maandag 5 maart 2018

Van winter naar wisselvallige lente

Nu het kwik weer vlotjes richting 10°C gaat, is het tijd om eens kort terug te blikken op de vorstperiode van de voorbije week én op de voorbije winter. Dankzij een massa koude lucht die vanuit Scandinavië en Siberië op transport ging naar West-Europa, kregen we nog te maken met een vrij felle koudegolf helemaal op het einde van de meteorologische winter en het begin van de meteorologische lente.


Na de koude 28 februari, kon er op 1 en 2 maart lokaal veilig geschaatst worden in Vlaanderen.


De koudste bovenluchten veroverden onze omgeving op woensdag 28 februari. Op 1500 meter hoogte daalde de temperatuur naar -17°C en dat is echt wel uitzonderlijk. De zon scheen de hele dag, maar dat kon niet verhinderen dat de maxima in Vlaanderen op de meeste plaatsen niet hoger uitkwamen dan -2 à 3°C. Dat is uiteraard koud, maar hadden we dezelfde omstandigheden gekregen begin januari (-17°C op 850 hPa met een krachtige oostenwind), dan waren we wellicht blijven steken op maxima tussen de -5 en de -10°C. Nu kon de februarizon de bodem en indirect dus ook de onderste luchtlagen al behoorlijk opwarmen. Dat bleek uit het feit dat het 30 kilometer op zee, aan de meetpaal van de Westhinder, overdag harder bleef vriezen dan aan de kust. De bodemwarmte kon met andere woorden de luchtmassa al meer opwarmen dan het zeewater. Dat zou begin januari absoluut het geval niet zijn.

Op 28 februari noteerde ik in Drongen dan ook het laagste minimum (-6,7°C) én het laagste maximum (-1,2°C) van de winter. De gemiddelde etmaaltemperatuur kwam die dag uit op -4,0°C. Die waardes zijn wat minder laag dan op de meeste andere plaatsen in Vlaanderen. Waarschijnlijk komt dat omdat bij een oostnoordoostenwind in Drongen de lucht wordt aangevoerd vanover het iets warmere stadscentrum van Gent.

De winter 2017-'18 telde in Drongen 35 vorstdagen en 4 ijsdagen. Op 6 dagen viel er sneeuw en op 9 dagen lag er een sneeuwdek van minstens 0,5 cm. De meeste sneeuw viel uiteraard op 11 december 2017, toen het verkeer in de hele Gentse regio hopeloos vast kwam te zitten door het (natte) sneeuwdek.

De vrieskou werd op vrijdag 2 maart zoals verwacht verdreven met wat onderkoelde regen en sneeuw. Over de gladheid die dat veroorzaakte, las ik enkele verklaringen die niet helemaal klopten. Onder meer dat er meer regen viel dan verwacht, waardoor het preventief gestrooide zout wegspoelde, waarna het glad kon worden omdat het regenwater bevroor op de koude grond. Dat klopt niet. Er viel helemaal niet zo veel regen, maar tegen die onderkoelde regen is gewoon geen kruid opgewassen. Onderkoelde regen ontstaat als sneeuw door een warme luchtlaag dwarrelt, smelt en vervolgens in lagere luchtlagen terechtkomt waar het weer vriest. De temperatuur van het water in de druppel daalt onder nul, maar het water blijft wel vloeibaar. Van zodra de onderkoelde druppel een voorwerp raakt, stolt het water meteen en wordt er een laagje ijs afgezet op het voorwerp. Ook op goed gestrooide wegen, fiets- en voetpaden én zelfs heel eventjes op de zoutkorrels zelf. Gooi dus geen steen naar de strooidiensten bij ijzel, ze kunnen er gewoon niets aan doen. Van zodra je merkt dat het regent terwijl de temperatuur nog onder het vriespunt ligt, moeten alle alarmbellen afgaan.

Een depressiekern boven Ierland stuurt vandaag en de komende dagen zachte lucht naar de Benelux.


Het late winterweer keert voorlopig niet meer terug. De Britse depressie die de winter verdreven heeft, blijft zich de komende dagen in dezelfde buurt ophouden en pompt zachte zeelucht naar onze omgeving. In die zachte stroming trekken geregeld neerslagzones en buienlijnen mee. We krijgen dus een hele periode met wisselvallig en zacht weer. Niet meteen lente-achtig, maar ook niet winters. Noem het gerust normaal weer voor begin maart.

Het weerbericht voor de regio Gent:

Vandaag maandag 5 maart 2018


  • Weerbeeld: na een vrij zonnige ochtend verovert een veld met mist en lage bewolking onze omgeving. Het blijft de hele dag droog.
  • Maximumtemperatuur: 7°C waar de mist blijft hangen, rond 11°C waar de zon lang genoeg blijft schijnen.
  • Wind: 2 à 3 Bft uit Z.


Vanavond en vannacht


  • Weerbeeld: zwaarbewolkt tot betrokken. Rond of kort na middernacht begint het te regenen.
  • Temperatuur: minima rond 4 à 5°C.
  • Wind: 2 Bft uit ZO.



Morgen dinsdag 6 maart


  • Weerbeeld: eerst betrokken met nu en dan wat regen. Na de middag verschijnen er opklaringen, maar een lokale bui blijft mogelijk.
  • Temperatuur: maxima rond 9 à 10°C.
  • Wind: 2 Bft uit Z, tijdelijk ruimend naar W.


