vrijdag 21 juni 2013

Doen de weermensen hun werk niet goed?

Gaan weerbureaus en -instituten over de schreef in hun berichtgeving? Vooral in Nederland is daarover de voorbije dagen nogal wat commotie ontstaan. Meer nog dan bij ons, is de "weermarkt" er verkaveld in een aantal grote en kleinere commerciële weerbureaus. Die hebben er belang bij dat hun naam over de tongen gaat. Een persbericht over een nakend temperatuurrecord of een dreigende onweerssituatie is dan snel verstuurd. Soms te snel, zo blijkt, want de nuance gaat daarbij vaak verloren en dat is geen goede zaak voor de reputatie en het imago van de meteorologie.

Vooral een mededeling van het Nederlandse weerbureau MeteoConsult over een mogelijk temperatuurrecord deed nogal wat stof opwaaien bij onze noorderburen. Opmerkelijk, want dit weerbedrijf heeft een uitstekende reputatie en plaatst vaak perfect onderbouwde nieuwsberichten op haar website. Op basis van de modeluitvoer, was het weerbureau tot de conclusie gekomen dat het mogelijk was dat op woensdag 19 juni het absolute temperatuurrecord voor Nederland (38,6°C in Warnsveld) zou worden verbroken. Het verstuurde daarrond op maandag ook een persbericht. Wie de moeite doet om het bericht van de maandag tot op het einde te lezen, ziet daar al een aantal "mitsen en maren" vermeld staan die roet in het eten konden gooien. (Voor alle duidelijkheid: die nuances stonden weldegelijk al in het oorspronkelijke artikel op maandag en zijn niet achteraf ter verschoning toegevoegd, zo blijkt duidelijk uit het internet-cachegeheugen van de tekst.) Maar die nuances blijven natuurlijk minder hangen bij pers en publiek dan het mogelijke record. Als dat record er dan bij lange na niet komt, zit het spel uiteraard op de wagen.

Het inspireerde columnist Rob Schouten in Trouw tot een column waarin hij de weermannen en -vrouwen zwaar op de korrel neemt en de weerberichten verwijt dat ze aan "casino"-berichtgeving doen. Er zit een kern van waarheid in zijn tekst, maar de goeden moeten het met de slechten ontgelden. Zo schoot de column bij NOS-weerman en meteoroloog Peter Kuipers Munneke duidelijk in het verkeerde keelgat. Begrijpelijk, want precies Kuipers Munneke nuanceerde op voorhand al de berichten over het mogelijke record. Hij was trouwens lang niet de enige.

"Zaai maar paniek!"
Ook in Vlaanderen haalde een ongenuanceerd weerbericht deze week de nieuwssites. Zo maakte de populaire website hln.be zijn lezers dinsdag bang met het artikel "Superstorm op komst", meer bepaald een "superstorm met Pukkelpop-allures". Dit artikel was de hele dinsdagochtend het kopstuk van de site en is trouwens wél achteraf aangepast, want oorspronkelijk stond er een foto bij van de ravage op het festivalterrein van Pukkelpop, wat het hele artikel nog wat dramatischer maakte. Die foto is ondertussen vervangen door een neutraler beeld van een dreigende wolkenlucht. Het lijkt in het artikel alsof weervrouw Jill Peeters die "superstorm" aankondigt, maar het is alleen een foute interpretatie van de journalist, zoals Peeters tot vervelens toe achteraf heeft moeten uitleggen. De "kans op een supercel" (een bepaalde vorm van onweer) van Jill Peeters, werd vermalen in de journalistieke molen tot een superstorm die op komst was.

Ook Frank De Boosere schoot enkele weken geleden - voor zijn doen - flink uit zijn sloffen in het programma Nieuwe Feiten op Radio 1, naar aanleiding van persberichten over "de koudste zomer in 200 jaar." Ook hij verweet de media dat ze het sensationele weernieuws klakkeloos van elkaar overnemen, zonder de moeite te doen om het te verifiëren: "Bel vooral niet naar de weerman die dat bericht kan ontkrachten (...) Nee, zaai maar paniek!"

