woensdag 6 maart 2013

Winter slaat nog eens toe

Meteorologisch gezien is het al lente, astromisch gezien is het nog winter. Ook het weerbeeld lijkt tussen deze twee seizoenen te twijfelen. Gisteren en vandaag was het met een maximumtemperatuur van 17 en 18°C uitzonderlijk warm voor de tijd van het jaar. Na het weekend keren we terug naar de winter: we halen overdag nog met moeite het vriespunt en het vriest 's nachts opnieuw stevig. Een extreme schommeling, maar wel perfect te verklaren.

Hoe koud of hoe warm het bij ons precies wordt, hangt vooral af van de soort luchtmassa die naar onze streek wordt aangevoerd. In het vroege voorjaar kunnen de verschillen tussen de luchtmassa's erg groot zijn. Terwijl het in Scandinavië en Siberië nog ijskoud is, lopen in het zuiden van Europa de temperaturen al flink op.
Meestal loopt de straalstroom strak van west naar oost en waait de wind bij ons uit de zuidwestelijke tot westelijke sector. Het temperatuursverloop is dan vrij strak: het wordt noch extreem zacht, noch extreem koud. De voorbije dagen was dat niet het geval. De straalstroom liep niet strak, maar begon een golfpatroon te vertonen. De grote golven in de straalstroom (Rossby-golven genaamd) kunnen een tijdje op dezelfde plaats blijven liggen, om dan plots een eind door te schuiven. Dat is precies wat er de komende dagen gebeurt. Van een opgaande tak van de straalstroom komen we in een dalende tak terecht. In de opgaande tak voerde een strakke zuidenwind erg zachte lucht uit Spanje en Noord-Afrika aan. In de dalende tak zal een noordoostenwind ijskoude lucht uit de poolstreken op transport zetten naar West-Europa.

Dergelijke grote temperatuursschommelingen komen wel meer voor, ook tijdens strenge winters. Een golvend straalstroompatroon is immers typisch voor koude winters: zonder zo'n patroon kan koude vrieslucht ons nooit bereiken. Als tijdens een strenge winter het golfpatroon doorschuift, komen we soms ook eventjes in erg zachte lucht terecht. Dat was bijvoorbeeld het geval in januari 1947, tijdens één van de koudste winters van de voorbije eeuw. Nadat het tijdens het eerste deel van de winter al erg koud was geweest, schoof het Rossby-patroon door en kwam er half januari een periode met dooiweer. Op 16 januari 1947 steeg het kwik in Nederlands Limburg daarbij tot maar liefst +17°C. In Ukkel liep het kwik die dag op tot +15,3°C, meteen het eeuwrecord voor januari en dat tijdens een erg strenge winter! Kort daarop schoof het golfpatroon weer door, kwam de Benelux weer in de dalende tak van de straalstroom terecht en viel de winter weer in alle hevigheid in. Op 9 februari 1947 werd de Elfstedentocht gereden.


Het Amerikaanse weermodel laat de temperatuur zondag overdag al dalen tot onder het vriespunt. Het Europese model is wat minder extreem, maar laat het ook flink afkoelen.

Verwachting
Op een Elfstedentocht moeten we nu uiteraard niet meer rekenen, maar het temperatuursverschil op amper één week tijd zal wel extreem zijn. Zelden zal het half maart zo koud geweest zijn als volgende week. Morgen en overmorgen blijft het nog erg zacht, met maxima tussen 12 en 15°C. Jammer genoeg verdwijnt de zon wel en vergroot de kans op regen. Zaterdag doet het kwik al een stapje terug en wordt het nog een graad of 10. Op zondag zou dan met een noordoostenwind de koude lucht binnenvallen. Het kwik daalt van 9°C rond middernacht naar een graad of 3 in de namiddag. Het regent eerst nog, later op de dag wordt het droger. De laatste neerslag kan een winters karakter krijgen. Vanaf maandag zou het kwik overdag dan rond 2 of 3°C liggen. 's Nachts vriest het licht tot matig. Er is elke dag kans op een winterse bui of sneeuwbui, maar er zijn ook zonnige perioden.
De timing van deze kou-inval zoals hierboven geschetst, is de meest waarschijnlijke maar ligt nog niet helemaal vast. Alles kan nog één of twee dagen opschuiven, maar de kans lijkt klein dat we alsnog ontsnappen aan deze late portie winter.

dinsdag 19 februari 2013

Schraal winterweer op komst

Er is een periode met schraal winterweer op komst: een stevige wind uit het noordoosten, lichte tot matige nachtvorst en overdag enkele graden boven nul. Meestal blijft het droog, maar vooral komende zondag lijkt er wat kans te zijn op lichte sneeuw.
Voor schaatsliefhebbers komt deze periode jammer genoeg iets te laat op het seizoen. De stevige wind bemoeilijk de ijsvorming en overdag loopt het kwik al iets te hoog op. Ook in ondiep water wordt de ijsvorming moeilijker. De sterkere zon kan door het ijs tot op de bodem schijnen, die door straling opwarmt en die warmte afgeeft aan het water en ijs erboven. Daardoor smelt het ijs op ondiep water overdag veel sneller weg. Schaatsen op ondergelopen weilanden en akkers ligt dus niet meer voor de hand.