Woensdag 7 maart


  • Weerbeeld: eerst betrokken met regen, later krijgt de neerslag een buiig karakter en zijn er ook enkele opklaringen mogelijk.
  • Temperatuur: minima rond 3°C. Maxima rond 9°C.
  • Wind: 2 à 3 Bft uit Z, ruimend naar ZW.



Donderdag 8 maart


  • Weerbeeld: betrokken perioden met regen en droge perioden met opklaringen wisselen elkaar af. Waarschijnlijk valt de meeste neerslag na de middag, maar de timing blijft nog wat onzeker.
  • Temperatuur: minima rond 2°C, maxima rond 8°C. 
  • Wind: 4 Bft uit ZW, na de middag afnemend tot 2 à 3 Bft.



Vrijdag 9 maart


  • Weerbeeld: de dag begint zonnig. Zoals het er nu naar uit ziet, blijft het overdag droog maar krijgen we 's avonds en 's nachts opnieuw regen.
  • Temperatuur: minima rond 1°C, maxima rond 10°C.
  • Wind: 2 Bft uit de zuidelijke sector.


Verdere vooruitzichten (zaterdag 10 maart tot en met  woensdag 15 maart)

Er lijkt weinig of niets te veranderen op de weerkaarten. Een depressie nabij of ten westen van de Britse Eilanden blijft maritieme lucht naar onze omgeving sturen. Fronten met regen en mobiele wiggen met tijdelijk mooi weer wisselen elkaar de hele tijd af. De maxima liggen meestal tussen 8 en 12°C, in het weekend mogelijk wat hoger. De minima liggen meestal rond +4°C, maar als een mobiele wig 's nachts passeert, is lichte vorst mogelijk.

vrijdag 2 maart 2018

Zes uur schaatspret op de Kraenepoel

De late koudegolf heeft gisteren voor exact 6 uur schaatsplezier gezorgd op de Kraenepoel in Aalter. Daarmee hebben we het maximaal haalbare eruit gepuurd. Op andere populaire schaatslocaties, zoals het Donkmeer in Berlare, had de stevige wind te veel vrij spel en bleven er te veel windwakken liggen. Andere ondiepe plassen hadden dan weer te lijden onder de te sterke zon, wat helaas in Assebroek voor een zwaar schaatsongeval heeft gezorgd. Vandaag neemt de winter afscheid met onderkoelde regen en later op de dag ook sneeuw. Vanaf morgen dooit het volop.




Generaties natuurijsschaatsers verzamelden gisteren op de Kraenepoel in Aalter.


De omstandigheden zaten gisteren mee voor de Kraenepoel. Het vroor 's ochtends stevig (-6°C) en de zon werd versluierd door middelhoge bewolking. Op het deel van de Kraenepoel langs de Lotenhullestraat lag 7 tot 11 centimeter mooi zwart ijs. Omdat de zon niet scheen, bleef het ook vlak langs de oever stevig genoeg. Verder op de vijver lagen nog grote windwakken en daar werden de schaatsers uiteraard weggehouden.


Aan de kant van de Lotenhullestraat lag een mooie, zwarte ijsvloer.


Rond 14 uur steeg het kwik tot iets boven het vriespunt. Samen met de vrij grote volkstoeloop zorgde dat ervoor dat de ijsvloer helaas onbetrouwbaar werd, vooral in de buurt van scheuren. IJsmeester Patrick Vervaele sprak van "matrasijs": een ijsvloer die begint te golven en waarvan stukken dreigen los te komen. Daarom besloot hij rond 15 uur om de Kraenepoel te laten ontruimen voor er ongelukken gebeurden.

De vorst van de voorbije nacht (rond -3°C) volstond helaas niet om de schade te herstellen, waardoor de Kraenepoel vandaag - en de rest van de winter - dicht blijft.

Vandaag begint immers een dooi-aanval. De bovenluchten zijn op twee dagen tijd gigantisch opgewarmd. Eergisteren was het op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte) -17°C, waardoor het kwik ook op waarnemingshoogte op -2°C bleef steken, ondanks de stralende zon. Gisteren was het amper nog -2°C op 850 hPa, vandaar ook lichte dooi ondanks het bewolkte weer. Vandaag stijgt de temperatuur op 850 hPa zelfs tijdelijk tot +3°C. Omdat het aan de grond vandaag wél blijft vriezen, valt de neerslag tijdelijk als onderkoelde regen en die kan wegen en voetpaden binnen de kortste keren spekglad maken. Ook op alle andere voorwerpen zet zich dan een laagje ijs af.

Na de middag daalt de temperatuur op grotere hoogte opnieuw onder het vriespunt. De neerslag gaat dan over in sneeuw. Vooral het noorden van onze provincie lijkt vanavond kans te maken op een sneeuwlaag van enkele centimeters.

Vannacht vriest het nog licht, maar morgen valt de zachte lucht dan echt binnen. Omdat de wind vanuit de oostelijke sector blijft waaien, kan de koude plaklaag zich misschien nog eventjes handhaven, maar uiteindelijk stijgt de temperatuur tot +7°C (aan de kust iets lager, in Limburg iets hoger). Zondag halen we zelfs de kaap van 10°C, terwijl er nu en dan ook wat regen valt. Het natuurijs smelt dan snel weg.

Volgende week verloopt wisselvallig en vrij zacht, met maxima meestal rond 9°C en minima rond 2°C. Er is nog een kansje op wat lichte vorst tijdens de nachten, maar nieuw natuurijs vormt er zich niet meer.

