zaterdag 13 februari 2021

Laatste mooie schaatsdag, dooi vanaf zondagnamiddag

 Er bestaat nu geen twijfel meer over. Morgen zondag valt de dooi in. Geen enkel lid uit het ensemble laat de winterkou nog voortduren. De vorstperiode was niet lang en streng genoeg om in Vlaanderen voor schaatsijs te zorgen op populaire schaatsplekken als de Damse Vaart, enkele Oude Leie- en Oude Schelde-meanders en het Donkmeer. Op de Kraenepoel lag er wel een mooie ijsvloer, maar goed, dat verhaal is bekend en we kunnen er niet blijven over "zagen".

Op enkele ondergelopen meersen, zoals hier in Deinze, kan je perfect veilig schaatsen.


Vandaag wordt nog een mooie schaatsdag, op de plaatsen waar het lukt. Dat is onder meer het geval op enkele ondergelopen meersen in West- en Oost-Vlaanderen en op venplassen in de Kempen. Morgenochtend (zondag) lukt schaatsen ook nog prima, want dan vriest het nog tot -7°C. Na de middag loopt het kwik op tot +5°C. Vooral op dieper water moet je het ijs dan goed in de gaten houden, op ondergelopen meersen loop je sowieso weinig risico.

Vanaf maandag treedt de algemene dooi in, met vorstvrije nachten en maxima vanaf dinsdag rond of zelfs boven 10°C. Ook het noorden en oosten van Nederland ontspringt de dans niet en ziet de winter zijn biezen pakken. Een terugkeer van het winterweer lijkt daarna niet meteen meer aan de orde.

Kasteel Ooidonk in Bachte-Maria-Leerne in een winters jasje.



donderdag 11 februari 2021

Eerste strenge vorst in het Gentse van deze winter

 De voorbije nacht heeft het voor het eerst tijdens deze vorstperiode streng gevroren hier in Drongen. De minimumtemperatuur was -10,1°C. Dat was nodig voor de ijsvorming, want gisteren lagen bijvoorbeeld grote delen van de Oude Leie in Deinze nog altijd open. Op enkele ondergelopen weilanden en meersen werd er al wel geschaatst en dat blijven ook de beste plekken voorlopig. Vraag in elk geval toestemming aan de eigenaar van de weide of de meersen, in dat geval. Als de weide in kwestie beheerd wordt door Natuurpunt, kunt u het in elk geval schudden. Onze groene vrienden staan niet toe dat er in hun natuur wordt geschaatst.  Ik kreeg ook al bericht van een schaatser die door de politie van een ondergelopen (en veilige) meers is weggestuurd in Avelgem. Heel erg jammer, allemaal. Gelukkig zijn er hier en daar ondergelopen weides en meersen waar er wel wordt geschaatst. Precieze locaties kan ik niet geven, maar een speurtochtje in je eigen omgeving kan wonderen doen.

Rond 5 uur deze ochtend daalde het kwik in Drongen tot -10,1 °C. Daarna stak de wind wat op een steeg de temperatuur weer wat.


Vandaag loopt het kwik op tot rond of zelfs iets boven het vriespunt, maar door de droge lucht kan dit weinig kwaad. Komende nacht staat er wat meer wind dan de voorbije nacht, waardoor de minima op de meeste plaatsen niet lager liggen dan rond -7°C. Dat is wel genoeg om de ijsvloer wat verder aan te dikken.

Morgen vrijdag voert de oostenwind weer wat koudere lucht aan en liggen de maxima rond -1°C. Het is wisselend bewolkt, maar het blijft droog. In de nacht van vrijdag op zaterdag daalt het kwik opnieuw tot rond -7°C in grote delen van Vlaanderen. In de Kempen wordt het enkele graden kouder en in het oosten van Nederland is er strenge vorst mogelijk. Zaterdag draait de wind van het oosten naar het zuidoosten en kan het overdag +2°C worden, maar nog altijd kan dat weinig kwaad voor het ijs. 's Avonds daalt de temperatuur weer vrij snel en 's nachts kan het nog eens -5°C worden.

