vrijdag 17 oktober 2014

Nazomers weekend

Komend weekend (18 en 19 oktober) kunnen we maxima halen tot 23°C, uitzonderlijk warm voor deze tijd van het jaar. Even opmerkelijk: vroeg winterweer is niet eens zo ver uit de buurt. In het westen van Rusland is het haast even uitzonderlijk koud voor midden oktober en blijft het ook overdag vriezen. De verklaring is nochtans eenvoudig en vinden we eens te meer terug in de ligging van de beruchte straalstroom.

De straalstroom is een band met hoge windsnelheden op grote hoogte. We kunnen deze band gemakkelijk terugvinden op hoogtekaarten, zoals op de kaart van het 300 hPa-vlak hieronder. De straalstroom is geel-oranje gekleurd.



We zien hoe de straalstroom in de omgeving van Groenland plots naar het zuiden duikt. Ten westen van de Canarische Eilanden maakt hij een bocht van bijna 180° en gaat vervolgens richting het zuiden van Scandinavië. Daar maakt hij een volgende bocht en gaat het opnieuw richting zuiden, naar de Zwarte Zee.

In zijn slingerende tocht neemt de straalstroom een grote portie warme subtropische lucht mee naar onze omgeving. Door de strakke zuidelijke wind kan deze lucht nauwelijks afkoelen in zijn tocht naar de Lage Landen. Verder dan de Russische grens kan deze warme luchtmassa niet geraken, want dan wordt ze weer afgebogen naar het zuiden.

Aan de andere kant van de straalstroom dendert ijskoude arctische lucht, rechtstreeks afkomstig dus van de Noordpool, via Lapland het westen van Rusland in. Daar keldert de thermometer en krijgen ze een eerste stevige winterprik te verwerken.

Dat zorgt dan voor onderstaande kaart, die aantoont hoe ver de temperatuur afwijkt van de norm:


Na het weekend wordt de aanvoer van erg zachte subtropische lucht naar onze omgeving afgesneden en keren we bij ons terug naar normale temperaturen voor de tijd van het jaar. De arctische aanvoer naar Rusland lijkt langer te blijven duren. De winter houdt daar dus nog een tijdje stand.

maandag 25 augustus 2014

Strandwater koelt snel af

Een opvallend gevolg van de koele maand augustus, is dat het strandwater aan onze kust snel afkoelt. Begin deze maand was dat strandwater nog een aangename 21°C. Het water in volle zee blijft in de zomer altijd wat achter op het strandwater en was begin augustus 19°C.

Maar toen werd onze kust overvallen door maritiem polaire lucht. Op amper drie weken tijd koelde die het strandwater bijna vier graden af, tot een frisse 17,6°C. Meer nog: het zeewater is met 18°C nu zelfs warmer dan het water aan het strand. Warmer zeewater dan strandwater is de normale situatie voor het late najaar en de winter, maar niet voor de zomervakantie.

De grafiek hieronder toont de watertemperatuur op diverse locaties aan de kust (blauwe, rode en paarse lijnen) en watertemperatuur aan de meetpaal van de Westhinder, 30 km in zee (groene lijn).



vrijdag 15 augustus 2014

Waterhozen aan onze kust

Het KMI en het OMS hadden ervoor gewaarschuwd: waterhozen aan onze kust. Dat die waarschuwing terecht was, blijkt uit deze foto's die Wouter Debruykere kon nemen van op de Zeedijk in Heist.

Waterhozen zijn een typisch fenomeen voor het einde van de zomer en het najaar. Ze vormen zich als koude bovenluchten over het warme zeewater trekken en er niet al te veel wind staat. De stijgende kolom met warme lucht onder een cumuluswolk begint dan te roteren en vormt zo een waterhoos.

Als er te veel wind staat, blaast die de stijgende luchtkolom uit elkaar nog voor die kan beginnen te roteren en kan er zich geen waterhoos vormen. Meestal verdwijnt de hoos ook snel als ze boven land komt, omdat de voeding (het warme zeewater) dan wegvalt.

Waterhozen komen voor in alle formaten. Sommige verdwijnen bijna even snel als ze ontstaan zijn, andere (meestal forsere exemplaren) houden het soms een half uur of langer vol. Meestal richten ze niet veel schade aan, maar als watersporter blijf je toch maar beter uit de onmiddellijke buurt van zo'n hoos.










maandag 16 juni 2014

Uitersten in Noord-Europa

Het lijkt tegenstrijdig: terwijl in Groenland warmterecords worden gevestigd, valt in het noorden van Zweden voor het eerst sinds 1992 nog eens verse sneeuw tijdens de tweede helft van de maand juni. Een verklaring kunnen we - eens te meer - vinden bij de straalstroom. Die meandert op dit ogenblik sterk en dat zorgt voor extreem weer, soms op een korte afstand.

Hoogtekaart van deze ochtend (bron: ECMWF).