Op vraag van de journalist van het VRT-journaal meet ijsmeester Patrick Vervaele nogmaals het ijs van de Kraenepoel, "met wat inmiddels de bekendste boormachine van ons land moet zijn".


woensdag 28 februari 2018

Koudste nacht en dag van deze winter

De voorbije nacht was de koudste van deze winter, met in Drongen een minimum van -6,7°C. Elders in Vlaanderen tot -8°C of zelfs -10°C. Hier en daar zijn de eerste schaatsers gesignaleerd. Volgens een bericht van Radio 2 Oost-Vlaanderen was het ijs op de Kraenepoel deze ochtend tussen 4 en 6,5 cm dik. Dat is nog te weinig om officieel opengesteld te worden. Schaatsen blijft er vandaag dus verboden.

Vandaag blijft het ook overdag vriezen en vannacht daalt het kwik weer tot -6 of -7°C. Er komt dus nog wel een paar centimeter ijs bij. Morgen neemt de bewolking toe en is het kwik overdag licht positief. De ijsgroei gaat dan trager. Vrijdag wordt een overgangsdag met veel bewolking, 's ochtends lichte vorst en de rest van de dag een temperatuur rond het vriespunt. De ijsvloer stagneert dan, of smelt lichtjes af. Pas vooral op in het verkeer vrijdag, want vooral na de middag valt er wat sneeuw of aanvriezende (of onderkoelde) regen.

Zaterdagochtend vriest het waarschijnlijk nog licht, maar het kwik zou dan al snel oplopen tot +6°C en dan is het uiteraard snel over met eventuele schaatspret. Hoewel het volgende week niet meteen lente-achtig wordt, zit ook een terugkeer van het winterweer er niet meteen in.

dinsdag 27 februari 2018

Nog een paar dagen winter, zachter in het weekend

Er woedt momenteel een volgens mij nogal nutteloze discussie of het nu al dan niet uitzonderlijk koud is. Het antwoord is tweeledig. Op zich is de kou die we nu meemaken absoluut niet uitzonderlijk. Matige vorst tijdens de nacht en maxima rond het vriespunt komt tijdens de winter uiteraard wel vaker voor. Wèl uitzonderlijk is dat deze koude periode zo laat in februari nog komt, na een winter die voorts erg zacht verliep.

Zo lag de Kraenepoel in Aalter er zondagavond bij: nog vrijwel volledig open, met alleen langs de beschutte zuidelijke oever een klein beetje (dun) ijs.


Nog iets waar u op dit blog tevergeefs naar zult zoeken: de gevoelstemperatuur. Het spreekt voor zich dat het veel kouder aanvoelt als het waait dan als het windstil weer is. Dat komt omdat isolerende luchtlaagjes rond ons lichaam dan worden weggeblazen. Maar ik vind het onzin om daar een concreet cijfer op te plakken. Voelt -1°C bij 5 beaufort echt hetzelfde aan als -17°C bij windstil weer? Ik ben wat dat betreft ervaringsexpert en geloof mij: dat is totaal niet het geval. Ik ben een groot aanhanger van wellicht het bekendste Zweedse gezegd: "Det finns inget dåligt väder, bara dåliga kläder". Of letterlijk vertaald: er bestaat geen slecht weer, alleen maar slechte kledij. Kleed je in voldoende laagjes en sluit af met een winddichte jas en dan valt het echt allemaal wel mee met die "afschuwelijke" gevoelstemperaturen.

Daarenboven zorgt een concrete gevoelstemperatuur alleen maar voor verwarring. Bij een luchttemperatuur van +2°C en een "gevoelstemperatuur" van -15°C zal water echt niet bevriezen.


Een stevig hogedrukgebied boven Scandinavië stuurt vandaag koude landlucht naar onze regio.


Terug naar het weer nu. De weerkaarten zien er op en top winters uit op dit ogenblik, met een kanjer van een hogedrukgebied (1053 hPa) boven het noorden van Scandinavië. Aan de zuidflank van deze anticycloon stroomt lucht naar onze omgeving die afkomstig is uit Siberië. Op 850 hPa (+/- 1500 meter hoogte) is het boven ons hoofd momenteel -15°C en morgen gaan we zelfs naar -16 à 17°C. Zelfs als de zon volop schijnt, wordt het dan erg moeilijk om overdag het vriespunt te halen op waarnemingshoogte.

De zon zorgt wel voor genoeg "opwarming" om convectie in gang te zetten, zoals we gisteren vooral in het oosten van ons land ook al konden ervaren. De luchtmassa heeft wat vocht opgepikt boven de Oostzee en door convectie onstaan daardoor enkele sneeuwbuien, in het oosten van ons land extra geforceerd door opglijding boven de Duitse, Limburgse en Ardense heuvels. Door de koude luchtmassa is de sneeuw poederdroog en erg licht. De vuistregel dat 1 mm neerslag overeenkomt met 1 cm sneeuw gaat in dat geval niet op. Elk vlokje blijft liggen en de sneeuwvlokjes zijn zo licht dat het sneeuwdek niet inzakt. In dat geval kan 1 mm neerslag tot wel 3 cm sneeuw opleveren. Daardoor werd het sneeuwdek verrassend dik op sommige plaatsen in Limburg. Een pluizig sneeuwdek dat je zo kon wegblazen, iets wat met de sneeuw van 11 december jongstleden absoluut niet zou gelukt zijn.