Vanaf zondagochtend gaat het snel. De wind ruimt verder door naar het zuiden en voert zachtere lucht aan naar Vlaanderen. Rond de middag is het al +5°C, na de middag kan het nog een graadje zachter worden. Op de ondergelopen weilanden en meersen zal schaatsen nog mogelijk zijn en is het sowieso niet gevaarlijk , maar op wat dieper water zou ik zondag toch bijzonder voorzichtig zijn. Het ijs is er nog dun en kan door de dooi erg snel zijn draagkracht verliezen. Schaatsers in Nederland hebben meer geluk, daar kan de vorst zich zondag nog langer handhaven.

Zoals het er nu naar uit ziet, zet de dooi zich maandag verder door, al zijn er nog altijd enkele leden van het ensemble die het gewoon flink laten doorvriezen tijdens de nachten. Ze vertegenwoordigen voor Vlaanderen een minderheid van ongeveer 20 à 30 procent. Wie weet?


woensdag 10 februari 2021

"Schaatsen verboden, ijsdikte onvoldoende"

 Na een nachtje met opnieuw maar -6°C, vrij veel wind en ook vrij veel bewolking, schiet het hier in de regio Gent nog altijd niet al te hard op met de ijsvorming. Met de dooi die vanaf zondag in het verschiet ligt, lijkt het hier alvast tegen te gaan vallen voor schaatsers. Een ander verhaal in Nederland, waar het harder vriest en de dooi-aanval ook wat langer kan worden afgeslagen.

Het doet mij deugd dat er zelfs in deze coronatijden lokale overheden zijn die constructief meedenken hoe schaatsen kan worden toegelaten. Dat burgemeester Jan Vermeulen van Deinze een hart voor schaatsen heeft, weten we al langer dan vandaag. De man is zelf een uitstekend schaatser. Bijzonder goed nieuws komt er ook uit Berlare in Oost-Vlaanderen. Het Donkmeer is met zijn oppervlakte van 86 hectare één van de grootste van Vlaanderen en is nergens dieper dan 3,2 meter. Het vriest dus vrij snel dicht. Er is in Berlare nu een team van 12 ijsmeesters opgeleid die het schaatsen er de komende winters in goede banen zullen leiden.



Voor de vele Nederlandse lezers van dit blog, moet ik misschien even verduidelijken hoe het er in Vlaanderen aan toegaat als het begint te vriezen. Voor onze noorderburen is het amper voor te stellen, maar in Vlaanderen is er de facto een algemeen schaatsverbod. Schaatsen is in de praktijk overal verboden, tot het door de lokale overheden expliciet wordt toegestaan. Soms ligt die beslissing bij bekwame ijsmeesters, zoals op de Kraenpoel. Helaas moet die toelating elders vaak worden gegeven door personen die er geen knijt verstand van hebben. Hilarisch, jammer genoeg, is het voorbeeld van de stad Gent, waar schaatsen pas wordt toegelaten als het ijs overal 15 cm dik is. Jawel, de dikte die ook vereist is om 30.000 deelnemers over het traject van de Elfstedentocht te sturen. In februari 2012 was het ijs op de vijver van de Blaarmeersen 12 cm dik maar kwam er geen toestemming om te schaatsen. In januari 2009 werd in Gent zelfs het schaatsverbod opgeheven op de dag dat de dooi inviel, terwijl het de dagen voordien veel veiliger geweest zou zijn.

De angst van de lokale besturen is misschien ergens wel te begrijpen. Er is de voorbije decennia veel ijskennis verloren gegaan in Vlaanderen. Vroeger had je in elke gemeente wel enkele "pioniers". Mensen met ervaring die de ijsvorming in de gaten hielden en steevast als eersten op het ijs stonden. Zij kenden de lokale schaatsplekken door en door, inclusief de zwakke en gevaarlijke plaatsen. Ze liepen daarbij sporadisch wel eens een nat pak op, maar dat hoorde erbij. Als die "pioniers" aan het schaatsen waren, kwamen er de volgende vorstdagen geleidelijk meer mensen bij. Men waarschuwde elkaar voor de zwakke plekken en het ijs kon zich onder de toenemende druk ook geleidelijk zetten. Natuurijs leeft immers. Met het afnemen van koude winterperiodes, is ook die schaatskennis voor een deel weggesmolten.

