maandag 8 december 2014

Winderig, maar niet winters

De westcirculatie komt de komende dagen volop op gang. Meteen weten we wat ons te wachten staat: winderig en wisselvallig weer met vrij hoge temperaturen. Een winterinval tekent zich nog nergens af op de weerkaarten.

Het "mini-wintertje" van vorige week lijkt alweer lang voorbij. Het leverde vier vorstdagen op, maar geen hellmanpunten en in Drongen ook geen sneeuwdag. Met die vier vorstdagen doet deze winter het al bijna even goed als de hele vorige winter, toen we in Drongen amper zes nachten met vorst konden optekenen. Op één punt doen we het zelfs al beter: de laagste maximumtemperatuur is tot nu toe +1,7°C (4 december). De laagste maximumtemperatuur van de hele vorige winter was +2,8°C (12 december 2013).

Morgen heeft zich tussen IJsland en Groenland een indrukwekkende stormdepressie uitgediept. (Bron: MetOffice)


Winterweer lijkt er de komende tien dagen niet in te zitten. Tussen IJsland en Groenland diept zich morgen een indrukwekkende stormdepressie uit, met een kerndruk van 942 hPa. Dat zorgt op een groot deel van de noordelijke Atlantische Oceaan voor een zware storm. Ook bij ons neemt de wind vanaf morgenavond flink toe.
In de nacht van dinsdag op woensdag en op vrijdag moeten we frontale systemen verwerken. Vooral vrijdag wordt daarbij heel wat neerslag verwacht. Vrijdag lijkt ook de winderigste dag te gaan worden, met mogelijk een 5 à 6 Bft in het binnenland. Aan de kust kan er dan een stormachtige wind staan uit de westelijke sector, maar een zware storm staat voor ons deel van de Noordzee voorlopig nog niet op het programma. Al moeten we wel met twee woorden spreken, want in deze omstandigheden kan een secundaire depressiekern snel op de weerkaarten opduiken.


Wisselvallig en zacht

De komende nacht verloopt nog frisjes, maar zonder vorst in de thermometerhut. Vanaf morgenavond overspoelt zachte zeelucht onze omgeving en tot en met vrijdagmiddag ligt het kwik dan dag en nacht tussen +6 en +10°C. Na de doortocht van het koufront, waarschijnlijk vrijdagmiddag, komen we tijdens het weekend tijdelijk in wat koudere lucht terecht, met minima rond het vriespunt en maxima rond 6°C. Ook de wind doet het dan eventjes wat kalmer aan. Na het weekend trekt de westelijke stroming weer aan, neemt de wind in kracht toe, wordt het opnieuw wisselvalliger en ook zachter.

De ervaring leert dat dit weertype een hele tijd kan aanhouden. De westcirculatie voert de ene na de andere depressiekern aan naar Europa. Af en toe dringt er via de "achterkamer" van een depressie eventjes wat koudere lucht door tot onze omgeving en vallen er winterse buitjes, waarna het volgende frontale systeem met zachtere lucht zich alweer aandient. Ook nu lijken we minstens voor een dag of tien vertrokken op deze wisselvallige en meestal zachte depressietrein.
De wintergrens situeert zich de hele tijd boven het midden of zuiden van Scandinavië en het westen van Rusland.

De temperaturen in Europa zoals het Amerikaanse weermodel die voor komende zondagmiddag verwacht. De wintergrens situeert zich boven het zuiden van Scandinavië en Rusland.

maandag 1 december 2014

Grijs en kil decemberweer

De grenslaag zadelt ons voorlopig op met vooral grijs weer. Had ik het in mijn bijdrage van vorige woensdag nog over "een hoofdzakelijk zonnige zondag" dan is die in de praktijk volledig de mist ingegaan. Letterlijk zelfs. Het was gisteren trouwens een uiterst merkwaardige weerdag, met een scherpe subsidentie-inversie op een paar honderd meter hoogte, die 's avonds overlopen werd door een zogenaamd "hoogtelaag". Daardoor onstonden er plaatselijk hevige convectieve buien boven een koude plaklaag: een combinatie die uiterst zelden voorkomt. Het hoogtelaag is weggetrokken naar Frankrijk en de Alpen, zodat deze situatie zich vandaag niet zal herhalen.

Omdat het wat harder is gaan waaien, is de mist van gisteren opgetrokken tot lage bewolking. (Foto: webcam KMI Zeebrugge)


Vandaag blijven we het grijze weerbeeld houden. Ook vannacht en morgen verandert er niet veel. Dat betekent dat overdag het kwik aan de lage kant blijft, maar dat de nachtelijke afkoeling binnen de grenzen blijft. Volgende nacht blijven de minima in het westen van Vlaanderen licht positief.
Het is wachten tot woensdag tot er wat drogere lucht binnensijpelt. Dan krijgt de zon wat meer kansen en kan het 's nachts lichtjes vriezen. Matige vorst (-5°C of kouder) zit er voor onze omgeving niet in. De maxima liggen tot en met donderdag rond +3°C.