Vannacht valt de wind voor het eerst grotendeels weg en vriest het in Vlaanderen overwegend matig. Dat betekent dat veel windwakken zullen dichtvriezen. Het ijs op die voormalige windwakken is uiteraard erg dun en onbetrouwbaar.

Morgen verandert er weinig aan het weerbeeld. Omdat de bovenlucht iets kouder is, wordt het nog wat moeilijker om overdag het vriespunt te halen. De wind neemt morgen overdag wel opnieuw flink in kracht toe.

Vanaf overmorgen zien we het Scandinavische hogedrukgebied verzwakken en zich verplaatsen naar Groenland. Een depressie die nu nog boven de Azoren ligt, trekt naar het Portugese kustgebied en pompt momenteel al erg warme subtropische lucht naar het zuiden van het Iberische Schiereiland. Het wordt daar vandaag al 20°C. Die luchtmassa zal tijdens het weekend voor een grote verandering zorgen in het weerbeeld bij ons.

Donderdag merken we daar nog weinig van. De bewolking van het warmfront van deze depressie dringt al door tot onze omgeving, maar een strakke oostenwind blijft koude continentale lucht aanvoeren. Er kan donderdag uit die bewolking wat lichte sneeuw vallen. Op grotere hoogte is de koudste lucht dan wel al verdreven, waardoor de maxima weer iets boven het vriespunt kunnen uitkomen.

Vrijdag kan een gevaarlijke dag worden. Het frontaal systeem van de depressie ligt dan boven onze omgeving, maar de onderste luchtlagen blijven voorlopig nog koud, omdat de wind uit de oostelijke sector blijft waaien. Waarschijnlijk blijft het in het westen van Vlaanderen zelfs kouder dan in het oosten. Er valt sneeuw, waardoor er in westelijk Vlaanderen een sneeuwdek van enkele centimeter kan ontstaan. Mogelijk gaat de sneeuw over in onderkoelde of aanvriezende regen, maar details zullen pas de komende dagen duidelijk worden.

Vrijdag is het hogedrukgebied van de weerkaart verdwenen en zorgt een golvend front in onze regio voor sneeuw, ijzel of aanvriezende regen.


Het ziet er naar uit dat vanaf zaterdag de wind van de oostelijke naar de zuidelijke sector draait, waardoor de zachte luchtmassa die nu nog boven Portugal ligt, zou doordringen tot onze regio. Volgens het Europese weermodel zouden de maxima dan oplopen tot +7 op zaterdag en tot +11 op zondag. Het Amerikaanse weermodel is wat minder voortvarend en houdt het bij maxima rond +5°C op zaterdag en rond +6°C op zondag. Maar dat de algemene dooi intreedt vanaf zaterdag, lijkt wel zo goed als vast te staan.

Het weerbericht voor de regio Gent:


Vandaag dinsdag 27 februari 2018


  • Weerbeeld: eerst zonnig, later ontstaan er enkele stapelwolken waaruit plaatselijk wat sneeuw kan dwarrelen.
  • Maximumtemperatuur: 0 à -1°C
  • Wind: 3 à 4 Bft uit ONO.


Vanavond en vannacht


  • Weerbeeld: licht bewolkt of helder.
  • Temperatuur: minima rond -7 à -8°C.
  • Wind: 2 Bft uit O.



Morgen woensdag 28 februari


  • Weerbeeld: een doorslagje van het weerbeeld van vandaag.
  • Temperatuur: maxima rond -2 à -3°C.
  • Wind: eerst 2 à 3 Bft uit O, al snel toenemend tot 4 Bft.


Donderdag 1 maart


  • Weerbeeld: zwaarbewolkt met nu en dan wat lichte sneeuw, maar waarschijnlijk valt er niet voldoende om een sneeuwdek op te leveren.
  • Temperatuur: minima rond -5°C. Maxima rond +1 à +2°C.
  • Wind: 4 à 5 Bft uit O.



Vrijdag 2 maart


  • Weerbeeld: zwaarbewolkt met perioden van sneeuw. Er ontstaat in onze regio en West-Vlaanderen een sneeuwdek van enkele centimeter. Verder naar het oosten is de kans op een sneeuwdek kleiner. Mogelijk gaat de neerslag na een tijd over in onderkoelde regen of aanvriezende regen.
  • Temperatuur: minima rond -2 à -3°C, maxima in onze regio waarschijnlijk rond -1°C. Verder naar het oosten wordt het wat zachter.
  • Wind: 4 Bft uit O, in de loop van de dag afnemend tot 1 à 2 Bft.



Zaterdag 3 maart


  • Weerbeeld: ook in onze regio zet de dooi zich nu in. Na eerst nog wat winterse neerslag, valt er later gewoon regen. Er zijn ook droge periodes met opklaringen.
  • Temperatuur: minima rond -2°C, maxima rond +5°C.
  • Wind: zwak uit de oostelijke sector.


Verdere vooruitzichten (zondag 4 maart tot en met  donderdag 8 maart)

Een depressiekern boven de Britse Eilanden en onze omgeving zorgt voor wisselvallig weer. De straalstroom blijft vrij zuidelijk liggen. Als de wind uit de zuidelijke sector waait, kan zachte subtropische lucht onze omgeving bereiken, met in dat geval maxima rond 10°C. Van zodra de wind naar het westen of noordwesten draait, komen we meteen weer in koudere, maritiem polaire lucht terecht, met maxima rond 5°C. De minima zijn vaak positief, maar tijdens heldere nacht kan het licht vriezen.

