dinsdag 25 november 2014

Eerste vorst van 2014-'15

Soms is een kans van 20 procent toch voldoende (zie bijdrage hieronder). De voorbije nacht daalde het kwik in de thermometerhut in Drongen tot -1,0°C. Daarmee is de eerste vorstdag van het nieuwe winterhalfjaar een feit. Het begin van een echte winterinval is dit uiteraard nog niet. De volgende dagen wordt het gevoelig zachter, maar vanaf het weekend wordt de kans op licht winters weer groter, met vanaf zondag opnieuw 50 procent kans op vorst tijdens de nachten. Daarover later meer.

woensdag 19 november 2014

Zacht weekend, kans op nachtvorst slinkt

Een korte update bij het bericht hieronder. Voor komend weekend lijken de zachte opties zo goed als zeker de bovenhand te halen. De kans dat het zaterdag of zondag vriest in thermometerhut, is zo goed als onbestaande. De kans op nachtvorst begin volgende week is er nog altijd, maar is gedaald tot ongeveer 20 procent.
Tijdens het weekend komen de maxima uit tussen 12 en 15°C, dat is zelfs zeer zacht voor de tweede helft van november. Volgende week dalen ze naar waarden rond 8°C.

De koude oplossingen zijn uit het ensemble verdwenen omdat er uiteindelijk toch geen nieuwe hogedrukimpulsen komen ten westen van onze omgeving. Het Russische hogedrukgebied verliest zijn uitloper naar Scandinavië, waardoor de wind bij ons van het oosten naar het zuiden ruimt. De aangevoerde luchtmassa warmt daardoor opnieuw op.

Dit weekend stroomt op grotere hoogte (1500 meter) erg zachte lucht naar onze omgeving en dat heeft ook gevolgen voor de temperatuur aan de grond.

zondag 16 november 2014

Stilaan minder zacht, mogelijk de eerste nachtvorst

Aan het erg zachte najaarsweer lijkt nu toch stilaan een einde te komen. Ten noorden van onze omgeving stijgt de luchtdruk en dat betekent dat we geleidelijk overschakelen op een wat kouder weertype. Volgend weekend of begin volgende week kunnen we misschien zelfs de eerste vorstdag van het nieuwe winterhalfjaar inschrijven. 

Een echte westcirculatie, vaak typisch voor de herfst, ontbreekt al een tijdje op de weerkaarten. Er ligt op dit ogenblik een stevig hogedrukgebied boven Rusland, met een uitloper naar Scandinavië. De wind komt daardoor bij ons van over het continent, maar voert voorlopig wel nog een vrij zachte luchtmassa aan.
De komende dagen breidt het hogedrukgebied zich nog verder naar het westen uit, tot in de omgeving van IJsland. Depressies worden daardoor gedwongen om een zuidelijke koers te volgen en duiken onder ons door. Maar echt koud kan het ook niet worden, want het hogedrukgebied snijdt de weg af van polaire of arctische luchtmassa's.

Woensdag heeft een Russisch hogedrukgebied zich uitgebreid tot de omgeving van IJsland, maar snijdt het tegelijk nog altijd de weg af voor koude polaire of arctische luchtmassa's.


Omdat de zon deze tijd van het jaar weinig kracht heeft, begint de continentale lucht aan de grond toch langzaam af te koelen. In eerste instantie merken we daar nog weinig van. De komende dagen liggen de maxima nog in de buurt van de 10°C. De minima liggen de komende werkweek meestal tussen +3 en +5°C. Tijdens brede opklaringen kan het 's nachts of 's ochtends vroeg lichtjes vriezen aan de grond. Vorst in de thermometerhut blijft voorlopig nog uit.

Weekend
De temperatuursverwachting voor het weekend is nog onzeker. Als we naar het EPS van ECMWF kijken, zien we dat het gemiddelde van de berekeningen voor de maximumtemperatuur voor zaterdag 9°C en voor zondag 7°C bedraagt. De spreiding van de berekeningen is wel nog erg groot. Er zitten ook nog uitschieters tussen tot 15°C.
Het gemiddelde van de berekeningen voor de minimutemperatuur daalt van +3°C op zaterdag naar +1°C op zondag. Begin volgende week is de kans op nachtelijke of ochtendlijke vorst in de thermometerhut volgens ECMWF opgelopen tot 50 procent. De maxima liggen dan waarschijnlijk rond 5 of 6 graden.