Iedereen van het ijs houden tot een bepaalde dikte is bereikt en dan toelating geven om te schaatsen, houdt ook gevaren in. In dat geval kan het ijs zich niet geleidelijk zetten en krijgt het meteen een gigantische druk over zich heen als het plotsklaps door een enthousiaste menigte wordt bestormd. Iedereen gaat er dan ook van uit dat het ijs 100 procent veilig is, maar dat is met natuurijs nooit het geval.

Natuurijs leeft. Scheuren zijn de normaalste zaak van de wereld.


Maar goed, over tot de orde van de dag. We krijgen vandaag nog een ijsdag in de regio Gent, al kan het kwik tot vrij dicht tegen het vriespunt oplopen. Komende nacht valt de wind grotendeels weg en dan kan het enkele graden kouder worden dan de voorbije nacht, met minima rond -9°C. Morgen donderdag liggen de maxima in de regio Gent voor het eerst sinds zondag nipt boven het vriespunt. Dat heeft weinig of geen gevolgen voor het  ijs. De dauwpunttemperatuur ligt morgenmiddag rond -6°C, dus waar het ijs niet pal in de zon ligt, groeit het zelfs verder aan.

Vrijdag neemt de oostelijke wind weer in kracht toe. De minima liggen 's ochtends in westelijk Vlaanderen rond -6 à -7°C, de maxima rond -1°C. Op ondiepe plaatsen waar er vandaag al ijs ligt, kan die ijsvloer vrijdag aangedikt zijn tot 8 cm. Op plaatsen die pas later zijn toegevroren, zal dat uiteraard minder zijn.

Zaterdag draait de wind naar het zuidoosten. 's Ochtends ligt de temperatuur in de regio Gent (en de meeste plekken in Vlaanderen) rond -6 à -7°C. De maxima liggen rond +2°C. Hierbij dezelfde opmerking als bij donderdag: door de lage luchtvochtigheid (dauwpunt rond -14°C) kan het ijs dat wel hebben. 

Zondag zit Vlaanderen al op de wip. De hoofdberekening van het Europese model laat in de loop van de dag de dooi invallen. 's Ochtends ligt het kwik nog rond -5°C, maar een strakke zuidenwind doet het kwik overdag oplopen tot +6 à +7°C. De lucht blijft voorlopig wel erg droog, dat kan de dooi mogelijks wat temperen. In de nacht van zondag op maandag zou het dan volgens dit weermodel niet meer vriezen in Vlaanderen en vanaf maandag dendert er dan vochtige en zachte lucht binnen, met maxima die stilaan richting 10°C gaan. Het duurt nog wat langer voor deze zachte lucht ook het noordoosten van Nederland bereikt.

Er is nog een kleine kans (20 procent volgens het ensemble) dat deze dooi-aanval niet slaagt, maar ik zou er mijn boontjes voorlopig niet op te weken leggen.

dinsdag 9 februari 2021

Schaatsijs bijzonder twijfelachtig in Vlaanderen

 In Drongen daalde het kwik de voorbije nacht tot -6°C. Boven het dikkere sneeuwdek aan de Nederlandse grens was het enkele graden kouder en in het oosten van Nederland vroor het plaatselijk zeer streng (-15°C of kouder). In Friesland daalde het kwik amper tot -2°C, wat nog maar eens bewijst dat al dat gespeculeer over een Elfstedentocht véél en véél te voorbarig is. De komende nachten worden nog wat kouder, maar vanaf zondag dreigt er dooi. Of dit een mooie schaatsperiode wordt, is dus nog lang niet zeker.

