zondag 26 februari 2012

Ferre Spruyt en Hilde Govaerts Belgisch kampioen marathon

(Bron bericht: website NLSV)

Ferre Spruyt en Hilde Govaerts kroonden zich gisteren op de ijsbaan van Eindhoven tot de nieuwe Belgische kampioenen marathonschaatsen op kunstijs. Voor de 26-jarige schaatser en skeeleraar uit Holsbeek wat het zijn eerste nationale schaatstitel. Hij versloeg na een wedstrijd over 60 ronden (24 km) Benjamin Willekens en Quinten Vandesande. De ervaren Hilde Govaerts (36) uit Zemst verlengde haar titel van vorig jaar. Het zilver bij de dames was voor Judith Baron, het brons voor Senna Van der Heyden. De dames reden 40 ronden. Ook Govaerts maakte eerder al naam in de skeelersport.

Bij de jeugd waren er Belgische titels voor Reno Zorko (jongens) en Noortje Fellinga (meisjes).

Opvallend: op Hilde Govaerts na (LBSG Gent) waren alle 25 deelnemers aan het Belgisch kampioenschap aangesloten bij de Noord-Limburgse Snelschaatsvereniging (NLSV) uit Lommel.

donderdag 9 februari 2012

Groeten uit het hoge noorden


Even een foto vanop de locatie waar ik momenteel verblijf, gisteren genomen. Geen schaatsmogelijkheden hier, maar wel noorderlicht en veel sneeuw.
In België blijft het nog een paar dagen flink vriezen. Daarna dooi, maar ik zie op de langere termijn wel nog mogelijkheden voor nieuwe winterkou. Ik probeer zo snel mogelijk een nieuwe verwachting online te krijgen.

dinsdag 7 februari 2012

Nog enkele dagen winterweer, daarna tijdelijk (?) zachter

Eerst en vooral een kleine dienstmededeling. De komende tien dagen zal ik veel minder tijd hebben om deze IJsverwachting actueel te houden. Ik probeer ze zo veel mogelijk bij te houden, maar een dagelijkse update is niet gegarandeerd. Tot en met zondag is dat geen probleem, want zolang blijft de winter bij ons in het zadel. Het ziet er naar uit dat we maandag en dinsdag een lichte dooi krijgen, zeker overdag en misschien ook 's nachts. Daarbij wordt het in Nederland zelfs wat zachter dan bij ons.
Daarna ziet het er volgens de verschillende weermodellen naar uit dat de winter opnieuw een poging doet om de scepter alweer over te nemen, dit keer met een hogedrukblokkade ten westen van onze omgeving. De kou zou dan wat minder intens zijn, maar de kansen op sneeuw nemen dan toe. We moeten wel nog eventjes afwachten of die evolutie de volgende dagen in de modellen blijft zitten.

De volgende dagen kan er in elk geval nog heel wat afgeschaatst worden. Er zijn een aantal locaties bijgekomen waar schaatsen toegelaten is en ik vermoed dat er nog wel een aantal zullen volgen. Ook de wedstrijdrijders maken zich op voor een drukke kalender. Morgen staat het Nederlands Kampioenschap op natuurijs op het programma, later in de week volgen een aantal klassiekers zoals de Veluwemeertocht en zaterdag ook de Hollands Venetiëtocht, die al sinds 1996 niet meer werd verreden. Tenzij er zaterdag onverhoopt een nog grotere tocht zou worden verreden, maar daar ga ik voorlopig niet van uit.

Goed nieuws voor schaatsers in Bornem

Goed nieuws voor de schaatsers in Bornem en omstreken. Volgens dit artikel in Het Nieuwsblad zal de brandweer volgende week controleren of ijs op het populaire schaatswater de Oude Schelde dik genoeg is. Als het tenminste blijft vriezen. Tot dan blijft schaatsen er verboden. Eindelijk een gemeentebestuur dat zijn verantwoordelijkheid neemt!

maandag 6 februari 2012

Dooi dreigt vanaf zondag

Voor het eerst sinds deze koudegolf, moet ik in dit bericht de woorden "waarschijnlijke dooi" gebruiken. Alle weermodellen zitten vanavond op dezelfde lijn: in de loop van komend weekend krijgt de winter het erg lastig om zich in onze contreien te handhaven. Het Russisch-Scandinavisch hogedrukgebied zakt op vrijdag weg naar Polen en daarna verplaatst de hogedrukkern zich naar de Britse Eilanden. Dat zou een klassieke "dooi om de noord" betekenen: uit noordelijke richtingen stroomt zachtere zeelucht naar onze omgeving. Of het ook zover komt, is nog afwachten.