De temperatuurspluim van ECMWF voor het zuiden van Nederland: de kans op vorst tijdens de nachten neemt toe vanaf zondag en ook de maxima gaan naar beneden. (Bron: weerplaza.nl)


Verdere trend
Mogelijks een graadje nachtvorst en maxima rond 5 graden: echt winterweer kunnen we dat natuurlijk nog niet noemen. Dat is ook niet zo merkwaardig: we zijn immers nog maar in de tweede helft van november. Of de afkoelende trend zich nog verder doorzet volgende week, hangt vooral af van eventuele nieuwe hogedrukimpulsen ten westen van onze omgeving, boven de Atlantische Oceaan. Als die gunstig zijn, kan dat de weg vrij maken voor beduidend koudere bovenluchten. Dat is de enige manier om deze tijd van het jaar al serieuze winterkou te krijgen.
Of dat ook gaat gebeuren, is voorlopig nog niet te zeggen, maar ongeveer de helft van de EPS-berekeningen voorziet toch een vrij koud weertype.

Enkel en alleen voor de aardigheid: de ijspluim voor het zuiden van Nederland laat op het einde van de periode zowaar al een kleine kans op een ijsvloertje zien. Maar neem dit vooral nog niet te serieus. (Bron: winterplaza.nl)

zaterdag 8 november 2014

Tien dagen zacht najaarsweer

Het zachte najaarsweer lijkt nog zeker tien dagen te gaan aanhouden. Tot en met 18 november liggen de maxima (ruim) boven de 10 graden en de kans op nachtvorst op waarnemingshoogte is de hele periode verwaarloosbaar klein.
Depressies boven of ten westen van de Britse Eilanden blijven de hele periode zachte zeelucht naar onze omgeving sturen. De wintergrens blijft zo'n 2000 kilometer uit de buurt en situeert zich voortdurend boven midden-Scandinavië. Een vroeg wintertje hoeven we bij ons voorlopig dus niet te verwachten.
Op de kaart hieronder het ensemblegemiddelde voor zondag 16 november, met de luchtdruk op grondniveau en de temperatuur op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte).


zaterdag 25 oktober 2014

Herfstvakantie met zacht najaarsweer


De herfstvakantie (*)  kan soms al winterse trekjes vertonen. Dat is nu absoluut niet het geval. Met een diepe depressie boven IJsland en een hogedrukgebied boven het zuidwesten van Rusland, stroomt de komende dagen zachte zeelucht naar onze omgeving. De maxima komen daarbij ruim boven de 15 graden uit en de kans op nachtvorst is in onze omgeving de komende tien dagen zo goed als onbestaande.

De voorbije dagen kreeg het noorden van Scandinavië en het westen van Rusland wél al te maken met winterweer. In Moskou bijvoorbeeld was het opvallend koud voor de tijd van het jaar. Zowel de voorbije nacht als eergisteren dook het kwik er gezwind onder de -10°C en ook overdag bleef het er stevig vriezen. In Norrland (het noorden van Zweden) viel er plaatselijk 5 tot 15 cm sneeuw.

Het sneeuwdek op 24 oktober in Zweden. In kustplaats Piteå ligt 16 cm, in de bergen plaatselijk nog wat meer. (Bron: SMHI)


In Scandinavië houdt de winter niet lang stand. Ook daar draait de wind naar het zuiden en wordt met een strakke stroming subtropische lucht aangevoerd. Zweedse meteorologen verwachten zelfs dat er komende dinsdag in het midden van het land mogelijk recordhoge temperaturen worden gehaald voor de laatste decade van oktober. Het kwik klimt er dan ruim boven de 10 graden en ook de nachtvorst verdwijnt. Van het sneeuwdek zal er op de meeste plaatsen niets meer over blijven.
In Moskou blijft de winter overeind tot en met zondag, maar daarna begint het ook daar te kwakkelen.