Het dubieuze gevolg is dat ondertussen het beeld ontstaat dat weerkundigen met elkaar in de clinch gaan, terwijl ze het vaak gewoon eens zijn met elkaar, maar reageren op de interpretaties in de media.
Willen we de geloofwaardigheid van de meteorologie en de weerberichtgeving behouden, dan moeten weerkundigen en media beiden hun verantwoordelijkheid opnemen. Denk na voor je dat sensationele persbericht de deur uitstuurt. Leg zelf voldoende de nadruk op alle nuances en onzekerheden. En journalisten: speel niet zelf voor weerman, verdraai de woorden van de weerkundigen niet en ga te rade bij specialisten als het zoveelste sensationele onzin-weerbericht opduikt op het internet.

woensdag 6 maart 2013

Winter slaat nog eens toe

Meteorologisch gezien is het al lente, astromisch gezien is het nog winter. Ook het weerbeeld lijkt tussen deze twee seizoenen te twijfelen. Gisteren en vandaag was het met een maximumtemperatuur van 17 en 18°C uitzonderlijk warm voor de tijd van het jaar. Na het weekend keren we terug naar de winter: we halen overdag nog met moeite het vriespunt en het vriest 's nachts opnieuw stevig. Een extreme schommeling, maar wel perfect te verklaren.

Hoe koud of hoe warm het bij ons precies wordt, hangt vooral af van de soort luchtmassa die naar onze streek wordt aangevoerd. In het vroege voorjaar kunnen de verschillen tussen de luchtmassa's erg groot zijn. Terwijl het in Scandinavië en Siberië nog ijskoud is, lopen in het zuiden van Europa de temperaturen al flink op.
Meestal loopt de straalstroom strak van west naar oost en waait de wind bij ons uit de zuidwestelijke tot westelijke sector. Het temperatuursverloop is dan vrij strak: het wordt noch extreem zacht, noch extreem koud. De voorbije dagen was dat niet het geval. De straalstroom liep niet strak, maar begon een golfpatroon te vertonen. De grote golven in de straalstroom (Rossby-golven genaamd) kunnen een tijdje op dezelfde plaats blijven liggen, om dan plots een eind door te schuiven. Dat is precies wat er de komende dagen gebeurt. Van een opgaande tak van de straalstroom komen we in een dalende tak terecht. In de opgaande tak voerde een strakke zuidenwind erg zachte lucht uit Spanje en Noord-Afrika aan. In de dalende tak zal een noordoostenwind ijskoude lucht uit de poolstreken op transport zetten naar West-Europa.

Dergelijke grote temperatuursschommelingen komen wel meer voor, ook tijdens strenge winters. Een golvend straalstroompatroon is immers typisch voor koude winters: zonder zo'n patroon kan koude vrieslucht ons nooit bereiken. Als tijdens een strenge winter het golfpatroon doorschuift, komen we soms ook eventjes in erg zachte lucht terecht. Dat was bijvoorbeeld het geval in januari 1947, tijdens één van de koudste winters van de voorbije eeuw. Nadat het tijdens het eerste deel van de winter al erg koud was geweest, schoof het Rossby-patroon door en kwam er half januari een periode met dooiweer. Op 16 januari 1947 steeg het kwik in Nederlands Limburg daarbij tot maar liefst +17°C. In Ukkel liep het kwik die dag op tot +15,3°C, meteen het eeuwrecord voor januari en dat tijdens een erg strenge winter! Kort daarop schoof het golfpatroon weer door, kwam de Benelux weer in de dalende tak van de straalstroom terecht en viel de winter weer in alle hevigheid in. Op 9 februari 1947 werd de Elfstedentocht gereden.