De temperatuurspluim voor het zuiden van Nederland (bron: Weerplaza.nl)


Kans op natuurijs

Tot en met gisteren lagen grote wateroppervlaktes nog grotendeels open. Zo lag er op de Kraenepoel zondag nog géén ijs, gisteren lagen daar nog erg grote open wateroppervlaktes. Op andere grote plassen is de situatie allicht niet anders.
Komende nacht valt de wind grotendeels weg en zullen veel windwakken dichtvriezen, maar na één nacht blijft het ijs daar uiteraard nog totaal onbetrouwbaar.
Woensdag zal de ijsvloer enkele centimeters aandikken, maar donderdag is dat door de bewolking en iets oplopende temperaturen al iets minder het geval. Vrijdag stagneert de ijsgroei en vanaf zaterdag valt meer dan waarschijnlijk de dooi in.
Het tweede deel van de werkweek zal het ijs hier en daar dik genoeg zijn om ijsmeesters en brandweer toe te laten om metingen uit te voeren. Het ijs zal op enkele plaatsen individuele schaatsers en (erg) kleine groepjes kunnen dragen, maar hou er rekening mee dat vrijwel overal in Vlaanderen schaatsen alleen is toegestaan als er uitdrukkelijk toestemming wordt gegeven.
Wil je het op eigen risico toch ergens wagen? Ga dan nooit alleen het ijs op en zorg voor de broodnodige veiligheidsuitrusting: ijspriemen, een voldoende lang touw en droge reservekledij.


zondag 25 februari 2018

Vorst tot en met vrijdag, daarna een dooiaanval

De voorbije nachten werd het telkens een graadje minder koud dan verwacht, ook de maxima lagen telkens een graadje hoger. De wind waaide wel even krachtig als verwacht. Van ijsvorming van betekenis op de grotere wateroppervlaktes is bijgevolg nog weinig sprake. De koudste dagen staan nog op het programma. Pas vandaag immers komen de koudste bovenluchten vanuit het noordoosten binnendrijven. Het ziet er naar uit dat het tot en met vrijdag koud blijft, daarna wint een Britse depressie het pleit van het Groenlandse hogedrukgebied en komen we in gevoelig zachtere lucht terecht.

De analyse van deze ochtend toont een winterkaart uit het boekje.


Op dit ogenblik bedraagt de luchtdruk boven zowat heel Scandinavië 1040 tot 1045 hPa. Aan de zuidoostelijke flank van deze anticycloon stroomt lucht van continentaal arctische oorsprong naar onze omgeving. Dat gebeurt heel zelden. Vroeger in de winter én met de juiste voorgeschiedenis zou dit bijzonder koud weer kunnen opleveren. Maar we zijn al bijna maart en grote delen van Europa en West-Rusland hebben een zachte winter achter de rug. Dat betekent dat de scherpste thermische kantjes van deze arctische luchtmassa er toch wat af zijn.

De komende uren daalt de temperatuur op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte) boven Gent van -6°C (rond 10 uur) tot -14°C (rond middernacht). De koudste bovenlucht wordt woensdag verwacht: -16°C.
Zoals ik in mijn vorige bijdrage al schreef: als deze ijskoude luchtmassa boven het relatief warme zeewater terecht komt, zet dit allerlei processen in werking die door de globale weermodellen vrij moeilijk zijn om exact te berekenen. Onder die omstandigheden worden verwachtingen op middellange termijn voor onze regio, aan de kusten van West-Europa, vrij onbetrouwbaar.

Waar het er lang naar uit zag dat we ook donderdag nog onder de koudste bovenluchten zouden vertoeven, zien we nu hoe een depressie boven Portugal op grotere hoogte dan al beduidend zachtere lucht naar onze omgeving begint te pompen. De temperatuur op 850 hPa stijgt bij ons op donderdag al tot -3°C. Omdat de wind van over land blijft waaien, merken we op grondniveau nog wat minder van die opwarming, maar een ijsdag halen op donderdag wordt toch moeilijk. Het hoogtewarmtefront doet ook de bewolking al toenemen.

Vrijdag is het dan gedaan met de droge vrieskou. Ook het grondwarmfront bereikt dan vanuit het zuiden onze regio. Waarschijnlijk gaat dit gepaard met wat sneeuw, die snel overgaat in onderkoelde of aanvriezende regen. Vanaf zaterdag zou de winterse periode in onze omgeving achter de rug zijn. Al bij al zal deze periode helaas te kort geduurd hebben om voor veel schaatsijs te zorgen.

Het weerbericht voor de regio Gent:

Vandaag zondag 25 februari 2018


  • Weerbeeld: zonnig, in de namiddag mogelijk ook wat wolkjes.
  • Maximumtemperatuur: 2°C
  • Wind: 4 Bft uit ONO.


Vanavond en vannacht


  • Weerbeeld: helder.
  • Temperatuur: minima rond -4 à -5°C.
  • Wind: 3 à 4 Bft uit NO.


Morgen maandag 26 februari


  • Weerbeeld: eerst vrij zonnig, later meer wolken waaruit mogelijk een paar vlokjes sneeuw dwarrelen, maar lang niet genoeg om een sneeuwdekje op te leveren. 
  • Temperatuur: maxima rond het vriespunt.
  • Wind: 4 Bft uit NO.