Het wat koudere weer hebben we, zoals eerder gezegd, te danken aan een hogedrukbrug ten noorden van onze omgeving. Die brug wordt vrijdag doorbroken. We komen dan op de oostelijke flank van het Azorenhoog te liggen. Dat betekent dat we overschakelen van continentale op maritieme lucht en dat de temperaturen zowel overdag als 's nachts wat oplopen. De maxima blijven wel onder de 10°C. De kans op regen neemt wat toe, maar grote hoeveelheden worden er niet verwacht.

De trend voor de langere termijn (vanaf begin volgende week) lijkt een overgang naar een westelijke stroming te zijn. Als dat zo zou zijn, dan hoeven we voorlopig geen winterweer te verwachten. Maar op die termijn is de onzekerheid uiteraard nog groot.

vrijdag 28 november 2014

De toekomst van het Belgische schaatsen



Team Stressless: van een Belgische schaatsploeg naar een internationaal team met Nederlandse omkadering. (Foto: teamstressless.com)


Op de voorbije wereldbekerwedstrijden langebaan in Azië presteerden Bart Swings en vooral ook Jelena Peeters (altijd wat in de schaduw van Swings) opnieuw op een hoog niveau. Helaas moeten we vaststellen dat het Belgische langebaanschaatsen in het nieuwe seizoen 2014-'15 opnieuw een paar stappen achteruit heeft gezet in vergelijking met vorig jaar. Hoe goed Peeters en Swings komend seizoen ook zullen presteren, na hen gaapt opnieuw de grote leegte. Team Stressless was vorig jaar nog een schaatsploeg met een bijna volledig Belgische entourage. Daar blijft weinig van over. Stressless is nu een team met internationale schaatsers en een volledig Nederlandse omkadering. Bart Swings is nog het enige Belgische kantje aan deze ploeg.

Voor Swings zelfs is het een positieve ontwikkeling: hij kan nog beter zijn ding doen in een sterk team. Voor het Belgische schaatsen is het jammer. Alle omkadering voor de andere schaatsende Belgen is opnieuw verdwenen. Maarten Swings, Ferre Spruyt en Wannes Van Praet zijn voorlopig (?) niet meer actief op het ijs en van de Belgische achtervolgingsploeg is er geen sprake meer. Ook onze grootste belofte, junior Quinten Vandesande, haakt grotendeels af en richt zich op het free style schaatsen. Vorig jaar trainde Vandesande nog enkele keren mee met het Belgische team Stressless.

Samenwerking

Bij de pakken blijven zitten, is het laatste wat we als schaatsers moeten doen. Als we het Belgische snelschaatsen definitief op de kaart willen zetten, moeten we werken vanuit de basis. Er moet een instroom komen van jeugd en de discplines shorttrack, langebaan en skeeleren moeten nauw samenwerken. Ook bij Bloso moet het besef groeien dat het niet volstaat om een paar atleten die zich zelf al tot de (sub)top opgewerkt hebben wat geld toe te stoppen om de schaatssport in ons land te laten groeien. Ook zij moeten meer werken van onderuit. Het uitroepen van de wintersporten tot "Sport van het jaar 2014" was alvast een stap in de goede richting.

Vierhonderdmeterbaan

Daarnaast is er dringend bijkomende infrastructuur nodig. Onze beste schaatsers uit West- en Oost-Vlaanderen trainen wekelijks op de vierhonderdmeterbaan in Breda. Op zich is die verplaatsing al een hele trip. Door de toenemende files rond Antwerpen en Gent staan zij, op weg naar de training, ook nog eens meer en meer vast in het verkeer. Alles behalve ideale omstandigheden voor een sporter die op  niveau wil presteren. Voor onze jeugd zijn die trainingstrips naar Nederland al helemaal onbegonnen werk. We kunnen er niet om heen: een eigen vierhonderdmeterbaan in Vlaanderen is de enige manier om het langebaanschaatsen hier opnieuw van de grond te krijgen. Ik schrijf bewust "opnieuw", want schaatsen is weldegelijk een oeroude Vlaamse volkssport. Dat blijkt elke keer opnieuw als er tijdens een strenge winter nog eens natuurijs ligt en de Vlamingen massaal de schaatsen van de zolder halen.