Het Amerikaanse weermodel laat de temperatuur zondag overdag al dalen tot onder het vriespunt. Het Europese model is wat minder extreem, maar laat het ook flink afkoelen.

Verwachting
Op een Elfstedentocht moeten we nu uiteraard niet meer rekenen, maar het temperatuursverschil op amper één week tijd zal wel extreem zijn. Zelden zal het half maart zo koud geweest zijn als volgende week. Morgen en overmorgen blijft het nog erg zacht, met maxima tussen 12 en 15°C. Jammer genoeg verdwijnt de zon wel en vergroot de kans op regen. Zaterdag doet het kwik al een stapje terug en wordt het nog een graad of 10. Op zondag zou dan met een noordoostenwind de koude lucht binnenvallen. Het kwik daalt van 9°C rond middernacht naar een graad of 3 in de namiddag. Het regent eerst nog, later op de dag wordt het droger. De laatste neerslag kan een winters karakter krijgen. Vanaf maandag zou het kwik overdag dan rond 2 of 3°C liggen. 's Nachts vriest het licht tot matig. Er is elke dag kans op een winterse bui of sneeuwbui, maar er zijn ook zonnige perioden.
De timing van deze kou-inval zoals hierboven geschetst, is de meest waarschijnlijke maar ligt nog niet helemaal vast. Alles kan nog één of twee dagen opschuiven, maar de kans lijkt klein dat we alsnog ontsnappen aan deze late portie winter.

dinsdag 19 februari 2013

Schraal winterweer op komst

Er is een periode met schraal winterweer op komst: een stevige wind uit het noordoosten, lichte tot matige nachtvorst en overdag enkele graden boven nul. Meestal blijft het droog, maar vooral komende zondag lijkt er wat kans te zijn op lichte sneeuw.
Voor schaatsliefhebbers komt deze periode jammer genoeg iets te laat op het seizoen. De stevige wind bemoeilijk de ijsvorming en overdag loopt het kwik al iets te hoog op. Ook in ondiep water wordt de ijsvorming moeilijker. De sterkere zon kan door het ijs tot op de bodem schijnen, die door straling opwarmt en die warmte afgeeft aan het water en ijs erboven. Daardoor smelt het ijs op ondiep water overdag veel sneller weg. Schaatsen op ondergelopen weilanden en akkers ligt dus niet meer voor de hand.

Voor een grondige bespreking van de weerkaarten ontbreekt mij momenteel de tijd. Ik verwijs graag naar de blog van collega Karim.

donderdag 7 februari 2013

Kwakkelweer

Tot en met begin volgende week krijgen we echt kwakkelweer: overdag temperaturen enkele graden boven nul, 's nachts wat lichte vorst. Buien van sneeuw, smeltende sneeuw of regen. Af en toe een tijdelijk sneeuwdekje, dat al snel weer wegdooit. Kortom: wat licht winterse perikelen waar je als schaatser niet echt op zit te wachten, want een ijsvloer van betekenis kan er zich op deze manier onmogelijk vormen. En ondertussen tikt de klok genadeloos verder en komt de tweede helft van februari erg snel dichterbij...

zondag 3 februari 2013

Nieuwe winterse periode in zicht

Het was hier een weekje windstil op De IJsverwachting. Na een mooie winterse periode met schaatsijs is het altijd weinig motiverend om hier nieuwe berichten te plaatsen als de dooi onverbiddelijk toeslaat en niet meteen van wijken weet. Maar aan het zachte intermezzo komt zo stilaan een eind. Vanaf de tweede helft van de komende week laten de weerkaarten weer wat winterse ontwikkelingen zien. Of die opnieuw tot schaatsijs zullen leiden, is nog lang niet zeker. Winterse neerslag lijkt er wel te gaan vallen, 's nachts gaat het opnieuw vriezen en de (hoge) Ardennen mogen zich opmaken voor een krokusvakantie vol sneeuwpret.