Dinsdag 27 februari


  • Weerbeeld: het weerbeeld lijkt sterk op dat van maandag. We beginnen de dag vrij zonnig, maar later komen er meer wolken binnendrijven met mogelijk een paar vlokjes sneeuw, maar geen meetbaar sneeuwdek.
  • Temperatuur: minima rond -6°C. Maxima rond 0°C.
  • Wind: 3 Bft uit NO.


Woensdag 28 februari


  • Weerbeeld: overwegend zonnig.
  • Temperatuur: minima rond -7°C, maxima rond 0°C.
  • Wind: eerst 2 en later 4 Bft uit O.



Donderdag 1 maart


  • Weerbeeld: na een koude ochtend begint de hoge en later ook middelhoge bewolking toe te nemen vanuit het zuiden. Dat is de voorbode van een dooiaanval die waarschijnlijk in de nacht van donderdag op vrijdag begint. Dat kan vanaf de nacht wat sneeuw opleveren, die dan op vrijdag zou overgaan in eerst ijzel en later gewone regen.
  • Temperatuur: minima rond -6°C, maxima rond +1 à +2°C.
  • Wind: 4 à 5 Bft uit O.

Verdere vooruitzichten (vrijdag 2 maart tot en met  dinsdag 6 maart)

Een depressiekern nabij de Britse Eilanden stuurt met een zuidwestelijke stroming zachtere zeelucht naar onze omgeving. We krijgen wisselvallig weer met temperaturen die vrij normaal zijn voor deze tijd van het jaar: maxima meestal rond 7°C en minima rond 2°C. Er is tijdens heldere nachten nog altijd kans op nachtvorst.

De pluim voor het zuiden van Nederland: koud tot en met vrijdag, vanaf zaterdag meer dan waarschijnlijk een stuk zachter. (Bron grafiek: weerplaza.nl)



Kans op natuurijs

De volgende dagen ontstaat er een ijsvloer die op een aantal beschutte en ondiepe plaatsen kan aangroeien tot een centimeter of 10. Grotere oppervlaktes blijven zeker tot overmorgen last hebben van de wind en vriezen moeilijk dicht. In de nacht van dinsdag op woensdag neemt de wind wat in kracht af, terwijl het matig vriest. Dan kan de ijsvorming op grotere oppervlaktes wat vlotter verlopen. Helaas treedt vanaf zaterdag de dooi alweer in. Mogelijk kan er eventjes op beperkte schaal worden geschaatst, maar een lange periode met onbeperkt schaatsplezier zit er jammer genoeg niet in.


vrijdag 23 februari 2018

Daar is de Elfstedenvraag alweer

Het is al ruim 21 jaar geleden dat de vorige Elfstedentocht plaats vond. Blijkbaar zijn velen inmiddels vergeten welk soort winterweer je voor dit evenement nodig hebt. Anders kan ik het niet verklaren dat in de media her en der al de absurde vraag opduikt of dé Tocht er nu aan komt. Uiteraard niet. Laat ons eerst maar eens afwachten wanneer we op beperkte schaal op de schaats komen.

Voor er van een Elfstedentocht sprake kan zijn, moet het twee tot drie weken stevig winteren met een behoorlijk aantal nachten strenge (-10°C) of liefst zelfs zeer strenge vorst  (-15°C en kouder). Als het dan ook overdag een aantal keer matig (-5°C) blijft vriezen, dàn kan je eventueel aan een Tocht beginnen te denken. Dat zit er de komende week absoluut niet in. Het blijft bij matige vorst tijdens de nacht en maxima rond het vriespunt. Dat volstaat om op enkele plaatsen een mooie ijsvloer te krijgen, maar bijlange niet voor een Tocht.

Hier en daar wordt de huidige ijspluim voor het noordoosten van Nederland erbij gehaald. Die komt tegen volgend weekend met 14 tot 15 cm ijsdikte. "Elfstedendikte!", klinkt het hier en daar. Maar dat slaat nergens op. Het klopt dat het ijs op het Elfstedentraject 15 cm dik moet zijn. Over het hele traject, welteverstaan. Dus niet alleen op water van 1 meter diep (zoals bij de ijspluim), maar ook op àlle kanalen en meren op de route. En daar is heel wat vorst voor nodig.

Tijdens de vorige Elfstedentocht (4 januari 1997) gaf de KNMI-ijspluim voor Leeuwarden een ijsdikte aan van maar liefst 27 cm, en dat voor water van 2 meter diep. Dat is een wereld van verschil met de 14 à 15 cm die (met het nodige voorbehoud) voor volgend weekend wordt verwacht.

De huidige ijspluim voor het noordoosten van Nederland (bron: winterplaza.nl)

De ijspluim voor Leeuwarden bij de Elfstedentocht van 4 januari 1997 was nog van een heel ander kaliber (bron: knmi.nl)


De weerkaarten blijven uiteraard wel koud, zo helemaal op het eind van deze meteorologische winter. Voor een uitgebreide bespreking verwijs ik naar mijn bijdrage van gisteren. De koudste luchtmassa bereikt ons vanaf maandag en zou dan minstens enkele dagen boven onze omgeving blijven liggen.
De koude bovenlucht komt ook boven de Noordzee, het Kanaal en deel van de Atlantische Oceaan terecht. Dat kan een aantal convectieve processen in gang zetten die de weerkaarten nog behoorlijk door elkaar kunnen schudden. Dat zorgt voor de nodige onzekerheid, al kunnen we er wel van uit gaan dat het minstens tot en met komende vrijdag een stuk kouder dan normaal blijft.

