van zondag op maandag gaat het opnieuw vriezen, met minima maandagochtend rond -3 à -4°C. Dat komt omdat het hogedrukgebied tijdelijk een wig uitbouwt naar onze omgeving en de troposfeer tot rust komt.

Vanaf dinsdag komen we in een strakkere noordelijke en later noordwestelijke stroming terecht en dat zorgt voor een "dooi om de noord", voor zover we dit woord al mogen bovenhalen na deze beperkte koude periode. De aangevoerde luchtmassa neemt warmte op boven de Noordzee en zorgt begin volgende week voor ruim positieve maxima (rond +6°C) en nauwelijks of geen vorst tijdens de nachten.

De tweede helft van volgende week en volgend weekend blijft de stroming geblokkeerd boven de noordelijke Atlantische Oceaan. Dat betekent dat echt zachte luchtmassa's niet tot onze omgeving kunnen doordringen. De exacte positie van de blokkade zal bepalen of we te maken krijgen met temperaturen die rond of iets onder normaal liggen, dan wel met beduidend kouder weer en winterse neerslag. Dat is momenteel echt nog niet in te schatten. 

De weermodellen komen om de 6 uur met een nieuwe uitdraai. Het is verleidelijk om die elke keer tot in de details te bespreken en elke keer te roepen dat de kans op vorst of winterkou op langere termijn flink is gestegen of gedaald. Als je een verwachting wil opmaken, is dat zinloos. Na een dag of 7 tekenen alleen de grote lijnen zich af in de weermodellen. Als je die van de opeenvolgende runs uitmiddelt, krijg je wel zicht op een trend, maar details zijn op die termijn onmogelijk in te vullen. Geen sensationele vooruitblikken op de lange termijn dus hier. Het is misschien niet goed voor de klik- en bezoekcijfers van mijn website, maar daar hoef ik mij met deze niet-commerciële IJsverwachting gelukkig niets van aan te trekken.

Vrij koude kerstdagen op komst

Precies zoals de weermodellen vorige week hadden voorzien, heeft zich een hogedrukblokkade opgebouwd. We zien op de weerkaart van vandaag een hogedrukgebied dat zich uitstrekt van Polen over het zuiden van Scandinavië tot de Noorse Zee. Daardoor staat er in onze omgeving een zuidoostelijke tot oostelijke stroming. Omdat er de vorige weken nauwelijks winterkou te bespeuren was in grote delen van Europa, voert die oostelijke stroming vandaag nog erg zachte lucht aan. De komende dagen wordt de aangevoerde luchtmassa kouder, gaat het 's nachts licht vriezen en blijven de maxima tijdens de Kerstdagen aan de lage kant: iets boven het vriespunt.

Vandaag ligt er een hogedrukgebied boven het zuiden van Scandinavië, waardoor de wind bij ons de oostelijke hoek opzoekt. (bron kaart: UK MetOffice)

We associëren in de winter een oostenwind vaak met winterkou. Dat hoeft niet altijd zo te zijn. Vandaag bijvoorbeeld: ondanks de oostenwind liggen de maxima in de regio Gent rond 11°C. Dat komt omdat de oostenwind gewoon een zachte luchtmassa terugduwt die de voorbije dagen tot ver in Oost-Europa was doorgedrongen. Ook op grote hoogte is de lucht boven ons hoofd erg zacht: vandaag, morgen en dinsdag rond +5° à +7°C op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte). Op die dagen kan het onmogelijk echt koud worden. Morgen maandag liggen de maxima rond 7°C, dinsdag rond 5°C. 

In de nacht van dinsdag op woensdag komt vanuit het oosten een koude luchtmassa opzetten. Bij ons ligt de temperatuur op 1500 meter hoogte nog rond +7°; in Polen rond -7°C. (Kaart: temperatuur op 850 hPa volgens weermodel ECMWF via windy.com)

De wind blijft de komende dagen de oosthoek opzoeken en op een bepaald moment is de zachte luchtmassa natuurlijk op. Dat gebeurt in de nacht van dinsdag op woensdag. Van boven Duitsland zien we dan een luchtmassa komen opzetten die beduidend kouder is. Dat gebeurt voorts vrij onopgemerkt: er is geen uitgesproken koufront met neerslag die de afkoeling vergezelt. Het betekent wel dat de minima woensdagochtend in de regio Gent overdag voor het eerst flirten met het vriespunt en dat de temperatuur ook overdag maar enkele graden oploopt. Op Kerstavond duikt het kwik dan onder nul. Het gaat om pure transportkoude, want door de doorstaande wind blijft de afkoeling door uitstraling beperkt.

Op Kerstdag ligt de temperatuur 's ochtends rond -1 à -2°C, overdag rond +1°C. Dat alles bij een oostendwind van 4 Bft. Wie een kerstwandeling wil maken, kleedt zich dus best in laagjes want het koudegevoel zal vrij groot zijn. De oostelijke wind wordt aangejaagd door het hogedrukgebied boven het zuiden van Scandinavie (aangesterkt tot ruim 1040 hPa) en een depressie tussen Sardinië en de Balearen: een klassieke winterse drukverdeling.

