dinsdag 14 december 2021

Hogedrukgebieden nemen het over

Eerst en vooral een persoonlijke mededeling. Omwille van familiale omstandigheden, heb ik momenteel weinig vrije tijd en dus ook weinig gelegenheid om hier veel bijdrages te schrijven. Aangezien de weerkaarten op langere termijn er interessant uitzien, doe ik mijn best om de situatie hier in de gaten te houden.

Een hogedrukkern ligt zaterdag boven de Noordzee en zorgt bij ons voor rustig, maar grijs en vrij zacht weer. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Nadat lagedrukgebieden het eerste deel van december voor erg nat weer hebben gezorgd, komt er de volgende dagen een complete omwenteling. Vanaf nu zwaaien hogedrukgebieden voor langere tijd de plak. Vandaag ligt het centrum van een hogedrukgebied boven de Alpen. Daar is de voorbije tijd veel sneeuw gevallen, dus het is er momenteel prachtig skiweer. Bij ons staat er op de noordelijke flank van deze anticycloon een zuidwestelijke stroming. De aangevoerde lucht is dus nog zacht en vochtig. Dat resulteert in vaak grijs weer, met nu en dan wat motregen en temperaturen die overdag rond 10 graden liggen en ook 's nachts nauwelijks of niet dalen.

Vanaf morgen verplaatst het hogedrukgebied zich wat naar het noorden, tot boven onze omgeving. Het blijft dus erg rustig en ook nog zacht, omwille van de bewolking. 

Vrijdag ligt de anticycloon boven de Britse Eilanden, waardoor de wind bij ons naar het noordwesten tot noorden draait. Neerslaggebieden worden ver uit de buurt gehouden, maar de luchtmassa blijft wel vochtig. Lage bewolking maakt nog altijd de dienst uit. De maxima liggen iets lager, rond 8°C. Door de bewolking blijft de temperatuur 's nachts nog altijd ruim boven het vriespunt.

Tijdens het weekend zien we het hogedrukgebied zich nog wat verder uitbreiden naar het noorden, maar het centrum blijft zich ophouden boven de Britse Eilanden. De maxima liggen dan in de omgeving van Gent nog altijd rond 7 graden, maar de kans op lichte vorst tijdens de nachten neemt stilaan toe.

Voor volgende week zal er veel van afhangen waar het hogedrukgebied precies terecht zal komen. Zoals altijd bij de vorming van een blokkade, is dat op die termijn erg lastig in te schatten. In het ensemble van het Europese weermodel zien we nog niet meteen een duidelijke voorkeur. In de staafdiagrammen van het ensemble zien we in de aanloop naar de kerstdagen een kans van 75 procent op vorst tijdens de nachten. De mediaan van de berekeningen voor de maximumtemperatuur ligt rond 2 à 3 graden, de kans op ijsdagen (met dus een maximum onder het vriespunt) is niet groter dan 10 procent voor de omgeving van Gent.

Het hoge noorden

In Scandinavië is er een eind gekomen aan de periode met extreem lage temperaturen. Vooral in het zuiden is de dooi volop ingetreden, in het noorden handhaaft de vorst zich wel, maar de extreem lage waarden van -40°C en lager zijn er verdwenen. Tot en met zaterdag rukt de dooi er nog wat meer op naar het noorden, want het hogedrukgebied boven onze omgeving stuurt zachte oceaanlucht naar Scandinavië. Als later het hogedrukgebied zich uitbreidt naar het noorden, wordt het ook daar weer kouder.

De natuurijsbaan van Tavelsjö (Umeå, noord-Zweden) is open en wordt onderhouden met het groot materiaal (foto: Mattias Bornerberg)


Het zachtere weer hoeft geen slecht nieuws te zijn voor de schaatsmogelijkheden in Zweden en Noorwegen. De voorbije koude weken is er een dikke ijsvloer ontstaan, waardoor heel wat geveegde natuurijsbanen er al open zijn en goed onderhouden kunnen worden. Een dooiperiode kan er zelfs voor zorgen dat de kwaliteit van het ijs weer verbetert als het opnieuw begint te vriezen.

vrijdag 3 december 2021

Waterkoud, maar echte winter blijft op afstand

Inmiddels is duidelijk geworden dat de échte Scandinavische koude na het weekend niet zal doordringen tot Vlaanderen, tot spijt van de winterliefhebbers en tot opluchting van heel wat andere mensen. We hebben dezer dagen wel te maken met het weertype dat mij het minst van al kan bekoren: waterkoud weer met een temperatuur enkele graden boven het vriespunt. Van dit weertype zijn we nog lang niet verlost.

(bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)

Veel heeft het niet gescheeld, of de Noord-Europese winter was toch doorgedrongen tot de Lage Landen. Op dit ogenblik ontstaat, zoals al een tijdje verwacht, een hogedrukgebied boven het ijskoude Scandinavië. Een oostelijke wind transporteert de kou zondag tot boven Denemarken en het noorden van Duitsland. Een depressie boven de Noordzee zakt niet diep genoeg naar het zuiden om de koude lucht ook tot bij ons te brengen. Wij krijgen te maken met een noordwestelijke stroming, waardoor de lucht in de onderste lagen opgewarmd wordt door het zeewater. Er kan nu en dan een winterse bui vallen, maar de maxima blijven in Vlaanderen ruim positief. Ook 's nachts blijft het kwik iets boven het vriespunt. Alleen tijdens een goed gemikte opklaring kan het een graadje vriezen.

Dinsdag en de dagen daarna bepalen Atlantische depressies ons weerbeeld. Ze varen een vrij zuidelijke koers, maar het ziet er naar uit dat Vlaanderen vaak in de vrij zachte lucht blijft vertoeven. Het noorden van Nederland maakt meer kans om nog een gulpje van de koudere lucht mee te pikken aan de noordkant van de depressiekernen. Mogelijk valt daar soms wat (natte) sneeuw. De luchtdruk boven Scandinavië blijft immers voorlopig nog hoog en de grens tussen koud en zachter weer ligt de komende week nooit echt ver uit de buurt.


woensdag 1 december 2021

Historisch koud in Zweden, kwakkel bij ons

Scandinavië beleefde de voorbije dagen de koudste novemberdagen in 50 jaar, met plaatselijk temperaturen tot -37°C. Een aantal geveegde natuurijsbanen zijn er al open gegaan, dat is erg vroeg voor de tijd van het jaar. Of die Scandinavische kou ook kan doordringen tot Vlaanderen en Nederland, is nog lang niet zeker. Guur weer staat er wel in de verwachting en de Hoge Venen duiken volgende week wél de winter in.

Ik was vorige week in mijn huis in Zweden, net op tijd om er de winter te zien invallen. Inmiddels is het er bitter koud (en ben ik helaas terug in België...)


Ook de komende dagen blijft het nog koud in het hoge noorden. Depressies boven Denemarken en het westen van Rusland zorgen er voor een noordelijke stroming. De nachten zijn er lang. Bij helder weer en weinig wind kan het er plaatselijk extreem sterk afkoelen. Temperaturen tussen -30 en -40°C zijn er de eerste dagen van december weer haalbaar en een echte verzachting is er de komende 10 dagen niet aan de orde.

Bij ons zorgt de Deense depressie voor een snelle terugkeer van de noordwestelijke stroming. Er wordt onstabiele, maritiem polaire lucht aangevoerd. Dat levert een weertype op dat we nog kennen van de voorbije weken: soms stevige buien die een winters karakter kunnen hebben in het laagland en sneeuwbuien in de Hoge Venen. De maxima liggen morgen donderdag rond een graad of 5, in de nacht van donderdag op vrijdag kan het lichtjes vriezen.

Morgen donderdag komen we opnieuw in maritiem polaire lucht terecht. Het traject over zee zorgt ervoor dat de lucht in de onderste lagen opwarmt en de scherpste kantjes van de kou er af gaan. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Vrijdag heeft de depressiekern zich verplaatst van Denemarken naar de Baltische Staten. Boven het noorden van Scandinavië ontwikkelt er zich een koud hogedrukgebied, wat de temperatuur er nog meer doet dalen, zoals hierboven al aangehaald. Bij ons krimpt de stroming naar het westen tot het zuidwesten, waardoor er tijdelijk weer zachtere lucht wordt aangevoerd. De middagtemperatuur ligt vrijdag in de regio Gent rond 3°C, maar de temperatuur loopt 's avonds verder op. Er valt vrijdag neerslag vanaf het westen en mogelijk is dat in West- en Oost-Vlaanderen eerst wat smeltende sneeuw, die later wel overgaat in regen. 