Niemand verwacht dat Bloso of een andere overheidsinstantie zélf een vierhondermeterbaan aanlegt en onderhoudt. Daar hebben ze het geld noch de kennis voor. Maar van een instantie als Bloso mogen we wel verwachten dat ze de noodzaak erkent van een vierhonderdmeterbaan om het schaatsen in Vlaanderen van de grond te krijgen. De clubs, schaatsfederatie, Bloso, BOIC, (lokale) overheden én privé-investeerders zullen samen moeten zitten. Samenwerking op al deze niveaus biedt misschien een waterkansje op een eigen volwaardige ijsbaan. Als we onze jeugd kunnen opleiden op een eigen baan, zal snel blijken dat Swings en Peeters geen uitzonderingen zijn en dat het schaatsen ook óns in de genen zit.

Kouder, maar grenslaag maakt verwachtingen onzeker

In grote lijnen blijft de uitgebreide bespreking van mijn vorige bijdrage gelden. Vanaf morgen gaat de temperatuur geleidelijk naar beneden met in de nacht van zaterdag op zondag op veel plaatsen in Vlaanderen al wat lichte vorst.
Begin volgende week is de kans op lichte vorst tijdens de nachten in Vlaanderen nog altijd zo'n 75 procent. De meeste berekeningen gaan er nu van uit dat de wigas (waarvan sprake in de vorige bijdrage) net ten noorden van onze omgeving blijft liggen.
Hoe hoog of hoe laag de temperatuur precies zal uitpakken, blijft in grote mate afhankelijk van eventuele mist en lage bewolking: twee meteorologische factoren die moeilijk lang op voorhand in te schatten zijn. Tijdens heldere nachten komt de -5°C binnen bereik, tijdens bewolkte nachten vriest het niet. Ontstaat er uiteindelijk mist na een heldere nacht, dan is het mogelijk dat die hele dag blijft hangen. In dat geval komt de temperatuur overdag nauwelijks boven het vriespunt uit. Schijnt de zon uitbundig, dan overschrijden we de +5°C. Komt de wigas toch iets ten zuiden van ons te liggen, dan sijpelt er zachtere zeelucht binnen en kan de temperatuur oplopen tot dicht tegen +10°C.

Het is onmogelijk om die grenslaag-factoren nu al exact in te schatten. Die onzekerheid weerspiegelt zich nog altijd in de temperatuurpluim, die vanaf maandag breed uiteen waaiert. Vertrouw niet te veel op 'apps' en andere geautomatiseerde weerbericht-toepassingen, die er voor de komende tien tot veertien dagen haast lukraak 1 van de vele mogelijke scenario's uitkiezen. Ze geven momenteel zonder meer een ongefundeerd en dus vals gevoel van zekerheid en dat al vanaf de derde dag.

De temperatuurpluim voor het zuiden van Nederland (bron: weerplaza.nl)

woensdag 26 november 2014

Evolutie naar wat kouder weer

Boven de Atlantische Oceaan zakt een trog uit, die zich de volgende dagen afsnoert tot een koude put boven de omgeving van Spanje. Een Russisch hogedrukgebied breidt zich uit naar Scandinavië. Dat heeft tot gevolg dat er bij ons een continentale stroming staat, die vanaf het weekend geleidelijk koudere lucht aanvoert. Vanaf zondag kan het 's nachts licht vriezen, de maxima dalen naar een graad of 5. 

Op de verwachtingskaart voor morgenmiddag (hieronder) zien we hoe de trog uitzakt boven de Atlantische Oceaan en al reikt tot boven Portugal en zelfs het noorden van Marokko. Daardoor ziet het Russische hogedrukgebied kans om zich uit te breiden naar het westen, richting Scandinavië. Bij ons staat er morgen een zuidoostelijke wind, maar die voert zachte lucht aan van boven Frankrijk.

De verwachte weerkaart voor morgenmiddag, met een trog die uitzakt tot boven Marokko.


Overmorgen (vrijdag) is de aangevoerde lucht nog zachter. Op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte) bedraagt de temperatuur dan 10°C. Het spreekt voor zich dat we dan geen winterweer moeten verwachten. De maxima kunnen vrijdag oplopen tot 14°C, uiterst zacht voor eind november.
Zaterdag krimpt de wind van het zuidoosten naar het oosten. Op grote hoogte is de lucht nog altijd even zacht, maar aan de grond sijpelt stilaan iets koudere lucht binnen. De maxima komen nog uit rond een graad of 10. Het is zaterdag ook zonnig en er staat weinig wind: een perfecte najaarsdag.
In de nacht van zaterdag op zondag blijft het helder en staat er nog altijd weinig wind. Het kwik daalt op veel plaatsen tot rond het vriespunt, in landelijk gebieden waarschijnlijk zelfs iets er onder. Het gaat om loutere stralingskou dicht bij de grond. Op grote hoogte blijft de lucht nog altijd erg zacht: rond +8°C op 1500 meter hoogte. We hebben met andere woorden te maken met een inversie.