Op de hoogtekaart (500 hPa-vlak) zien we een sterk ontwikkelde hogedrukwig boven het oostelijke deel van de Atlantische Oceaan. Ten zuiden van Groenland ligt een eerste trog, boven Scandinavië en Noordwest-Rusland een tweede trog.
Aan de westelijke flank van de wig (straal)stroomt een warme luchtmassa in de richting van Groenland. Dat zorgt voor extreem hoge temperaturen aan de kusten van dit eiland. Kangerlussuaq noteerde gisteren zondag een maximum van 23,3°C. Nooit werd het op Groenland warmer in de maand juni. Het vorige maandrecord bedroeg 23,1°C en werd genoteerd in 1998 en 2002 in hetzelfde weerstation.

Een heel ander weerbeeld zien we in het noorden van Scandinavië en Finland (¹). Aan de oostelijk flank van de wig stroomt daar arctische zeelucht het vasteland op. Met alle gevolgen vandien. Het Zweedse Katterjåkk werd deze ochtend wakker onder een vers laagje sneeuw van 3 cm. Dat er half juni nog sneeuw ligt in dit noordelijke plaatsje, is op zich niet uitzonderlijk. Maar bijna altijd gaat het om oude wintersneeuw, die nog niet volledig gesmolten is. Dat er half juni nog verse sneeuw valt, is er wel uitzonderlijk. Dat was al geleden van 22 juni 1992, toen er 2 centimeter verse sneeuw viel. Wat het nog extra speciaal maakt: in Katterjåkk blijft de zon deze tijd van het jaar ook 's nachts boven de horizon. (Bron: väderleken)

Een bui met natte sneeuw, deze ochtend in Tromsø, Noorwegen (Bron: yr.no op Twitter)

Boven het zuiden van Frankrijk en boven Italië zien we een afgesnoerde koude put liggen: een bel met koude bovenluchten. Die zorgde vandaag onder meer in Rome voor erg zwaar onweer.

En bij ons?

Ook wij hebben te maken met de gevolgen van de sterk meanderende straalstroom. Die zorgt voor een aanhoudend noordelijke stroming, die lucht aanvoert die afkomstig is uit het zeegebied tussen IJsland en Noorwegen. Het hoeft niet gezegd dat die aan de koele kant is. De uitstroom van koude lucht boven het warmere zeewater zorgt bovendien voor hardnekkige velden van lage bewolking, die maar moeizaam oplossen als ze het land op drijven.
Het ziet er naar uit dat dit koele en vrij grijze weer nog een week lang aanhoudt, met maxima die niet of nauwelijks tot aan 20°C geraken. Nu en dan valt er zelfs wat lichte regen of motregen. Tegen het weekend zouden de opklaringen wel wat breder moeten worden.

Over het verloop van de rest van de zomer zegt dit uiteraard niets. Als het hele patroon van de straalstroom opschuift naar het oosten, kunnen we snel van het ene uiterste in het andere terecht komen, met tropische luchtmassa's die de weg vinden naar onze contreien, maar voorlopig zijn er nog geen aanwijzingen dat dit staat te gebeuren.


(¹): Finland maakt officieel geen deel uit van Scandinavië, dat alleen uit Denemarken, Zweden en Noorwegen bestaat.


Het weer om middernacht in Kiruna: koud met lichte vorst, maar wel zonnig! Let op de maantjes elders, de Zweedse weerdienst heeft oog voor detail. (Bron: weerbericht Svenska Dagbladet)



vrijdag 30 mei 2014

Weerbericht Oostende voor Anker



Dit weekend (nog tot en met zondag 1 juni) vindt in Oostende het jaarlijkse evenement Oostende voor Anker plaats. Zowel het weerbericht als het wind- en golfbericht zien er gunstig uit. We bekijken het even wat meer in detail.

Synoptische situatie


Het hogedrukgebied van de Azoren ontwikkelt een wig naar onze omgeving. De wigas ligt morgen zaterdag en ook zondag nog boven de zuidelijke Noordzee. Dat betekent dat er op volle zee erg weinig wind staat. Langs de kust waait de wind een fractie harder, door een combinatie van een iets grotere drukgradiënt en een thermisch effect (zeebries).
Een zwak occlusiefront zorgt vandaag eerst nog voor wat lage bewolking. Dit front trekt verder naar het zuiden en lost tegelijk op, zodat de zon in de loop van de dag meer kansen krijgt.
Morgen zaterdag is het de hele dag vrij zonnig. Zondag hangt er meer bewolking en is het niet uitgesloten dat er een buitje valt. Veel stelt het in elk geval niet voor.

Wind- en golfverwachting


Vrijdag 30 mei 2014

Op volle zee waait de wind matig (4 Bft) uit ONO. In de loop van de dag krimpt de wind naar NNO. In de late namiddag en vroege avond neemt de wind tijdelijk toe tot matig à vrij krachtig (4 à 5). In de loop van de nacht luwt de wind tot 3 Bft en ruimt hij opnieuw naar NO.
In Oostende waait de wind matig (3 Bft) uit ONO, in de namiddag krimpend naar NNO en toenemend tot 4 Bft. In de loop van de nacht neemt de wind in Oostende af tot zwak (1 à 2 Bft) uit NO.
Op volle zee zijn de golven vandaag 80 à 90 cm hoog. Langs de kust in Oostende is dat 50 à 60 cm.