Gisteren vielen er op een aantal plaatsen wat buitjes met hagel en natte sneeuw, maar winterweer konden we dat bezwaarlijk noemen. Zeker niet in vergelijking met wat we midden januari voorgeschoteld kregen. Vandaag zondag heeft die tijdelijke noordelijke stroming alweer plaats gemaakt voor een strak westelijke. Vanavond en vannacht blijft het kwik stijgen, tot rond 8 à 9°C. We bevinden ons vannacht en morgenochtend in de warme sector van een depressie met kern in de omgeving van IJsland. Morgennamiddag passeert dan een zwak koufront en begint het kwik opnieuw te dalen. Niet dat het meteen al erg koud wordt. De minima liggen dinsdagochtend nog rond +4°C.

Dinsdag vallen er een aantal buien, die tegen de avond opnieuw een winters karakter krijgen. Dat komt omdat de depressie zich verplaatst van IJsland naar de Noordzee en Scandinavië. De stroming ruimt daardoor wat meer naar het noordwesten en de bovenluchten koelen af. De maxima liggen dinsdag nog rond 6 à 7°C. In de nacht van dinsdag op woensdag trekt in die noordwestelijke stroming een occlusiefront mee. In het westen van ons land zorgt dat voor vrij veel regen, in de hoge Ardennen voor een behoorlijk pak sneeuw, tot 10 cm of plaatselijk zelfs wat meer. De sneeuw die daar valt, smelt trouwens de eerstkomende tien dagen niet meer weg. In het Vlaamse binnenland kan er wat natte sneeuw vallen, maar die blijft niet liggen.
Woensdag overdag blijven er sneeuwbuien vallen in de hoge Ardennen, in Vlaanderen zijn dat eerst gewone regenbuien, omdat de bovenluchten tijdelijk opnieuw wat opgewarmd zijn. Woensdagavond kan er overal weer wat natte sneeuw vallen. De maxima liggen woensdag rond 4°C in Limburg en rond 5 à 6°C in het uiterste westen.


In de loop van de week mogen de Ardennen een mooi pakje sneeuw verwachten. In het laagland blijft het voorlopig bij regen of natte sneeuw.

Donderdag en vrijdag bouwt het hogedrukgebied van de Azoren een rug uit naar het noorden. Dat betekent dat de aanvoer van zeer zachte subtropische zeelucht afgesneden blijft. De extreme hoge maxima horen dus tot het verleden. Het blijft erg wisselvallig met in Vlaanderen van tijd tot tijd winterse buien. De maxima liggen nog rond +5°C, maar vanaf donderdagochtend gaat het op veel plaatsen opnieuw vriezen. Een tijdelijk sneeuwdekje hoort dan ook in Vlaanderen tot de mogelijkheden.

Zaterdag zou het Atlantische hogedrukgebied tijdelijk toenadering zoeken tot het Russische hogedrukgebied. Daardoor komt er lucht van continentale (en dus koude) oorsprong naar onze omgeving. Volgens het Europese weermodel zou daarna de luchtdruk boven Scandinavië hoog blijven. Dat moet dan garant staan voor vrij koud weer, met 's nachts lichte tot matige vorst en overdag licht positieve temperaturen. Maar het is nog te vroeg om die details nu al in te vullen. Hoe koud het precies wordt, zal onder meer afhangen van het feit of er al dan niet een sneeuwdek ontstaat. Voor winterliefhebbers wordt het in elk geval opnieuw wat interessanter op de weerkaarten.

Ardense sneeuwpret

Wie tijdens de krokusvakantie naar de Ardennen wil trekken om daar te langlaufen of wandelingen te maken in de sneeuw, heeft in elk geval goede vooruitzichten. Boven de 500 meter blijft het vanaf overmorgen permanent vriezen en valt er geregeld verse sneeuw bij. Vanaf volgend weekend vriest het er 's nachts streng, later mogelijk zelfs zeer streng (-15°C of lager). Bij het begin van de krokusvakantie zou er toch ruim 30 cm sneeuw moeten liggen in de Hoge Venen. Voor gegarandeerde sneeuwpret hoeft u dan dus niet per se naar de Alpen af te reizen.

maandag 28 januari 2013

Van winter naar wateroverlast?