Een bevroren Schelde in Temse, in de winter van 1890-'91. Een foto van Jacques (Jaak) Mössly, zie ook onderaan deze bijdrage.

Van dooiweer is de eerstkomende dagen in elk geval nog weinig te merken. Vandaag kwam het kwik in Oost-Vlaanderen nipt eventjes boven het vriespunt uit, maar echte dooi kon je dat niet noemen. Vlak in de zon dooide de sneeuw wat weg, in de schaduw bleef ze probleemloos liggen. Ook de ijsvloer bleef onaangetast. Dat komt door de lage relatieve luchtvochtigheid, die het ijs doet sublimeren. Dit sublimeringsproces onttrekt warmte aan de omgeving, waardoor het ijsoppervlak afkoelt en de oppervlaktetemperatuur onder het vriespunt blijft.

Vannacht koelt de lucht op grote hoogte weer wat af. Er passeert een bel met koude lucht, op 850 hPa zakt de temperatuur naar -14°C. Er staat ook weinig wind en het is helder. De combinatie van deze drie factoren maakt dat het komende nacht opnieuw matig tot streng vriest. Morgen dinsdag overdag blijft het opnieuw overal vriezen, met maxima in Vlaanderen rond -4°C. In Nederland is het een fractie minder koud. Een zelfde beeld krijgen we op woensdag: ijsdagen in Vlaanderen, iets minder koud in het noorden van Nederland. In de nacht van woensdag op donderdag vriest het op de meeste plaatsen nog eens streng.

Donderdag loert voor de eerste keer een dooi-aanval om de hoek, vooral dan voor Nederland. Boven de Britse Eilanden heeft zich dan een aparte hogedrukkern ontwikkelt, waardoor de wind in het noorden van Nederland van over zee gaat waaien. In Vlaanderen komt de wind nog altijd van over het koude continent. Dat vertaalt zich in de maxima: die blijven in het grootste deel van Vlaanderen negatief, maar kunnen aan de Nederlandse noordkust oplopen tot +3°C. Vrijdag is die aparte hogedrukkern opnieuw verdwenen en vriest het weer in de hele Benelux.

Ook zaterdag is er nog weinig aan de hand: matige tot strenge vorst in de ochtend en negatieve maxima in Nederland en België, behalve dan misschien in de regio's vlak aan zee. Daarna wordt het spannend. Alle hoofdberekeningen van de weermodellen laten dan de dooi intreden omdat het hogedrukgebied op een ongunstige positie terecht komt. Toch wil ik er nog niet zo maar van uit gaan dat die dooi er ook gegarandeerd komt. De weerkaarten van de verschillende modellen zien er allemaal anders uit en in het ECMWF-ensemble van vanavond houdt een deel van de berekeningen, zij het een minderheid, de vorst toch in de Lage Landen. Ervaringen uit het verleden leren dat serieuze winterkou zich niet zomaar laat verdrijven. We houden een vinger aan de pols.

IJstoestand
Er staan ons nog een paar erg koude nachten en dagen te wachten. De ijsvloer groeit de komende dagen dus nog behoorlijk aan. Waar de voorbije dagen al geschaatst is, kan dat uiteraard ook nog tot en met zaterdag probleemloos. Ongetwijfeld komen er nog een aantal nieuwe locaties bij. Vooral op plaatsen waar er geen sneeuw op het ijs ligt, zal de ijsvloer de komende dagen sterk aandikken. Ook onder de sneeuwlaag zal het ijs verder aangroeien. Dat sneeuwlaagje wordt immers minder dik en verliest zijn isolerende eigenschappen. Het aantal plaatsen waar er veilig geschaatst kan worden, zal dus toenemen.

Gemeentebesturen die niet goed weten wanneer ijs betrouwbaar is, kunnen misschien inspiratie opdoen met deze richtlijnen van het Belgische leger uit de strenge winter van 1890-1891 (*):

"Herinneren we er aan dat volgende reglementaire diktes gelden voor het transport over ijs:
    ° 4 cm: individuele manschappen op twee meter afstand van elkaar en over planken
    ° 8 cm: infanterie in gescheiden rijen
    ° 12 cm: cavalerie
    ° 16 cm: veldartillerie
    ° 28 cm: alle voertuigen kunnen zonder gevaar over het ijs, zelfs de zware artillerie.”