Voor een grondige bespreking van de weerkaarten ontbreekt mij momenteel de tijd. Ik verwijs graag naar de blog van collega Karim.

donderdag 7 februari 2013

Kwakkelweer

Tot en met begin volgende week krijgen we echt kwakkelweer: overdag temperaturen enkele graden boven nul, 's nachts wat lichte vorst. Buien van sneeuw, smeltende sneeuw of regen. Af en toe een tijdelijk sneeuwdekje, dat al snel weer wegdooit. Kortom: wat licht winterse perikelen waar je als schaatser niet echt op zit te wachten, want een ijsvloer van betekenis kan er zich op deze manier onmogelijk vormen. En ondertussen tikt de klok genadeloos verder en komt de tweede helft van februari erg snel dichterbij...

zondag 3 februari 2013

Nieuwe winterse periode in zicht

Het was hier een weekje windstil op De IJsverwachting. Na een mooie winterse periode met schaatsijs is het altijd weinig motiverend om hier nieuwe berichten te plaatsen als de dooi onverbiddelijk toeslaat en niet meteen van wijken weet. Maar aan het zachte intermezzo komt zo stilaan een eind. Vanaf de tweede helft van de komende week laten de weerkaarten weer wat winterse ontwikkelingen zien. Of die opnieuw tot schaatsijs zullen leiden, is nog lang niet zeker. Winterse neerslag lijkt er wel te gaan vallen, 's nachts gaat het opnieuw vriezen en de (hoge) Ardennen mogen zich opmaken voor een krokusvakantie vol sneeuwpret.

Gisteren vielen er op een aantal plaatsen wat buitjes met hagel en natte sneeuw, maar winterweer konden we dat bezwaarlijk noemen. Zeker niet in vergelijking met wat we midden januari voorgeschoteld kregen. Vandaag zondag heeft die tijdelijke noordelijke stroming alweer plaats gemaakt voor een strak westelijke. Vanavond en vannacht blijft het kwik stijgen, tot rond 8 à 9°C. We bevinden ons vannacht en morgenochtend in de warme sector van een depressie met kern in de omgeving van IJsland. Morgennamiddag passeert dan een zwak koufront en begint het kwik opnieuw te dalen. Niet dat het meteen al erg koud wordt. De minima liggen dinsdagochtend nog rond +4°C.

Dinsdag vallen er een aantal buien, die tegen de avond opnieuw een winters karakter krijgen. Dat komt omdat de depressie zich verplaatst van IJsland naar de Noordzee en Scandinavië. De stroming ruimt daardoor wat meer naar het noordwesten en de bovenluchten koelen af. De maxima liggen dinsdag nog rond 6 à 7°C. In de nacht van dinsdag op woensdag trekt in die noordwestelijke stroming een occlusiefront mee. In het westen van ons land zorgt dat voor vrij veel regen, in de hoge Ardennen voor een behoorlijk pak sneeuw, tot 10 cm of plaatselijk zelfs wat meer. De sneeuw die daar valt, smelt trouwens de eerstkomende tien dagen niet meer weg. In het Vlaamse binnenland kan er wat natte sneeuw vallen, maar die blijft niet liggen.
Woensdag overdag blijven er sneeuwbuien vallen in de hoge Ardennen, in Vlaanderen zijn dat eerst gewone regenbuien, omdat de bovenluchten tijdelijk opnieuw wat opgewarmd zijn. Woensdagavond kan er overal weer wat natte sneeuw vallen. De maxima liggen woensdag rond 4°C in Limburg en rond 5 à 6°C in het uiterste westen.


In de loop van de week mogen de Ardennen een mooi pakje sneeuw verwachten. In het laagland blijft het voorlopig bij regen of natte sneeuw.