Het weerbericht voor de regio Gent:

Vandaag vrijdag 23 februari 2018


  • Weerbeeld: zonnig.
  • Maximumtemperatuur: 4°C
  • Wind: 4 Bft uit ONO.


Vanavond en vannacht


  • Weerbeeld: helder.
  • Temperatuur: minima rond -3 à -4°C.
  • Wind: 3 à 4 Bft uit ONO.


Morgen zaterdag 24 februari


  • Weerbeeld: overwegend zonnig.
  • Temperatuur: maxima rond 4°C.
  • Wind: 4 Bft uit ONO.

Zondag 25 februari


  • Weerbeeld: onveranderd zonnig.
  • Temperatuur: minima rond -4°C. Maxima rond +2°C.
  • Wind: eerst 4 en later 3 Bft uit ONO.


Maandag 26 februari


  • Weerbeeld: zon en enkele wolkenvelden wisselen elkaar af.
  • Temperatuur: minima rond -5°C, maxima rond +1 à +2°C.
  • Wind: 4 Bft uit NO.



Dinsdag 27 februari


  • Weerbeeld: af en toe zon, maar de bewolking kan vrij hardnekkig zijn. Als er bewolking hangt, tempert dat 's nachts de vorst, maar blijft het overdag iets kouder.
  • Temperatuur: minima rond -6°C, maxima rond +1 à +2°C.
  • Wind: 3 à 4 Bft uit NO.

Verdere vooruitzichten (woensdag 28 februari tot en met  zondag 4 maart)

Het hogedrukgebied lijkt zich te verplaatsen van Scandinavië naar de regio IJsland-Groenland. Woensdag zou de bovenlucht in onze omgeving het koudst zijn: rond -18°C op 850 hPa. Depressiekernen liggen ten zuiden van ons, maar proberen op te dringen naar het noorden. Dat kan gepaard gaan met winterse neerslag (sneeuw of ijzel), maar details zijn daar momenteel nog niet over te geven.
Woensdag en donderdag is de kans op een ijsdag vrij groot. Vanaf vrijdag lijken de maxima iets boven het vriespunt uit te komen. 's Nachts blijft het waarschijnlijk licht tot matig vriezen, al is er een beperkt aantal ensembleleden dat vanaf donderdag met vorstvrije nachten op de proppen komt.




Kans op natuurijs

Geen verandering ten opzichte van de bijdrage van gisteren. Kort samengevat: vanaf maandag vormt zich op beschut en niet al te diep water een ijsvloer. Grotere en diepere wateroppervlakten hebben last van de stevige wind en daar komt de ijsvorming veel moeilijker op gang. Lees de bijdrage van gisteren voor meer details.

donderdag 22 februari 2018

Natuurijs groeit aan vanaf zondag

Het heeft nu al twee nachten op rij licht gevroren in Vlaanderen, maar dat is nog maar een voorproefje van het vriesweer dat ons volgende week te wachten staat. Een erg koude luchtmassa die nu nog boven Rusland en Scandinavië ligt, zet zich in beweging naar onze omgeving. De bovenlucht is zo koud, dat het vanaf zondag zelfs op zonovergoten dagen het moeilijk wordt om overdag het vriespunt te halen. Met 's nachts meestal matige vorst, kunnen we er van uit gaan dat er natuurijs zal ontstaan.


De analysekaart van deze ochtend, zoals getekend door de Duitse weerdienst.


Vandaag zien we op de weerkaart hoge luchtdruk ten noordoosten van onze regio, met diverse grondkernen boven Scandinavië en de Baltische regio. Boven de Middellandse Zee ligt er een ondiepe depressie. Daardoor is de wind bij ons al naar het oostnoordoosten gedraaid en wordt vrij koude landlucht aangevoerd. De temperatuur op 850 hPa ligt vandaag boven ons hoofd rond -8°C. Op een zonovergoten dag eind februari mogen we daar toch voor de maximumtemperatuur op waarnemingshoogte een graad of 12 bijtellen.

Morgen verandert er niet zo veel. De hogedrukkern ligt boven de Baltische staten en op 850 hPa stijgt de temperatuur een fractie, tot -4°C. Ook morgen krijgen we dus een zonnige dag, met maxima die een paar graden boven het vriespunt uitstijgen.
Zaterdag loopt de temperatuur van de bovenlucht tijdelijk nog iets op, tot rond 0°C. Op waarnemingshoogte is die stijging wat minder uitgesproken, omdat de koude "plaklaag" zich daar wat beter handhaaft. De maxima liggen zaterdag rond 4 of 5°C. Dat valt dus al bij al goed mee voor de renners tijdens de Omloop, zeker omdat het droog is en de zon zelfs uitbundig schijnt. Als ze niet weten hoe ze zich moeten kleden om te sporten bij deze temperatuur, moeten ze maar eens raad vragen aan de marathonschaatsers.

Zondag schakelt de winter dan een tandje bij. Het centrum van de hoge luchtdruk komt opnieuw boven Scandinavië en het noorden van Rusland te liggen. We zien een indrukwekkende kerndruk van 1050 hPa tussen de Noordkaap en Svalbard (of Spitsbergen, in het Nederlands). Aan de zuidflank van deze anticycloom komt de koude luchtmassa in beweging. In de loop van zondag zakt de temperatuur op 850 hPa bij ons van -3° naar -13°C. Het kwik raakt dan overdag nog nauwelijks boven het vriespunt.