Volgens het Europese weermodel begint de neerslag vrijdag als natte sneeuw, wat mogelijk zelfs een sneeuwdekje zou kunnen opleveren in West- en Oost-Vlaanderen. Deze kaartjes zijn vaak wel wat te voortvarend. (bron: ecmwf.org)


Zaterdag is het zwaarbewolkt tot betrokken en regenachtig, met maxima rond 8°C in de regio Gent. Na de middag draait de wind opnieuw naar het noordwesten en begint het af te koelen, zonder dat we evolueren naar winterse toestanden. In de nacht van zaterdag op zondag liggen de minima in het westen van Vlaanderen rond +2°C.

Zondag is een wisselvallige dag, met regenbuien en heel misschien ook een winterse bui. De maxima liggen in de regio Gent rond 5°C. Het hogedrukgebied boven Scandinavië blijft voorlopig te noordelijk liggen om de echte winterkou tot bij ons te krijgen.

Zoals de weerkaarten er nu bijliggen, komen we maandag in een zadelgebied terecht. Dat is een erg rustig gebied tussen hoge- en lagedrukgebieden in. Door dat gebrek aan stroming kan de kou uit het noorden ons niet echt bereiken. Bij voldoende opklaringen kan het 's nachts wel licht vriezen en de maxima liggen rond 4°C. Er kan plaatselijk een winterse bui vallen.

Begin volgende week bevinden we ons in een zadelgebied. De stroming is net niet sterk genoeg om de Scandinavische kou tot bij ons te krijgen. (bron: ecmwf via wetterzentrale.de)


Ook de dagen daarna blijven we wellicht in het grensgebied tussen zachte en koudere lucht. Daarbij lijkt de kans op positieve temperaturen wat groter dan de kans op vorst. Licht winterse perikelen zijn niet uitgesloten, maar de echte winterkou laat nog op zich wachten. We maken de meeste kans op kwakkelweer, met minima rond of iets onder het vriespunt en maxima tussen 3 en 5°C. 

De Hoge Venen mogen zich wel opmaken voor een winterse week. Daar komt het kwik vanaf zondag nauwelijks nog boven het vriespunt, ook niet overdag, en valt er geregeld sneeuw. De winter is dus niet ver uit de buurt.

De ensemble-verwachting voor de temperatuur in Mont Rigi, op de Ardense hoogten: vrijwel permanente vorst vanaf zondag. (bron: ecmwf.org)


zaterdag 27 november 2021

Scandinavische diepvrieskou sijpelt mondjesmaat door

Scandinavië is nu echt de diepvries ingedoken, met de voorbije nacht zelfs een -34,7°C in Buresjön in Zweeds Lapland. Dat is erg koud voor november. Uiteraard wordt er in Zweden nu volop geschaatst. In Tavelsjö is zelfs een eerste geveegde natuurijsbaan open gegaan van 2,5 kilometer lengte. Met de koude vooruitzichten zullen ook de langere banen binnenkort kunnen opengaan. De mogelijkheden voor nordic skating zijn er vrijwel onbeperkt. Nu en dan sijpelt er wat van deze noordse kou naar de Lage Landen door, maar voorlopig niet voldoende om vorst van betekenis op te leveren. In de hoge Ardennen ligt er wel voor het eerst deze winter een sneeuwdek, dankzij deze koude polaire lucht.

De meren in Zweden vriezen nu volop dicht.


Op de hoogtekaarten zien we de straalstroom sterk meanderen en een duik maken van Groenland naar Spanje en Portugal, om vervolgens weer te klimmen via de Alpen naar het zuiden van Finland en noordwesten van Rusland. Het golfdal is gevuld met koude polaire lucht. Bij ons gaan de scherpste kantjes van de kou er af, omdat de lucht over de relatief warme oceaan en Noordzee reist. Op grotere hoogte is de lucht nog koud genoeg om sneeuw op te leveren in de Ardennen en de Alpen. Ook in het Nederlandse en Vlaamse binnenland valt er hier en daar sneeuw. Bij opklaringen tijdens de nachten vriest het licht.

De straalstroom meandert sterk. Noord- en noordwest-Europa bevinden zich aan de koude kant van deze "luchtrivier" (bron kaart: gfs via wetterzentrale.de).


Het koudere, gure weertype houdt aan tot en met maandag. Dinsdag komen we tijdelijk in de warme sector van een Atlantische depressie terecht, met temperaturen in het laagland rond 10°C, ook 's nachts. Woensdagavond passeert het koufront en keert het guurdere weertype terug. Er is dan opnieuw kans op winterse neerslag en wat lichte vorst tijdens de nachten. 