Donderdag en vrijdag bouwt het hogedrukgebied van de Azoren een rug uit naar het noorden. Dat betekent dat de aanvoer van zeer zachte subtropische zeelucht afgesneden blijft. De extreme hoge maxima horen dus tot het verleden. Het blijft erg wisselvallig met in Vlaanderen van tijd tot tijd winterse buien. De maxima liggen nog rond +5°C, maar vanaf donderdagochtend gaat het op veel plaatsen opnieuw vriezen. Een tijdelijk sneeuwdekje hoort dan ook in Vlaanderen tot de mogelijkheden.

Zaterdag zou het Atlantische hogedrukgebied tijdelijk toenadering zoeken tot het Russische hogedrukgebied. Daardoor komt er lucht van continentale (en dus koude) oorsprong naar onze omgeving. Volgens het Europese weermodel zou daarna de luchtdruk boven Scandinavië hoog blijven. Dat moet dan garant staan voor vrij koud weer, met 's nachts lichte tot matige vorst en overdag licht positieve temperaturen. Maar het is nog te vroeg om die details nu al in te vullen. Hoe koud het precies wordt, zal onder meer afhangen van het feit of er al dan niet een sneeuwdek ontstaat. Voor winterliefhebbers wordt het in elk geval opnieuw wat interessanter op de weerkaarten.

Ardense sneeuwpret

Wie tijdens de krokusvakantie naar de Ardennen wil trekken om daar te langlaufen of wandelingen te maken in de sneeuw, heeft in elk geval goede vooruitzichten. Boven de 500 meter blijft het vanaf overmorgen permanent vriezen en valt er geregeld verse sneeuw bij. Vanaf volgend weekend vriest het er 's nachts streng, later mogelijk zelfs zeer streng (-15°C of lager). Bij het begin van de krokusvakantie zou er toch ruim 30 cm sneeuw moeten liggen in de Hoge Venen. Voor gegarandeerde sneeuwpret hoeft u dan dus niet per se naar de Alpen af te reizen.

maandag 28 januari 2013

Van winter naar wateroverlast?

De dooi is ondertussen met zelden meegemaakt enthousiasme ingevallen. Van de 12 centimeter sneeuw die zondagavond nog in Drongen lag, blijft er weinig meer over. Gisternamiddag en deze namiddag was het vrij zonnig, maar vannacht en morgenvoormiddag bereikt een erg actief front met veel regen en wind ons land. Er kan tot 20 liter per vierkante meter vallen. In combinatie met het smeltwater en de nog deels bevroren ondergrond, kan dat plaatselijk tot wateroverlast leiden. Ook woensdag valt er nog vrij veel regen. Met maxima tot 12°C is het wel erg zacht.

In de weerkamer kijken we met enige bezorgdheid naar de ontwikkeling van een randdepressie die ons komend weekend kan bereiken. Vrijdag ligt ze nog ten zuiden van Ierland, maar volgens een aantal modellen diept ze zich erg snel uit en komt ze onze richting uit. Rond deze kern staat veel wind en ze gaat ook gepaard met erg veel neerslag.
Trekt de kern pal over ons land, dan zullen we er al bij al erg weinig van merken. Trekt de kern ten noorden van ons langs, dan staat er veel wind en kan er erg veel regen vallen, tot enkele tientallen liters per vierkante meter. Het is dan wel zacht.
Passeert de kern ten zuiden van onze omgeving, dan wordt er tijdelijk wat koudere lucht aangevoerd. Koud genoeg om de regen tijdelijk te doen overgaan in natte sneeuw en voor een onaangenaam, papperig en zwaar sneeuwdek te zorgen.
Hoe alles precies zal verlopen, is nu nog niet in te schatten. Maar dat we deze week "dynamisch" en erg nat weer krijgen, dat lijkt wel vast te staan. Wie gerekend had op aangenaam voorjaarsweer na deze winterperiode, zal toch nog eventjes geduld moeten oefenen. Niet onlogisch, want we zitten nog altijd in het putje van de winter.

Het Europese weermodel berekende deze ochtend voor zaterdag een diepe depressiekern pal boven ons land. Afwachten wat dit uiteindelijk zal opleveren, maar de kans is klein dat het fraai voorjaarsweer zal zijn...

vrijdag 25 januari 2013

Dooi komt iets vroeger in het westen

Op het occlusiefront dat morgen ons land bereikt, heeft zich vrij onverwachts een aparte depressiekern gevormd. Dat is niet zo'n goed nieuws voor de schaatsers, want het betekent dat de wind een halve dag vroeger dan voorzien de westelijke sector opzoekt en dat er morgenmiddag al zachte lucht naar het westen van Vlaanderen stroomt. Morgen zaterdag wordt dus een minder mooie schaatsdag dan eerst verwacht.