Tot slot nog een blik op de Noordpool. Daar is het zeeijs inmiddels weer volop aan het groeien. Het zomerminimum van 3,5 miljoen vierkante kilometer was vergelijkbaar met dat van vorig jaar en van 2009. Het lag dus hoger dan dat van 2007, 2008, 2010, 2011 en minimumrecordjaar 2012 (toen lag er amper 2,2 miljoen vierkante kilometer zeeijs). Conclusies kunnen we daar niet aan verbinden., het blijft afwachten wat het zeeijs de komende jaren zal doen.
Op dit ogenblik ligt de temperatuur op de geografische Noordpool rond -8°C. De komende dagen koelt het er gevoelig af, tot -22°C.

De oppervlakte van het zeeijs aan de Noordpool dit jaar (gele lijn) vergelijken met de waarnemingen sinds 1979. (Bron: The Cryosphere Today).


(*)Voor de Nederlandse lezers: in België valt de herfstvakantie altijd in de week van 1 november, meestal een weekje later dan bij jullie.


zondag 19 oktober 2014

Golvend koufront maakt einde aan nazomer

Het blijft altijd een moeilijke situatie voor een meteoroloog: een golvend koufront dat langzaam naar het oosten trekt. Op dit ogenblik ligt er zo'n front voor onze kust . Volgens veel modellen had het uiterste westen van ons land deze ochtend al onder de wolken moeten zitten, maar in de praktijk scheen zelfs aan de kust de zon nog.

Het golvende koufront, zondagochtend boven de Noordzee.


Het is altijd lastig in te schatten waar de golftop van zo'n front precies terecht komt. Vijftig kilometer meer naar het noorden of het zuiden kan ook het verschil betekenen tussen zware bewolking met regen en zonnig weer. Dergelijke golvende fronten zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de "missers" op de korte termijn. Als meteoroloog geef je deze onzekerheid dus het best maar mee in de verwachting.

Uiteindelijk zal het front vandaag (zondag) toch beginnen met de oversteek van ons land, met plaatselijk zelfs wat lichte regen, maar een precieze timing is nog altijd moeilijk mee te geven. Wat wel al zeker is: éénmaal het koufront de oversteek heeft gemaakt, is het afgelopen met het extreem zachte weer voor de tijd van het jaar. Dinsdag en woensdag halen we nauwelijks nog 13°C en gaat het ook flink regenen en waaien.


vrijdag 17 oktober 2014

Nazomers weekend

Komend weekend (18 en 19 oktober) kunnen we maxima halen tot 23°C, uitzonderlijk warm voor deze tijd van het jaar. Even opmerkelijk: vroeg winterweer is niet eens zo ver uit de buurt. In het westen van Rusland is het haast even uitzonderlijk koud voor midden oktober en blijft het ook overdag vriezen. De verklaring is nochtans eenvoudig en vinden we eens te meer terug in de ligging van de beruchte straalstroom.

De straalstroom is een band met hoge windsnelheden op grote hoogte. We kunnen deze band gemakkelijk terugvinden op hoogtekaarten, zoals op de kaart van het 300 hPa-vlak hieronder. De straalstroom is geel-oranje gekleurd.



We zien hoe de straalstroom in de omgeving van Groenland plots naar het zuiden duikt. Ten westen van de Canarische Eilanden maakt hij een bocht van bijna 180° en gaat vervolgens richting het zuiden van Scandinavië. Daar maakt hij een volgende bocht en gaat het opnieuw richting zuiden, naar de Zwarte Zee.

In zijn slingerende tocht neemt de straalstroom een grote portie warme subtropische lucht mee naar onze omgeving. Door de strakke zuidelijke wind kan deze lucht nauwelijks afkoelen in zijn tocht naar de Lage Landen. Verder dan de Russische grens kan deze warme luchtmassa niet geraken, want dan wordt ze weer afgebogen naar het zuiden.

Aan de andere kant van de straalstroom dendert ijskoude arctische lucht, rechtstreeks afkomstig dus van de Noordpool, via Lapland het westen van Rusland in. Daar keldert de thermometer en krijgen ze een eerste stevige winterprik te verwerken.

Dat zorgt dan voor onderstaande kaart, die aantoont hoe ver de temperatuur afwijkt van de norm:


Na het weekend wordt de aanvoer van erg zachte subtropische lucht naar onze omgeving afgesneden en keren we bij ons terug naar normale temperaturen voor de tijd van het jaar. De arctische aanvoer naar Rusland lijkt langer te blijven duren. De winter houdt daar dus nog een tijdje stand.