De temperatuur om 06.40u deze ochtend in Nederland. (bron: knmi.nl)


Een strakke oostelijke stroming voert vandaag dinsdag koude landlucht aan. Op grotere hoogte (850 hPa, ongeveer 1500 meter) is het boven ons hoofd deze middag -11°C. Het zonnetje komt er nu en dan door, maar kan de lucht niet echt opwarmen. De maxima liggen rond -2°C. Er staat nog altijd behoorlijk wat wind, wat de ijsvorming op grote oppervlakten bemoeilijk. 

Komende nacht wisselen enkele opklaringen en lage wolkenvelden elkaar af. Door de combinatie van de wind en bewolking koelt het op veel plaatsen in Vlaanderen niet veel verder af dan -6° à -7°C. Op beschutte plaatsen groeit er een ijsvloer, maar grote wateroppervlaktes die in de wind liggen, vriezen nog altijd moeilijk dicht. 

Morgen woensdag verdwijnt de lage bewolking geleidelijk en krijgen we zonnige perioden. De combinatie van hoge luchtdruk ten noorden van onze omgeving en een depressiekern boven de Golf van Biskaje zorgt bij ons nog altijd voor een oostelijke tot noordoostelijke wind. De maxima liggen rond -1 à -2°C. 's Avonds laat valt de wind weg. Daardoor wordt de nacht van woensdag op donderdag allicht voorlopig de koudste, met minima rond -10 in grote delen van Vlaanderen. Boven het sneeuwdek in Oost-Nederland is plaatselijk opnieuw zeer strenge vorst mogelijk (tussen -15° en -20°C). Dat is niet het geval in Friesland, waar de minima variëren tussen -3°C aan de Waddenkust en -9°C in het zuiden van de provincie.

Donderdag begint het hogedrukgebied zich te verplaatsen van de regio Groenland/IJsland naar Scandinavië. Er staat bij ons dan minder wind en het blijft nog koud. De maxima liggen in Vlaanderen kortstondig rond het vriespunt, maar het kwik zakt weer snel van zodra de zon onder is. In de nacht van donderdag op vrijdag koelt het af tot rond -8°C. In Nederland is het een flink stuk kouder, met daar op veel plaatsen minima tussen -10 en 15°C. Door het gebrek aan wind is dit een goede nacht voor de ijsvorming.

Vrijdag zakt het Scandinavische hogedrukgebied verder naar het zuiden. Ervaren winterliefhebbers weten dat dit een zorgelijke ontwikkeling is. Voorlopig heeft dit nog weinig gevolgen. Vrijdag blijft het kwik ook overdag nog onder nul. De wind spant weer aan, tot 3 à 4 Bft uit het oosten. Waar er al ijs ligt, zal die ijsvloer vrijdag nog flink aandikken.

Zaterdag zakt het hogedrukgebied door tot boven Duitsland. De wind draait bij ons naar het zuidoosten en op grotere hoogte begint er al zachtere lucht binnen te dringen. Op 1500 meter hoogt stijgt de temperatuur van -9°C 's ochtends tot -4°C 's avonds laat. Op grondniveau merken we dat nog niet meteen. Zaterdagochtend liggen de minima rond -9°C in Vlaanderen en rond -15 à -20°C boven het sneeuwdek in het oosten van Nederland. De maxima kunnen in Vlaanderen al oplopen tot +2°C, maar de lucht is nog erg droog (dauwpunttemperatuur rond -12°C), waardoor de ijsvloer daar nauwelijks hinder van ondervindt. 

Vanaf zondag gaat het helaas totaal de verkeerde kant uit. Zachte lucht uit het zuiden rukt op naar Vlaanderen. Nederland blijft iets langer in de koude lucht. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Zondag ligt de kern van het hogedrukgebied boven Duitsland, waardoor er bij ons een sterke zuidelijke stroming ontstaat. Het is 's ochtends nog vrij koud, met minima rond -6°C, maar overdag loopt het kwik snel op tot +6°C in Vlaanderen. In het noordoosten van Nederland profiteren ze nog van de nabijheid van de hogedrukkern, waardoor het daar allicht nog blijft vriezen overdag.