Op vrijdag ontwikkelt het Scandinavische hogedrukgebied een uitloper naar de Balkan. Daardoor wordt de aanvoer van echt koude continentale lucht opnieuw wat afgesneden. Het weerbeeld blijft wel licht winters, met 's nachts lichte vorst en overdag maxima iets boven het vriespunt.

Begin volgende week verplaatst het hogedrukgebied zich van Scandinavië naar de omgeving van Schotland en IJsland. Het patroon blijft geblokkeerd, maar de wind zoekt meer de noordelijke hoek op en neemt dus opnieuw wat zachtere zeelucht mee vanover de Noorse Zee en Noordzee. De minima liggen in Vlaanderen dan meest waarschijnlijk rond het vriespunt en de maxima rond 4 à 5°C. De kans op een bui neemt toe en daar kan een winters buitje bij zijn.

Dit verwacht weermodel ECMWF voor zaterdag 27 december: het hogedrukgebied verplaatst zich naar IJsland, met een uitloper naar de Balkan. De echt koude luchtmassa's kunnen ons daardoor niet meer bereiken, maar zacht weer staat ook niet meteen op het programma. (kaart: windy.com)

Er vormt zich voorlopig  nog niet echt natuurijs, zeker niet op de grotere wateroppervlakten. Daarvoor blijft de vorst te beperkt en staat er ook vaak te veel wind. Wat schaatsplezier op het "natuurlijk ijs" van een combibaan (waar water bij nachtelijke vorst verneveld wordt op een asfalten piste tot er een dun laagje ijs is gevormd) zit er op het einde van de week allicht wel in, maar daarvoor zal de Vlaamse schaatsliefhebber dan toch naar Nederland moeten trekken, bij gebrek aan combibaan in eigen land.

Evolutie naar een geblokkeerd weerpatroon

Er glinstert een sprankeltje hoop aan de horizon voor de liefhebbers van natuurijs in de Lage Landen. Nadat een westcirculatie de voorbije weken vrijwel ononderbroken zachte subtropische lucht naar onze omgeving heeft aangevoerd, evolueren we vanaf het weekend naar een geblokkeerd weerpatroon. We zien die opbouw zaterdag al beginnen. Dat is nu binnen een termijn van 82 uur, dus mogen we er van uitgaan dat die omslag naar een blokkade er ook effectief zal komen. Na het weekend resulteert dit in een kouder weertype, waarvan we de details uiteraard nu nog niet kunnen invullen. 

Maandag ligt er een hogedrukgebied boven Scandinavië en diverse lagedrukkeren ten zuiden daarvan. Er staat bij ons een oostenwind, maar die voert nog altijd zachte lucht aan. (bron kaart: wetterzentrale.de)

Wat gebeurt er zaterdag precies? Een depressiekern tussen IJsland en Schotland vult op en tegelijk ontwikkelt het hogedrukgebied van de Azoren een wig naar het noorden en een hogedrukgebied boven Centraal-Europa een wig naar het zuiden van Scandinavië. Beide uitlopers maken contact en er ontstaat zondag een hogedrukcel met centra boven het zuiden van Noorwegen en de Noorse Zee. Daardoor gaat het bij ons zondag al vanuit het oosten waaien, maar een winterinval levert dat niet op. Integendeel zelfs. Er bevindt zich geen koude luchtmassa in onze omgeving en er wordt in eerste instantie zelfs erg zachte lucht aangevoerd met deze oostenwind. De temperatuur ligt zondag overdag rond 11°C.

Maandag bedekt het hogedrukgebied al heel Scandinavië. De wind blijft bij ons de oosthoek opzoeken, maar de afkoeling blijft beperkt. De bovenluchten zijn nog altijd erg warm: +7°C op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte) en er hangt ook veel bewolking, waardoor het 's nachts niet sterk kan afkoelen. In de thermometerhut op 1,5 meter hoogte levert dat maandag in de omgeving van Gent minima op rond +4°C en maxima rond +7¨C.

De dagen daarna blijft de luchtdruk hoog ten noorden van onze omgeving en kan er vanaf woensdag 24 december mogelijk wel koude lucht doordringen tot onze omgeving. De mogelijkheid bestaat dus dat we vrij koude, maar droge kerstdagen krijgen, met minima én maxima in de omgeving van het vriespunt, maar die evolutie moeten we nog even afwachten. Van ijsvorming van betekenis is er voorlopig nog geen sprake. De "ijspluim" voor ondiep water toont wat signalen van ijsvorming vanaf 27 december, maar dat is veel te ver weg om nu al uitspraken over te doen. Maar we leven in elk geval wel in hoop, en dat is in deze klimaatopwarmende tijden al heel wat.

Het ECMWF-meteogram voor Drongen. Merk op hoe de wind een duidelijke voorkeur heeft voor het noordoosten vanaf dinsdag, wat resulteert in een geleidelijk dalende temperatuur. Vanaf kerstdag is de kans op vorst tijdens de nachten steeds groter dan 50 procent. (Bron: ecmwf.org)