De minima en maxima voor Gent volgens de 50 berekeningen van het ensemble van ecmwf (bron: ecmwf.org)

Vanaf 6 december lijkt de kans op kouder winterweer wat toe te nemen, onder invloed van een noordelijk hogedrukgebied. Ongeveer de helft van de eps-leden berekenen dan lichte tot matige vorst tijdens de nachten. Dat betekent uiteraard ook dat de andere helft geen vorst berekent. Het blijft in elk geval de moeite lonen om de weerkaarten in de gaten te houden, en dat kunnen we niet elke winter zeggen.

woensdag 17 november 2021

Eerste koudere periode komt er aan

Voor het eerst dit najaar lijkt een koudere periode in zicht. Er ontstaat komend weekend een blokkade op de noordelijke Atlantische Oceaan, waardoor de stroming bij ons naar het noorden tot noordoosten ruimt. Zondag trekt een koufront over ons land en de dagen daarna neemt de kans op winterse neerslag en vorst tijdens de nachten toe.

Maandag komen we in een noordoostelijke stroming terecht. (bron kaart: ecmwf via wetterzentrale.de)


Tot en met zaterdag bepaalt een hogedrukkern ten zuiden van ons land ons weerbeeld. We krijgen tot dan rustig en soms erg grijs weer in Vlaanderen, met zacht weer voor de tijd van het jaar. De maxima liggen rond 12°C, de minima rond 8°C. Absoluut geen winterse toestanden dus.

Zondag zien we een belangrijke verandering op de weerkaarten. Het Zuid-Europese hogedrukgebied verzwakt en trekt weg naar het oosten. Een ander exemplaar vat post ten zuiden van IJsland. Daardoor ruimt de stroming in onze omgeving zondag van het westen naar het noorden. Dat gaat gepaard met de doortocht van een koufront. Verwacht ook dan nog geen winterse toestanden. Het kwik loopt zondag nog op tot 9 à 10°C en daalt na de passage van het koufront tot 7°C.

Maandag zou het hogedrukgebied een uitloper ontwikkelen naar het zuiden van Scandinavië, terwijl er boven de Golf van Biskaje een ondiepe depressiekern ligt. De stroming ruimt dan bij ons verder door naar het noordoosten. Er hangt eerst nog veel lage bewolking, bij maxima rond 7 à 8°C in de regio Gent. Als het in de nacht van maandag op dinsdag voldoende uitklaart, kan het licht vriezen. Die kans ligt momenteel rond 50 procent.

Dinsdag zou dan, volgens de ensembleverwachting van ECMWF, een zonnige maar koude dag worden, met maxima niet veel hoger dan 5°C. De hoofdberekening houdt het zelfs bij een zuinige 3°C.

De ensembleverwachting voor de temperatuur in de regio Gent de komende 10 dagen (bron: ecmwf.org)


Vanaf woensdag lijkt de kans groot dat we in een noordelijke hoogtestroming terecht komen, in stand gehouden door een hogedrukblokkade op de noordelijke Atlantische Oceaan. De bovenluchten koelen verder af, tot rond -6°C op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte). De onderste luchtlagen worden opgewarmd door het relatief warme zeewater. Dat alles zorgt voor een wisselvallig weerbeeld, met buien die soms een winters karakter kunnen hebben. De maxima liggen in de regio Gent vanaf woensdag meestal rond 6°C. De kans op lichte vorst tijdens de nachten ligt eerst rond 25 en later rond 50 procent. Mogelijk krijgen we dus een licht winters weerbeeld.

Schaatsen in Scandinavië

In grote delen van noordelijk Scandinavië is het natuurijsseizoen volop begonnen. Geveegde banen zijn er voorlopig nog nauwelijks of niet, maar de langeafstandschaatsers gaan met gids en vaak in clubverband wel al volop het ijs op in Norrland, het noordelijke deel van Zweden. Door de noordelijke stroming steekt ook daar de winter nog een tandje bij. De schaatsmogelijkheden zullen er dus alleen maar toenemen. In Lapland wordt het na het weekend zelfs erg koud. De temperatuur ligt er meestal tussen -10 en -20°C, later zelfs mogelijk rond -25°C. Ook in meer zuidelijke regio's zoals Värmland en Dalarna kan het volgende week permanent vriezen, met hoop op stilaan wat schaatsmogelijkheden, maar dat moeten we nog wat verder in de gaten blijven houden.