Van het koude vervolgen dat de weermodellen enkele dagen geleden nog berekenden, is nauwelijks nog iets terug te vinden. De kans is erg groot (80 procent) dat we vanaf maandag een strakke zuidenwind krijgen, met maxima tussen +5 en +10°C en ook minima die meestal boven het vriespunt blijven.

Natuurijs

Dat alles maakt dat ik absoluut niet zo positief ben over de schaatsmogelijkheden in Vlaanderen. De vorstperiode zag er uiterst veelbelovend uit,  maar zal in de praktijk maar een doorsnee-winterveegje blijken te zijn in Vlaanderen. De ijsvorming komt ondanks de permanente vorst aarzelend op gang. Vanaf morgenavond groeit de ijsvloer snel aan, maar of het ijs tegen het einde van de week veilig zal zijn, is uiterst twijfelachtig. Op enkele ondiepe plassen en vijvers allicht wel, maar voor oude riviermeanders is dat al een heel stuk twijfelachtiger, laat staan kanalen en rivieren.

Die ondiepe plassen en vijvers zijn vaak in beheer van het Agentschap Natuur en Bos. Die communiceerden gisteren bijzonder warrig. Eerst werd een algemeen schaatsverbod aangekondigd door Natuur en Bos op de eigen website en in de media. Hun woordvoerder ontkende dit later, hoewel het algemeen verbod nog altijd op de website stond. Uiteindelijk blijkt schaatsen in gebieden beheerd door Natuur en Bos verboden, behalve als het door de lokale overheden toegelaten wordt. Kunt u nog volgen?

Kort samengevat: vanaf vrijdag ligt er een ijsvloer waarop hier en daar geschaatst kan worden, als het al toegelaten is. Op grotere wateroppervlaktes blijft het ijs onbetrouwbaar. Let dus bijzonder goed op en volg de aanwijzingen van ijsmeesters en ervaren schaatsers. Vanaf zondagmiddag lijkt het in Vlaanderen alweer afgelopen met schaatsen. Uiteraard blijven we de situatie de volgende dagen nog opvolgen. 


maandag 8 februari 2021

Natuurijs vormt zich, maar wat met corona?

 Hier in Drongen beginnen de sloten nu volop dicht te vriezen. Op groter water lukt dat ondanks de permanente vorst voorlopig nog moeilijker, door de wind en de bewolking. De volgende dagen worden kouder, met minder bewolking en minder wind. Dan zal de ijsvorming een stuk sneller gaan, maar op schaatsijs blijft het in Vlaanderen toch zeker nog enkele dagen wachten.

In de kleine slootjes is het ijs al enkele centimeter dik, grote wateroppervlaktes liggen nog open.


De voorbije dagen vonden veel nieuwe lezers de weg naar deze IJsverwachting. Dat is uiteraard bijzonder fijn. Voor de Nederlandse lezers wil ik nog even verduidelijken dat ik in de omgeving van Gent woon en dat mijn bijdrages dus vooral betrekking hebben op Vlaanderen. De situatie in Nederland kan uiteraard soms totaal anders zijn. Geregeld verwijs ik wel naar de omstandigheden in Nederland.

Inmiddels komt, zoals ik had verwacht, de vraag bovendrijven of er in deze corona-winter wel geschaatst mag worden op natuurijs. Al even verwacht (helaas) heeft de gemeente Aalter vandaag laten weten dat het naar de gemakkelijheidsoplossing grijpt en er deze winter niet geschaatst mag worden op de Kraenepoel, zowat Vlaanderens bekendste schaatslocatie. Een heel ander geluid kwam er gelukkig uit buurstad Deinze, waar burgemeester Jan Vermeulen (zelf een goed schaatser) liet weten dat de veerpont Bathio de Oude Leie niet meer zal oversteken. Zo blijft het ijs gespaard en kan er later over de hele lengte van de Oude Leie worden geschaatst, uiteraard als het ijs dik genoeg is.