Als het ijs 8 centimeter dik was, liet men er de soldaten in peloton over marcheren. Als het 12 centimeter dik was, liet men er de cavalerie (soldaten te paard) al over stappen. Zelfs een hele grote groep schaatsers weegt minder dan een regiment soldaten te paard.

(*) Bron: L'Hiver 1890-1891, Jaak Mössly, Antwerpen 1891.

zondag 5 februari 2012

Winter regeert zeker tot komend weekend

Vandaag kregen we het bewijs dat de winter stevig in het zadel zit. Het was bewolkt, de wind waaide uit het zuiden, maar het kwik bleef deze namiddag toch steken bij -3°C. Alweer een mooie schaatsdag, al voelde het door het gebrek aan zon en de iets strakkere wind toch wat kouder aan dan op de zonovergoten zaterdag. Voorlopig komt aan het schaatsplezier nog geen eind, integendeel zelfs.

Jong en oud maakte zich deze middag klaar om te schaatsen op het Groote Gat in Oostburg.

Jammer genoeg valt het aantal schaatslocaties tot op dit ogenblik erg tegen. Een rondrit door Zeeuws-Vlaanderen vandaag was vrij ontluisterend. Op de kreken in Westdorpe en Axel, traditionele verzamelplaatsen voor ijsfanaten, was geen schaatser te bespeuren. Ook het ijs van de Braakman in Terneuzen was onbetreden. Op het Groote Gat in Oostburg was wel een baan geveegd. Dat had als resultaat dat zowat alle Zeeuwse en Meetjeslandse schaatsers naar daar waren afgezakt en het ijs in de loop van de namiddag overbevolkt geraakte. Eenzelfde beeld blijkbaar in Oost-Vlaanderen, waar de Kraenepoel in Aalter een massa schaatsers te verwerken kreeg.
Het wordt toch stilaan tijd om ook elders eens de handen uit de mouwen te steken en banen op de ijsvloer vrij te vegen. Door de aanhoudende vorst moet het ijs inmiddels overal toch flink aangedikt zijn. Van zodra de sneeuw van het ijs is, groeit die ijsvloer erg snel verder aan.
Ontluisterend was toch de reportage in het VRT-journaal deze avond over de Damse Vaart. De politie patrouilleerde om te zien of niemand zich op het ijs waagde. Laat het duidelijk zijn: volkomen terecht, als het ijs nog niet dik genoeg is. Maar het vervolg klonk toch vrij bizar. "Er is minimaal 12 centimeter ijs nodig", zei de journaliste. "Het is niet bekend hoe dik het ijs op de Damse Vaart nu al is, want er is vandaag niet gemeten." Tja...

Rayonhoofden bij elkaar
Belangrijk nieuws ook uit Friesland vandaag. Voor het eerst sinds 1997 komen vanavond de rayonhoofden van de elf Friese steden bij elkaar. Uiteraard nog niet om een datum vast te leggen voor een tocht, maar wel om een overzicht te krijgen van de huidige situatie. Op een aantal plaatsen van het traject is het ijs nog maar 3 à 4 cm dik. Er moet nog veel gebeuren om daar aan de vereiste 15 cm te komen. Hoe groot de kans is op een Elfstedentocht? Daar spreek ik mij niet over uit. De Friezen zelf zijn veel beter geplaatst om dat correct in te schatten.

Vooruitzichten
Over het weer kan ik kort zijn. Het blijft de komende week dag en nacht vriezen, met vooral in de nacht van maandag op dinsdag nog eens forse vorst. De kans op sneeuw is de hele week verwaarloosbaar klein. Alleen in het uiterste westen valt mogelijk een sneeuwbui. De ijsvloer kan dus ook in Vlaanderen blijven aandikken. Woensdag en donderdag zal het trouwens bij ons kouder zijn dan bij onze noorderburen, omdat daar dan tijdelijk wat minder koude lucht van over de Noordzee binnensijpelt.


zaterdag 4 februari 2012

Een prachtige winterdag

Kan een winterdag mooier zijn dan vandaag? We begonnen de dag in Drongen met zeer strenge vorst: -15,6°C. Elders in Vlaanderen daalde het kwik tot -19°C. Zelfs aan de kust vroor het streng. Nederland deed nog wat beter: daar daalde het kwik in de Noordoostpolder tot -22,9°C. Ook in Friesland daalde het kwik de voorbije nacht tot tegen de -20°C. De zon scheen hier de hele dag, maar toch kon het kwik niet hoger oplopen dan -4,3°C. Het was daarbij windstil. Ideaal voor een namiddagje schaatsen door een licht besneeuwd decor.