In de nacht van zondag op maandag heeft de koude luchtmassa ook onze omgeving veroverd (bron kaart: wetterzentrale.de)


Van maandag tot en met (minstens) woensdag zou deze ijskoude bovenlucht zich dan boven onze omgeving blijven ophouden. De wind blijft uit het noordoosten waaien en de maxima halen met veel moeite of zelfs net niet het vriespunt. 's Nachts vriest het meestal matig. Strenge vorst (-10°C of lager) wordt in onze omgeving moeilijk. Daarvoor waait het te hard, waardoor de onderste luchtlagen worden gemengd. Er ligt ook geen isolerend sneeuwdek, dat de aanvoer van compenserende bodemwarmte kan tegenhouden.

Boven land blijft het droog, maar door het contrast tussen het relatief warme zeewater en de ijskoude bovenluchten, zullen boven zee sneeuwbuien ontstaan. Door de oostelijke wind kunnen die onze omgeving niet bereiken, maar langs de Engelse oostkust kan er een flink pak sneeuw vallen dankzij deze Noordzeebuien.

Typisch voor een strakke continentale stroming tijdens de winter, is dat het aan onze kust vaak nog iets kouder blijft dan in het binnenland. Het warme zeewater heeft dan geen enkele invloed op de temperatuur aan de kust. Volgens het Europese weermodel vriest het begin volgende week zelfs ter hoogte van de meetpaal Westhinder, die 30 kilometer voor onze kust in zee ligt.

Een bespreking van de kans op natuurijs is te lezen op het einde van deze bijdrage.

Het weerbericht voor de regio Gent:

Vandaag donderdag 22 februari 2018


  • Weerbeeld: zonnig, maar er staat wel vrij veel wind.
  • Maximumtemperatuur: 4°C
  • Wind: 3 à 4 Bft uit ONO.


Vanavond en vannacht


  • Weerbeeld: helder of hooguit licht bewolkt.
  • Temperatuur: minima rond -3°C.
  • Wind: 3 Bft uit ONO.


Morgen vrijdag 23 februari


  • Weerbeeld: eerst erg zonnig, na de middag mogelijk ook wat wolken.
  • Temperatuur: maxima rond 2 à 3°C.
  • Wind: overdag 4 Bft en 's avonds 3 Bft uit ONO.

Zaterdag 24 februari


  • Weerbeeld: zonnig of licht bewolkt. Na een koude ochtend loopt het kwik vlot op richting 5°C.
  • Temperatuur: minima rond -5°C. Maxima rond +4 à +5°C.
  • Wind: 4 Bft uit ONO.


Zondag 25 februari


  • Weerbeeld: we krijgen een zonovergoten zondag, maar aan de temperatuur is dat niet meteen te merken.
  • Temperatuur: minima rond -4°C, maxima rond 0 à +1°C.
  • Wind: 4 Bft uit ONO.



Maandag 26 februari


  • Weerbeeld: zonnig of licht bewolkt.
  • Temperatuur: minima rond -7°C, maxima rond 0°C.
  • Wind: 3 en tijdelijk 4 Bft uit NO.

Verdere vooruitzichten (dinsdag 27 februari tot en met  zaterdag 3 maart)

Het zwaartepunt van de hoge luchtdruk lijkt zich te verplaatsen naar Groenland, maar in eerste instantie nog altijd met een uitloper naar Scandinavië. Een complex lagedrukgebied boven het zuiden van Europa probeert wat naar het noorden op te dringen. De stroming blijft in onze omgeving overwegend oostelijk. Het blijft koud voor de tijd van het jaar, maar de kans op winterse neerslag (sneeuw of ijzel) neemt toe.

Het blijft 's nachts vriezen. Eerst matig, later mogelijk licht. Woensdag en donderdag is de kans op een ijsdag nog groot (minstens 75 procent), later in de periode zouden de maxima enkele graden boven het vriespunt uitkomen.


De temperatuurpluim voor het zuiden van Nederland (bron: Weerplaza.nl)


Kans op natuurijs

Tot en met zaterdag vormt er zich 's nachts op ondiep water ijs, dat overdag in de zon grotendeels weer wegsmelt. IJs dat de hele dag in de schaduw ligt, kan wel standhouden.
Vanaf zondag smelt er overdag minder ijs af dan er 's nachts bijkomt. Waar er een ijsvloer ligt, groeit die vanaf zondag dus aan.
Grotere wateroppervlaktes kunnen begin volgende week last hebben van de wind. De matige noordooster mengt de koude bovenlaag van het wateroppervlak voortdurend met de warmere onderlagen, waardoor ijsvorming moeilijker wordt. Er kunnen ook lange tijd windwakken blijven liggen.

Volgens de ijsgroeimodellen zou er vanaf woensdag 8 tot 10 cm ijs kunnen liggen op water van 1 meter diep. In de praktijk is ijsvorming een heel complex proces en gaat het op de ene plek veel trager dan op de andere. Een tip: hou vanaf zondag het water waar je later in de week eventueel zou willen schaatsen, goed in de gaten. Let op welke delen meteen dicht vriezen en welke plekken lang open blijven liggen. Zo weet je meteen waar later de zwakke plekken zullen liggen.

Hou er deze tijd van het jaar rekening mee dat de stralingswarmte van de zon de bodem van ondiep water flink kan opwarmen, ook als de luchttemperatuur onder nul blijft. Het ijs langs de oever kan dan onbetrouwbaar worden en het opstappen moeilijk maken. Verder van de oever blijft het ijs langer betrouwbaar.


De ijspluim van het KNMI.