Ideaal zou zijn als er op zoveel mogelijk locaties geschaatst kan worden (uiteraard enkel en alleen als het ijs veilig is), zodat schaatsers zich over zo veel mogelijk plaatsen kunnen verspreiden. De Kraenepoel in Aalter is de voorbije jaren het slachtoffer geworden van zijn eigen succes. Dankzij de immense inspanningen van ijsmeester Patrick Vervaele en zijn team, ligt daar in natuurijsperiodes een mooie geveegde baan die een massa volk lokt. Maar niet iedereen hoeft naar Aalter af te zakken. Er zijn nog veel meer locaties, maar hoe meer lokale overheden een totaalverbod op schaatsen afkondigen, hoe meer je de schaatsers allemaal samen naar 1 plek drijft, en dan ontstaan er natuurlijk problemen. Hou het ijs deze winter ook volledig vrij voor schaatsers. Wandelen op het ijs is ook populair in Vlaanderen, maar ook op andere plekken kan je prachtige winterwandelingen maken. Laat het ijs deze winter voor de schaatsers.

Koude lucht uit Noord- en Oost-Europa stroomt ook vannacht naar onze omgeving. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Terug naar waar het hier eigenlijk om draait: het weer en de winterkou. Er verandert weinig aan de verwachting die ik hier gisteren neerpende. De komende nachten vriest het matig tot streng. Tot en met woensdag blijft het ook overdag erg koud, vanaf donderdag klimmen de maxima richting vriespunt, maar dat is bij helder weer met lage dauwpunten geen enkel probleem. De ijsvloer blijft aandikken. De ijspluim duidt op ondiep water een dikte van 15 tot 18 centimeter aan tegen het weekend. Sneeuw van betekenis valt er vanaf morgen niet meer, behalve vlak aan zee. Daar kan eventueel een Noordzeebui doordringen tot de kust. 

Of de winterkou zich na zaterdag ook nog doorzet, is iets onzekerder geworden. Ongeveer de helft van de berekeningen van het ensemble gaat voor een aanhoudende winterperiode, gegangmaakt door een Scandinavisch hogedrukgebied. Andere berekeningen laten het hogedrukgebied een andere plaats innemen, waardoor vanuit het zuiden of zuidoosten zachtere lucht kan binnenstromen. Van zodra er een stevige ijsvloer licht, kan lichte dooi trouwens vaak geen kwaad. Dan volstaan nachten met lichte vorst vaak om de schaatsvloer in stand te houden. Meer daarover als het zover zou komen.

De ensemble-verwachting van ecmwf voor de temperatuur in Gent. (bron: ecmwf.org)


zondag 7 februari 2021

Vertrokken voor minstens een week winterweer

 De winter is begonnen, de ijsvorming voorlopig nog niet. Wie in de omgeving van Gent deze middag buiten liep, zal het ongetwijfeld gemerkt hebben. Ondanks een temperatuur rond -2 à - 3°C, lagen veel wegen en andere verharde oppervlakken er nat bij. Er zit immers nog veel warmte in de grond, die niet zomaar meteen weg is. Ook op veel plassen was er, ondanks de negatieve temperaturen, veelal nog geen vliesje ijs te zien, terwijl er aan auto's en daken wel ijspegels hingen.

Ondanks de luchttemperatuur van -3°C lag deze (ongestrooide) weg in Drongen er nat bij, door de bodemwarmte. 


De oorzaak is vrij eenvoudig: de winterkou is niet hier ter plaatse gemaakt, maar met de noordoostenwind aangevoerd. Daardoor ligt de temperatuur in de lucht enkele graden onder nul, maar op de bodem nog boven nul. Bij stralingskoude is het andersom. Die ontstaat ter plekke. Dan koelt eerst de bodem af en is het vlak bij de grond veel kouder dan op anderhalve meter hoogte. Dan is het best mogelijk dat de thermometer in de thermometerhut -3°C aanduidt, terwijl het op de grond -8°C is. Het spreekt vanzelf dat in zo'n geval de ijsvorming sneller gaat dan bij een situatie zoals vandaag. Daarom heeft het niet veel zin om louter en alleen op basis van een grafiek voor de temperatuur op 2 meter hoogte, een inschatting te maken van de kansen op stevig natuurijs of schaatsijs. Daar komen nog heel wat andere factoren bij kijken, zoals dauwpunttemperatuur, bewolking en wind.