Zondag kan het ochtendgrijs hardnekkig zijn, maar uiteindelijk krijgen we toch een overwegend zonnige dag. De zon is niet sterk genoeg meer om de nachtelijke afkoeling ongedaan te maken. Veel warmer dan een graad of 5 wordt het niet. In de nacht van zondag op maandag vriest het waarschijnlijk op de meeste plaatsen licht, maar de berekeningen van de weermodellen beginnen dan flink uiteen te lopen: een ruime helft gaat voor lichte vorst, een kleine helft houdt het kwik positief.

Zadelgebied

Dat de verwachtingen vanaf maandag onzeker worden, is logisch. We komen waarschijnlijk in een zadelgebied terecht: een soort niemandsland tussen twee hogedrukgebieden en twee lagedrukgebieden in. Er staat in een zadelgebied weinig stroming. Echt winters kan het niet worden, want daarvoor blijven de bovenluchten te warm. De temperatuur op 850 hPa blijft boven het vriespunt, waardoor voorlopig ook sneeuwval nog onmogelijk is. Als de wigas, die de twee hogedrukgebieden met elkaar verbindt, ten noorden van ons ligt, dan blijft het vrij koud. In dat geval vriest het 's nachts licht en liggen de maxima rond +3°C. Ligt de wigas ten zuiden van ons, dan sijpelt er vochtige zeelucht binnen en vriest het 's nachts niet. De maxima kunnen dan oplopen tot +7°C of meer.

Het ensemblegemiddelde voor dinsdag, met de temperatuur op 850 hPa.  We bevinden ons in een zadelgebied, maar de bovenluchten blijven warm. Boven Rusland ligt een groot gebied met koude bovenluchten, maar dat maakt voorlopig geen aanstalten om onze richting uit te komen.

Kansverwachting volgende week

Als we op basis van het EPS van ECMWF het weerbericht in een kansverwachting gieten, dan kunnen we zeggen dat we vanaf maandag 75 procent kans maken op lichte vorst tijdens de nacht. Het gemiddelde van de berekeningen voor de maximumtemperatuur ligt vanaf zondag rond +5°C; de kans op een ijsdag (waarbij het ook overdag blijft vriezen) ligt volgende week zo rond de 5 procent.
Met andere woorden: normaal tot hooguit iets te koud weer voor begin december. Om écht winterweer van betekenis te krijgen, moet er nog heel wat veranderen op de weerkaarten.

De pluimverwachting van ECMWF: onzekerheid vanaf maandag, maar de kans op lichte nachtvorst vanaf zondag lijkt vrij groot. (Bron: weerplaza.nl)



dinsdag 25 november 2014

Eerste vorst van 2014-'15

Soms is een kans van 20 procent toch voldoende (zie bijdrage hieronder). De voorbije nacht daalde het kwik in de thermometerhut in Drongen tot -1,0°C. Daarmee is de eerste vorstdag van het nieuwe winterhalfjaar een feit. Het begin van een echte winterinval is dit uiteraard nog niet. De volgende dagen wordt het gevoelig zachter, maar vanaf het weekend wordt de kans op licht winters weer groter, met vanaf zondag opnieuw 50 procent kans op vorst tijdens de nachten. Daarover later meer.

woensdag 19 november 2014

Zacht weekend, kans op nachtvorst slinkt

Een korte update bij het bericht hieronder. Voor komend weekend lijken de zachte opties zo goed als zeker de bovenhand te halen. De kans dat het zaterdag of zondag vriest in thermometerhut, is zo goed als onbestaande. De kans op nachtvorst begin volgende week is er nog altijd, maar is gedaald tot ongeveer 20 procent.
Tijdens het weekend komen de maxima uit tussen 12 en 15°C, dat is zelfs zeer zacht voor de tweede helft van november. Volgende week dalen ze naar waarden rond 8°C.

De koude oplossingen zijn uit het ensemble verdwenen omdat er uiteindelijk toch geen nieuwe hogedrukimpulsen komen ten westen van onze omgeving. Het Russische hogedrukgebied verliest zijn uitloper naar Scandinavië, waardoor de wind bij ons van het oosten naar het zuiden ruimt. De aangevoerde luchtmassa warmt daardoor opnieuw op.

Dit weekend stroomt op grotere hoogte (1500 meter) erg zachte lucht naar onze omgeving en dat heeft ook gevolgen voor de temperatuur aan de grond.