Onze Belgische wedstrijdrijders Kenneth Van Steenberge (nr 36) en Sven Mallezie (nr 72) deze ochtend op natuurijs aan het trainen in de zeer strenge vorst. (Foto: Helena Van Wassenhove)


De zeer strenge vorst kwam niet als een verrassing. Boven het verse sneeuwtapijtje, bij windstil weer en onder een heldere sterrenlucht kon het optimaal uitstralen. Als we de Kraenepoel in Aalter als leidraad mogen nemen, is de ijsvloer onder dat sneeuwlaagje vannacht toch verrassend goed aangedikt. Gisternamiddag was het ijs er 6 cm dik, vanochtend 10 cm. Dat was voldoende om de ijsvloer op deze turfput in Aalter vandaag vrij te geven voor het grote publiek. Het was er deze namiddag al razend druk en morgen zondag dreigt allicht de complete overrompeling.
De volgende dagen verliest het sneeuwtapijt wat van zijn isolerende capaciteiten, omdat de sneeuw "inklinkt": de sneeuwkristallen worden wat meer op elkaar gedrukt zodat er minder lucht tussen de sneeuw zit. En het is precies die lucht die zorgt voor de isolatie. Als het de komende nachten matig tot streng blijft vriezen en het sneeuwt niet meer bij, dan zal de ijsvloer overal behoorlijk aandikken.

Deze avond daalde het kwik in Drongen opnieuw tot -10,2°C, maar vanuit het westen komt wat bewolking binnendrijven en ook de wind komt wat opzetten. Daardoor zal het kwik vannacht in het westelijk deel van Vlaanderen niet veel verder meer dalen. Meer naar het oosten is wel nog zeer strenge vorst mogelijk. De bewolking hoort bij een sneeuwzone die zich ter hoogte van onze kust vast loopt op de hoge luchtdruk boven het Europese continent. In West-Vlaanderen, en dan vooral in de Westhoek, kan er in de loop van de nacht en morgenvoormiddag wat sneeuw vallen.  Maar het ziet er niet naar uit dat de sneeuwzone voorbij de Oost-Vlaamse provinciegrens geraakt.
Morgen zondag hangt er dus vrij veel bewolking in de westelijke helft van Vlaanderen, meer naar het oosten zijn er zonnige periodes. Het kwik blijft ruim onder het vriespunt: van -2°C vlak aan zee tot -5°C in Limburg. In de nacht van zondag op maandag vriest het matig in het westen, matig tot streng in het oosten. Maandag is het opnieuw overwegend zonnig, met maxima rond -3°C in het centrum van Vlaanderen. Ook aan zee blijft het licht vriezen. In de nacht van maandag op dinsdag volgt op veel plaatsen weer strenge vorst. Dinsdag is het zonnig, maar blijft het overdag nog een graadje kouder dan op maandag.

Woensdag verandert er nog weinig, op donderdag komt er wat meer bewolking en zou het kwik iets kunnen oplopen. Dat komt omdat de wind dan eventjes uit het noorden komt en dus van over de relatief warme noordelijke Noordzee waait. Maar dat betekent nog lang geen dooi.
Op de langere termijn lijkt het hogedrukgebied de neiging te hebben om zich wat meer in de omgeving van IJsland of Groenland te gaan ophouden. Dat staat garant voor wat bekend staat als "vuil winterweer": een grotere kans op sneeuw, af en toe wat positieve temperaturen, maar nog altijd duidelijk kouder dan normaal.

IJstoestand
De volgende dagen zou de ijsvloer op de meeste plaatsen toch sterk moeten aangroeien. Waar het ijs nu 8 cm dik is, zou dat tegen woensdag 16 cm moeten zijn.
Dromen van een Elfstedentocht hoeft voorlopig nog niet. Op sommige delen van de route wordt wel al geschaatst en is het ijs plaatselijk tot 11 cm dik, maar een groot deel van het traject is gisteren ondergesneeuwd en kan niet schoongemaakt worden omdat het ijs er nog onbetrouwbaar is. Dat betekent niet dat de Friezen bij de pakken blijven zitten. Zo zijn in Dokkum al hele stukken schoongeveegd en her en der is ook begonnen met ijstransplantaties: grote brokken ijs worden van elders aangevoerd om wakken op het Elfstedentraject te dichten. Als het nog een week hard genoeg blijft vriezen, is er misschien toch nog een beetje hoop.

De winter op zijn best: Sven Mallezie en Kenneth Van Steenberge deze ochtend in een prachtig decor. (Foto: Helena Van Wassenhove)