Aan de kust begint het morgenochtend te sneeuwen. Die sneeuwzone trekt het binnenland in en bereikt nog voor de middag Oost-Vlaanderen. Verder landinwaarts verpietert ze wat. Op het eind kan de sneeuw al overgaan in smeltende sneeuw of (aanvriezende) regen. Het kwik wordt al vrij snel positief en ligt in de namiddag tussen 0 en +3°C in het westelijk deel van Vlaanderen. In het oosten blijft het waarschijnlijk wel lichtjes vriezen.
Tegen de avond koelt het tijdelijk overal weer wat af, maar rond middernacht komt dan de definitieve dooiaanval op gang met veel regen en wind. Omdat het eerst weer wat vriest, kan dat eventjes voor gevaarlijke toestanden zorgen. Zondagmiddag is het gevaar overal geweken, ligt het kwik in heel Vlaanderen ruim boven het vriespunt en is deze mooie winterse periode verleden tijd.

donderdag 24 januari 2013

Drie, twee, één... dooi!

Nog drie mooie schaatsdagen hebben we te gaan voor de dooi zondag onverbiddelijk toeslaat. Vooral vandaag is het prima schaatsweer: weinig wind, lichte vorst en zelfs nu en dan een zonnetje erbij. Ook morgen vrijdag zijn de omstandigheden nog goed, al lijken er dan wat meer hardnekkige wolkvelden te zijn. Zaterdag blijft het nog vriezen, maar dan steekt de wind een tandje bij en kan er wat lichte sneeuw vallen. In de nacht van zaterdag op zondag begint de definitieve dooiaanval. Die zet meteen zo stevig door, dat er van schaatsen op zondag nog weinig sprake zal zijn.

Een indrukwekkende depressie boven de Atlantische Oceaan maakt zondag een eind aan de winter in onze omgeving en later in vrijwel heel Europa.

Zelden liet een dooiaanval zich zo lang op voorhand duidelijk aankondigen op de weerkaarten. Gangmaker van het zachtere weer is een ongewoon diepe depressie die zich ontwikkelt op de Atlantische Oceaan, met een kerndruk die zakt tot 930 hPa. Daar is geen winters kruid tegen gewassen. De lichte sneeuw die zaterdag valt, komt uit het occlusiefront van een randdepressie. Tegen die schuchtere dooiaanval kan ons winters hogedrukgebied wel nog weerstand bieden. Daarna volgt het warmfront van de mega-depressie en dat walst in onze omgeving zonder problemen over de verdedigingstroepen van de wijkende Koning Winter heen.

In de nacht van zaterdag op zondag begint het te regenen. In eerste instantie kan die regen nog onderkoeld zijn of aanvriezen. Lang duurt dat niet, want zondag rond de middag ligt het kwik in het westen van Vlaanderen al rond +4 à +5°C. Er valt ook een hele plens regenwater, zodat er al snel een paar centimeter water op de ijsvloer komt te staan.
Los van het feit dat het bijzonder onaangenaam is om te schaatsen in zulk dooiweer, is het ook ten stelligste af te raden. Zelfs als  de dikte eerst nog gelijk blijft, verliest een dooiende ijsvloer al heel snel veel van zijn draagkracht, omdat de structuur brozer wordt en het ijs aan de scheuren niet meer aan elkaar vast haakt. Van zodra er water op het ijs komt te staan, blijf je er beter af.

Maar goed, zo ver is het dus nog niet. Eerst kan er nog drie dagen volop geschaatst worden. Toon daarbij alsjeblief respect voor het milieu. De ijsmeesters van de Kraenepoel vertelden mij dat ze vorig jaar vlak voor de dooi maar liefst zes volle vuilniszakken met zwerfvuil van het ijs hebben gehaald, daar achtergelaten door schaatsers en ijswandelaars: lege blikjes, flesjes, koekjesverpakkingen en vooral ook veel sigarettenpeuken. Dat kan dus echt niet. Al dat vuilnis drijft na de dooi in het water, of zakt naar de bodem. Het getuigt ook van weinig respect voor de ijsmeesters. Na hun hard labeur om de ijsvloer in goede staat te houden, mogen ze zich als "dank" ook nog eens een volledige dag bukken om andermans peuken en andere viezigheid op te rapen. Neem alle afval gewoon zelf mee van het ijs en gooi het in de vuilnisbakken op de oever, of neem het mee naar huis.

Ziezo, genoeg gepreekt voor vandaag. Geniet van de dagen die komen en wees voorzichtig op zondag. Veel schaatsplezier!