De verwachte minima en maxima in het Zweedse Umeå: goede vooruitzichten voor de natuurijsbaan in Tavelsjö (bron: ecmwf.org)


Onder het label Nordic Skating vind je op dit blog meer informatie over het schaatsen op de Zweedse manier.


donderdag 4 november 2021

Winter speelt jojo in het noorden van Scandinavië

 Na het vroege offensief in het noorden van Europa, heeft de winter er zich de voorbije dagen weer teruggetrokken. Alleen in het uiterste noorden en in de bergen van het Zweeds-Noorse grensgebied is het nog winters. In grote delen van Lapland liggen dikke pakken sneeuw troosteloos weg te dooien als was het mei. Dat verandert opnieuw, want vanaf morgen neemt de temperatuur er weer een flinke duik en zakt de wintergrens ongeveer tot over het midden van Zweden.

Zondagmiddag loopt de vorstgrens van noord naar zuid door Zweden. (kaart: weermodel GFS via Wetterzentrale.de)


Oorzaak van het koudere weer in het hoge noorden, is een depressiekern die zich morgen boven het noorden van Scandinavië vestigt. De aangevoerde luchtmassa is er koud en er staat weinig wind. Meer naar het zuiden zorgt de depressie voor een stevige westelijke stroming. In het zuiden van Zweden kan de winterkou dus niet doordringen, laat staan dat er een deel zou doorsijpelen tot bij ons in de Lage Landen.

Vanaf dinsdag zou zich dan een hogedrukgebied opbouwen boven onze omgeving, met een uitloper naar Scandinavië. Deze anticycloon zou vrij snel zijn biezen pakken richting het oosten, waardoor Scandinavië in een zuidwestelijke stroming terecht komt en de winter er weer terrein moet prijsgeven. 

Er is voorlopig geen enkele aanwijzing dat de Benelux te maken krijgt met vroege winterkou, wat in principe vanaf november mogelijk is. Op termijn is er een kleine kans op wat lichte nachtvorst.

De verwachte minima en maxima voor de regio Gent de komende 14 dagen (bron: ecmwf.org)

De experimentele maandverwachting van het Europese weermodel laat een wat wisselend beeld zien. De tweede helft van november zou zachter verlopen dan normaal, begin december zouden we dan de meeste kans maken op normale tot iets te lage temperaturen voor de tijd van het jaar.

De verwachting voor de temperatuurafwijking voor de periode 29 november tot 6 december: normaal tot iets te koud in onze omgeving. Nergens in Europa verwacht het model duidelijk te koud weer voor de tijd van het jaar. (bron kaart: ecmwf.org)



vrijdag 22 oktober 2021

Vroege winterkou in Scandinavië

In het noorden van Scandinavië is de winter er dit jaar vroeg bij. In Zweeds en Fins Lapland daalde de temperatuur de voorbije dagen al tot onder de -15°C en het Zweedse mijnstadje Kiruna ontwaakte deze ochtend onder een - voor de tijd van het jaar - ongewoon dik pak sneeuw. Morgenochtend ligt het kwik daar rond -15°C, om overdag niet veel hoger te komen dan -9°C. Op en top winters dus.

Een blik uit het venster van het stadhuis van Kiruna levert vandaag al winterse taferelen op. (bron: webcam Kiruna)

De winterkou in het hoge noorden lijkt al een blijvertje te zijn. De komende dagen komt de temperatuur in Kiruna en omgeving niet meer boven het vriespunt uit. Maandag en de dagen erna wordt er een vers pak sneeuw verwacht. Langlaufers zullen dus meer aan hun trekken komen dan schaatsers.

Iets meer naar het zuiden is het winterweer minder extreem. In de bekende schaatslocatie Tavelsjö, nabij Umeå, ligt het kwik vandaag rond het vriespunt. Zondagochtend kan het er streng vriezen, daarna loopt de temperatuur er weer op tot boven nul. Voorlopig nog geen schaatsmogelijkheden in deze regio dus.

Hier en daar is in het hoge noorden wél al geschaatst op natuurijs, vooral op hoger gelegen meertjes. Het begin is er dus. De eerste langetermijnverwachtingen van de weermodellen voor het begin van de winter zijn hoopvol voor natuurijsliefhebbers, helaas is de betrouwbaarheid van deze berekeningen nog altijd erg laag. Maar hoop doet leven en we houden het hier de komende weken en maanden zeker in de gaten!