Zaterdag 31 mei 2014

Op volle zee waait de wind eerst nog matig (3 Bft) uit N tot NNW. In de namiddag zwakt de wind op zee af tot een zwakke 2 Bft uit veranderlijke richting.
Langs de kust in Oostende waait de wind 's ochtends zwak (2 Bft) uit N. Geleidelijk neemt de wind in kracht toe en in de namiddag staat er een matige 3 à 4 Bft uit NNW. 's Avonds laat en 's nachts zwakt de wind opnieuw af, tot 2 Bft uit veranderlijke richting.
Op volle zee zijn de golven 's ochtends nog 60 cm hoog. In de loop van de dag zakt de golfhoogte er tot 40 cm.
Langs de kust in Oostende schommelt de golfhoogte de hele dag rond de 40 cm.

Zondag 1 juni 2014

Op volle zee staat er de hele dag erg weinig wind: 1 tot 2 Bft uit veranderlijke richting.
Aan de kust in Oostende staat er tijdens de voormiddag ook amper wind, met 1 of 2 Bft uit veranderlijke richting. In de namiddag en avond neemt de wind tijdelijk toe tot een matige 3 Bft uit NNO. In de nacht van zondag op maandag valt de wind opnieuw weg.
Weinig wind betekenkt ook een lage golfhoogte. Op volle zee ligt de significante golfhoogte de hele dag niet hoger dan 40 cm. Langs de kust in Oostende amper 25 cm hoog.

Gert Coone, marien meteoroloog OMS Oostende.

Een gedetailleerd wind- en golfbericht, met om de 4 uur een nieuwe update, is uiteraard ook te vinden op de website van het Kustweerbericht.



zaterdag 22 maart 2014

Piek in zeeijs-oppervlakte valt laat deze winter



De piek in het zeeijs-oppervlak aan de Noordpool valt deze winter erg laat. Daardoor zijn we iets dichter bij de normale situatie terecht gekomen, want de hele winter lag er opvallend weinig zeeijs aan de Noordpool. Het tekort ten opzichte van het gemiddelde van de periode 1979-2008 bedraagt nu ruim een half miljoen vierkante kilometer, uiteraard nog altijd een indrukwekkend getal.

Sinds eergisteren schijnt op de geografische Noordpool de zon weer 24 uur per dag. Dat betekent dat de afsmelt van het zeeijs op het noordelijke halfrond de komende weken onvermijdelijk op gang begint te komen. De voorbije zomers hebben aangetoond dat het bijzonder moeilijk is om op voorhand een exacte inschatting te maken van het komende minimum. Een sterke afname kan plots enkele weken stagneren. Het omgekeerde komt evengoed voor: een plotse snelle afname na een langere periode van stagnatie. Veel hangt af van de atmosferische omstandigheden in het poolgebied. Rustig hogedrukweer houdt de ijsmassa compact, waardoor ze vrij goed kan standhouden. Stormweer kan het drijfijs uit elkaar slaan, waarna de kleinere stukken sneller afsmelten.

Bron: Cryosphere Today (University of Illinois)


donderdag 13 maart 2014

Mysterieuze ringvormige "wolk" boven Oostakker

Vandaag kreeg ik van Peter Lambrecht foto's toegestuurd van een bijzonder merkwaardig fenomeen. De broer en schoonzus van Peter zagen vorige week woensdag 's avonds boven Oostakker een ringvormige wolk hangen en namen er foto's van. De wolk in kwestie hangt netjes boven de pijl (klik op de foto om hem te vergroten).



Wat zien we hier nu eigenlijk? Voor zover ik het goed kan zien op de foto's, gaat het hier eigenlijk niet om een wolk. Meer dan waarschijnlijk is dit een rookring. Een rookring ontstaat als een rookwolk of waterdampwolk met kracht door een smalle cilinder wordt geperst. Het bekendst zijn natuurlijk de kringetjes die rokers soms uitblazen. Op veel grotere schaal zien we rookringen soms ook bij vulkaanuitbarstingen. Soms ontstaan ze ook als er plots rook uit een fabrieks- of scheepsschoorsteen komt. Gezien de locatie waar de foto's zijn genomen, de haven van Gent, is dat laatste allicht het meest waarschijnlijke.

Meestal zijn rookringen geen lang leven beschoren. De wind waait ze onverbiddelijk uit elkaar. Maar vorige woensdag waren de meteorologische omstandigheden optimaal om de ring lang te laten bestaan: het was windstil en de onderste lagen van de atmosfeer waren erg stabiel. In deze perfecte omstandigheden kan een rookring het meerdere minuten uithouden. Eigenlijk is een rookring een vortex-verschijnsel, dat verwant is aan de horse shoe- vortex, maar een horse shoe kan het in dit geval onmogelijk zijn. Daarvoor heb je immers een onstabiele atmosfeer nodig.

Een rookring van dergelijke omvang is al bij al een uitzonderlijk fenomeen, dat door de familie Lambrecht mooi op foto is vastgelegd!