Natte wegen en plassen door de bodemwarmte, maar tegelijk ook indrukwekkende ijspegels door de luchttemperatuur van -3°C.

Een echte natuurijsschaatser is daarom nooit een "ijsdag-fetisjist". Liever een mooie, windstille en zonnige winterdag met een kortstondig maximum van +3°C en een dauwpunt van -5°C dan een nevelige en bewolkte nipte ijsdag met urenlang -0,3°C in de thermometerhut, maar positieve temperaturen aan de grond.

De bodemwarmte zal de komende dagen een kleinere rol gaan spelen. Als we lang genoeg in de koude lucht blijven, koelt het oppervlak vanzelf af. Komende nacht komen we in nog wat koudere lucht terecht. Ondanks de bewolking daalt het kwik in westelijk Vlaanderen tot rond -4°C. Af en toe kunnen er nog wat sneeuwvlokken dwarrelen, maar grote hoeveelheden worden er niet verwacht. De wind waait matig (3 à 4 Bft) uit NO. Door de bewolking en de wind ligt de temperatuur aan de grond nog altijd wat hoger dan op 2 meter hoogte. Dat betekent dat we nog altijd niet veel ijsvorming moeten verwachten op grotere wateroppervlaktes. 

Ook morgen (maandag) overdag blijft de bewolking overheersen en kunnen er nog wat sneeuwvlokken dwarrelen. De aangevoerde luchtmassa wordt nog altijd kouder. Op 1500 meter boven ons hoofd (temperatuur 850 hPa) is het morgenochtend -6°C, morgenavond -11°C. De maxima op waarnemingshoogte liggen morgen in Vlaanderen rond -4°C. Op meer en meer plaatsen begint er zich een ijsvloer te vormen. In de nacht van maandag op dinsdag daalt het kwik in Vlaanderen tot rond -10°C. 

Vanaf dinsdag krijgen we geregeld de zon te zien. De temperatuur op 850 hPa is -11°C. De zon is nog niet krachtig genoeg om de luchtmassa veel op te warmen. De maxima liggen daardoor dinsdag rond -4 à -5°C in de regio Gent. De wind waait nog altijd met 3 à 4 Bft uit NO, zodat de ijsvorming op grote wateroppervlaktes nog altijd wat moeizamer verloopt. Het waait dinsdag trouwens harder in Vlaanderen dan in Nederland. 

Woensdagochtend liggen de minima rond -9°C in de regio Gent. Omdat de wind begint af te nemen, zullen de verschillen in minima tussen plaatsen waar veel sneeuw ligt en plaatsen waar er weinig sneeuw ligt, groter worden. Waar er meer dan 5 cm sneeuw ligt, kan het kwik plaatselijk tot dicht tegen -15°C dalen. Boven het dikke sneeuwtapijt in Nederland is dat lokaal nog lager. Overdag stijgt het kwik tot dicht tegen het vriespunt. 

Donderdag krijgen we van hetzelfde laken een pak. Minima 's ochtends tussen -10° en -15°C, afhankelijk van het sneeuwdek. De wind valt vrijwel volledig weg, zodat het nu erg snel gaat met de ijsvorming. Overdag doet de zon het kwik eventjes tot dicht tegen het vriespunt stijgen, maar van zodra de zon onder is, daalt de temperatuur weer erg snel. Vrijdagochtend liggen de minima alweer tussen -9° en -15°C. Alleen vlak aan zee liggen de minima iets hoger, maar ook daar vriest het nog altijd matig.