De dooi is ondertussen met zelden meegemaakt enthousiasme ingevallen. Van de 12 centimeter sneeuw die zondagavond nog in Drongen lag, blijft er weinig meer over. Gisternamiddag en deze namiddag was het vrij zonnig, maar vannacht en morgenvoormiddag bereikt een erg actief front met veel regen en wind ons land. Er kan tot 20 liter per vierkante meter vallen. In combinatie met het smeltwater en de nog deels bevroren ondergrond, kan dat plaatselijk tot wateroverlast leiden. Ook woensdag valt er nog vrij veel regen. Met maxima tot 12°C is het wel erg zacht.

In de weerkamer kijken we met enige bezorgdheid naar de ontwikkeling van een randdepressie die ons komend weekend kan bereiken. Vrijdag ligt ze nog ten zuiden van Ierland, maar volgens een aantal modellen diept ze zich erg snel uit en komt ze onze richting uit. Rond deze kern staat veel wind en ze gaat ook gepaard met erg veel neerslag.
Trekt de kern pal over ons land, dan zullen we er al bij al erg weinig van merken. Trekt de kern ten noorden van ons langs, dan staat er veel wind en kan er erg veel regen vallen, tot enkele tientallen liters per vierkante meter. Het is dan wel zacht.
Passeert de kern ten zuiden van onze omgeving, dan wordt er tijdelijk wat koudere lucht aangevoerd. Koud genoeg om de regen tijdelijk te doen overgaan in natte sneeuw en voor een onaangenaam, papperig en zwaar sneeuwdek te zorgen.
Hoe alles precies zal verlopen, is nu nog niet in te schatten. Maar dat we deze week "dynamisch" en erg nat weer krijgen, dat lijkt wel vast te staan. Wie gerekend had op aangenaam voorjaarsweer na deze winterperiode, zal toch nog eventjes geduld moeten oefenen. Niet onlogisch, want we zitten nog altijd in het putje van de winter.

Het Europese weermodel berekende deze ochtend voor zaterdag een diepe depressiekern pal boven ons land. Afwachten wat dit uiteindelijk zal opleveren, maar de kans is klein dat het fraai voorjaarsweer zal zijn...

vrijdag 25 januari 2013

Dooi komt iets vroeger in het westen

Op het occlusiefront dat morgen ons land bereikt, heeft zich vrij onverwachts een aparte depressiekern gevormd. Dat is niet zo'n goed nieuws voor de schaatsers, want het betekent dat de wind een halve dag vroeger dan voorzien de westelijke sector opzoekt en dat er morgenmiddag al zachte lucht naar het westen van Vlaanderen stroomt. Morgen zaterdag wordt dus een minder mooie schaatsdag dan eerst verwacht.

Aan de kust begint het morgenochtend te sneeuwen. Die sneeuwzone trekt het binnenland in en bereikt nog voor de middag Oost-Vlaanderen. Verder landinwaarts verpietert ze wat. Op het eind kan de sneeuw al overgaan in smeltende sneeuw of (aanvriezende) regen. Het kwik wordt al vrij snel positief en ligt in de namiddag tussen 0 en +3°C in het westelijk deel van Vlaanderen. In het oosten blijft het waarschijnlijk wel lichtjes vriezen.
Tegen de avond koelt het tijdelijk overal weer wat af, maar rond middernacht komt dan de definitieve dooiaanval op gang met veel regen en wind. Omdat het eerst weer wat vriest, kan dat eventjes voor gevaarlijke toestanden zorgen. Zondagmiddag is het gevaar overal geweken, ligt het kwik in heel Vlaanderen ruim boven het vriespunt en is deze mooie winterse periode verleden tijd.