Vrijdag en zaterdag neemt de oostenwind weer iets in kracht toe. Omdat er dan op de meeste plaatsen al een ijsvloer ligt, heeft dat weinig gevolgen voor de ijsvorming. De nachten blijven koud, met minima meest waarschijnlijk tussen -5  en -10°C en maxima rond of iets boven het vriespunt. Zolang de dauwpunten negatief blijven, is dat laatste absoluut geen probleem voor de ijsvloer. De "ijspluim" voorziet voor ondiep water in Vlaanderen tegen zaterdag een ijsdikte van 15 centimeter. Dat betekent dat er op veel plaatsen dan een veilige ijsvloer ligt. Of we ook kunnen schaatsen, zal in dit pandemie-jaar helaas ook van andere factoren afhangen dan de ijsdikte.

De ensemble-verwachting voor de temperatuur in Gent (bron: ecmwf.org)


Ook op de langere termijn lijkt de kans vrij groot dat de winterkou zich handhaaft. De meeste weermodellen berekenen ook volgend weekend en de dagen daarna nog imposante hogedruk ten noorden van onze omgeving. Zolang dat dit het geval is, komt er geen dooiweer van betekenis. Uiteraard zijn verwachting op die termijn altijd onzeker.

 

zaterdag 6 februari 2021

Na de sneeuw volgt matige tot strenge vorst

 De winterinval komt er vannacht grotendeels zoals in mijn vorige bijdrage omschreven. Het begint vanavond met regen, die in loop van de nacht overgaat in ijzel en in het tweede deel van de nacht in sneeuw. In de omgeving van Gent daalt de temperatuur van +1°C rond middernacht naar -1°C morgenochtend. De sneeuwval breidt zich heel geleidelijk uit van de kust en de Nederlandse grens naar het centrum van ons land. De dikte van het sneeuwdek varieert naar verwachting van 0 cm in het zuidoosten tot 5 à 10 cm aan de kust en langs de Nederlandse grens. Het wordt trouwens moeilijk om exact te meten, want de sneeuw zal op veel plaatsen opwaaien en verstuiven. De temperatuur daalt morgen immers verder tot -5°C in de noordelijke helft van Vlaanderen.

De ensemble-verwachting voor de minima en maxima in Gent: erg koud, met ook nog kansen op winterweer voor de lange termijn. (bron: ecmwf.org)


In vergelijking met gisteren, verlengt het Europese weermodel de winterkou. Die zou zich tot en met volgend weekend handhaven. De minima liggen vanaf dinsdag vaak rond -10°C of lokaal nog lager. Het koudst wordt het in heldere nachten met weinig wind boven een sneeuwdek. Dan is -15°C plaatselijk haalbaar. De verschillen in minima kunnen trouwens erg groot zijn over een korte afstand.

De maxima liggen volgens het Europese model in Vlaanderen van dinsdag tot en met donderdag rond -3°C. In de praktijk blijkt dat toch vaak iets hoger te zijn, zodat we wellicht dicht tegen het vriespunt zullen uitkomen. 

Tot en met woensdagmiddag staat er vrij veel wind: 3 tot soms 4 Bft. Dat bemoeilijkt de vorming van natuurijs, omdat vooral op grotere wateroppervlakten koude en warmere waterlagen voortdurend worden gemengd. Na maandag valt er nauwelijks nog sneeuw, die zal dus geen belemmering vormen voor de ijsvorming. Vanaf donderdag zou de wind wat in kracht afnemen en dan kan het ijs sneller aangroeien. De ijsmodellen verwachten tegen het eind van de week ongeveer 12 cm ijs op ondiep water. Dat is uiteraard maar een algemene aanduiding. Ter plaatse controleren blijft altijd noodzakelijk.

Gisteren heeft de Nederlandse overheid aan de Nederlandse schaatsfederatie laten weten dat er geen wedstrijden op natuurijs mogen worden georganiseerd omwille van corona. Bijzonder jammer, als je ziet dat er in Vlaanderen wel al de hele winter veldritten worden georganiseerd en bijvoorbeeld ook de voetbalcompetitie in Nederland gewoon doorgaat. Een vorstperiode van dit kaliber dient zich maar zelden aan.