vrijdag 18 januari 2013

Schaatsverbod op Kraenepoel dit weekend

Daarnet is besloten om de Kraenepoel in Aalter dit weekend niet vrij te geven voor schaatsers. De ijsvloer is er de voorbije nacht niet aangegroeid, is gemiddeld maar 6 tot 7 centimeter dik en bestaat ook nog eens uit erg bros sneeuwijs. Die kan absoluut nog geen grote massa dragen en daarom hebben de ijsmeesters de terechte beslissing genomen om vandaag, zaterdag en zondag geen schaatsers toe te laten op het ijs.
Ook op het Donkmeer in Berlare is het komend weekend verboden om te schaatsen. Via deze link blijft u op de hoogte van de situatie daar. Burgemeester Jan Vermeulen van Deinze laat eveneens weten dat er in zijn stad voorlopig een algemeen schaatsverbod geldt. Schaatsen op de Oude Leie is momenteel nog uit den boze.

In Aalter hebben ze hun uiterste beste gedaan. Aan de Kraenepoel was alles al in het werk gesteld om de schaatsers te ontvangen. Zelfs de tijdelijke toiletten waren al geplaatst. Deze middag ben ik samen met ijsmeesters Patrick en Willy en de politie van Aalter het ijs van de Kraenepoel opgegaan om het aan een grondige inspectie te onderwerpen. Jammer genoeg kwamen we allemaal tot dezelfde conclusie: het ijs kan een grote mensenmassa nog lang niet aan. De ijsvloer bestaat uit erg bros sneeuwijs van een centimeter of 7 dik. Dit soort ijs heeft veel minder draagkracht dan mooi zwart ijs. Het risico bestaat dat groepen schaatsers en/of ijswandelaars collectief door het ijs zouden gaan. Tijdens het weekend vriest het ook niet hard genoeg om de ijsvloer beduidend aan te dikken (zie de bijdrage hieronder). De Kraenepoel heeft een uitstekende reputatie op het gebied van veiligheid, en dat willen de ijsmeesters ook zo houden. Er was dus maar één mogelijke conclusie: om veiligheidsredenen is het ijs van de Kraenepoel de komende dagen verboden terrein.

De ijsmeesters blijven de situatie bijna van uur tot uur in de gaten houden en zullen de Kraenepoel openstellen van zodra dat verantwoord is.

IJsmeesters Patrick (links) en Willy (rechts) controleren deze middag de ijsdikte op de Kraenepoel.



IJsmeester Patrick is zelf een ervaren schaatser, die nog de Elfstedentocht heeft gereden.

Overleg met de politie en verantwoordelijken van de gemeente.


De enig mogelijke conclusie.

Pas op: beperkte ijsaangroei!

Een waarschuwing voor wie dit weekend al zou willen proberen te schaatsen. Ondanks de permanente vriestemperatuur, dikt het ijs de komende drie dagen weinig of niet aan. Dat komt door de bewolking. Die zorgt ervoor dat er weinig of geen uitstraling kan plaatsvinden. Bij helder weer is het aan de grond nog veel kouder dan in de thermometerhut. Als de thermometer op 1,5 meter hoogte dan bijvoorbeeld -5° aanduidt, kan het aan de grond gemakkelijk -10°C zijn. Bij bewolkt weer is dat net andersom. Dan is het aan de grond vaak minder koud dan op 1,5 meter hoogte.

De heldere nachten van gisteren en eergisteren waren ideaal om het ijs erg snel te doen aangroeien. Het bewolkte weer zal nu zorgen voor een beperkte aangroei of zelfs een stagnatie. Daarbij komt nog eens dat er ook wat sneeuw verwacht wordt. Als water bevriest, komt er stollingswarmte vrij. Sneeuw op het ijs én bewolking zorgen ervoor dat die stollingwarmte niet genoeg weg kan. Voor de ijsgroei wordt dit dus niet zo'n goed weekend, ondanks het feit dat het dag en nacht blijft vriezen.

Een extra waarschuwing voor wie in het oosten van Vlaanderen woont of naar de Ardennen gaat: daar pompt de depressie zondag op grote hoogte erg zachte lucht naar onze omgeving: tot +2° op 1500 meter hoogte. Op leefniveau merken we daar niets van: het blijft vriezen en er staat een koude wind uit oostelijke richtingen. Maar de sneeuw die door de zachte luchtlaag valt, die smelt natuurlijk. In de onderste koude luchtlagen bevriest de regen opnieuw, of raakt onderkoeld. In die omgeving kan dus ijsregen vallen, of kan het ijzelen, met spekgladde wegen tot gevolg.
De zachte lucht kan zondag meer dan waarschijnlijk niet doordringen tot het westelijke deel van Vlaanderen. Daar valt eventuele neerslag dus gewoon als sneeuw.

Deze kaart toont de temperatuur voor zondag op ongeveer 1500 meter hoogte. We zien zachte lucht boven het oosten van België. Het westen blijft nipt in de koude lucht.


Op waarnemingshoogte merken we niet veel van de zachte lucht: daar blijft het gewoon vriezen. In het oosten kan dat dus leiden tot ijzel.

donderdag 17 januari 2013

Vlaamse ijsmeesters bereiden zich voor

Op basis van de jongste uitvoer van de weermodellen, verandert er weinig aan de verwachting die ik gisteren heb opgesteld. U kunt ze dus hieronder gerust nog eens nalezen. Alleen wordt de sneeuwzone die ons morgenavond zou bereiken, wat minder actief ingetekend. Veel meer dan 1 à 2 cm lijkt er nergens te gaan vallen. Dat is slecht nieuws voor sneeuwliefhebbers, maar voor de schaatsers klinkt dit als muziek in de oren. Zondag blijft het in Vlaanderen grotendeels droog, maar dan valt er sneeuw in Nederland, het meest in het noorden (Groningen, Drenthe en Friesland) en dat is uiteraard niet zo goed voor het ijs daar.

In Vlaanderen mogen we nu toch ook stilaan op zoek naar onze schaatsen. Tijdens veel winterse periodes blijft het westelijke deel van Vlaanderen op het gebied van ijsvorming wat achter op de Kempen en Limburg, maar dat is nu niet het geval. De voorbije nachten waren het koudst in Oost- en West-Vlaanderen. Dat betekent dat de ijsmeesters van onder meer de Kraenepoel in Aalter en de Damse Vaart al werk hebben gemaakt van de eerste voorbereidingen om straks de schaatsers in de beste omstandigheden te kunnen ontvangen. Voorlopig is het ijs nog nergens vrijgegeven, maar gezien de toch wel koude verwachtingen is dat maar een kwestie van tijd.

Wat betreft de geruchten die hier en daar opduiken over de Elfstedentocht: die zijn veel te voorbarig. Vanochtend was het in Leeuwarden amper -4°C. Er is trouwens veel meer nodig dan alleen strenge vorst (die er trouwens nog maar amper geweest is in Friesland) om een Elfstedentocht te kunnen organiseren. Weermannen, -vrouwen en weerbureaus doen beter geen uitspraken over een eventuele datum. Daar kunnen alleen de Friese organisatoren zelf over beslissen. Uiteraard kunnen weerkundigen daar wel bij adviseren.

woensdag 16 januari 2013

De winter wijkt niet

Zoals te verwachten was, koelde het de voorbije nacht boven een sneeuwdek en onder brede opklaringen op een aantal plaatsen flink af. Lokaal vroor het zelfs streng, onder meer in mijn eigen weerstation. Het kwik zakte hier weg tot -12,2°C. Het koudst werd het in Retie, met -14,9°C. Ook de komende nacht kan het weer flink afkoelen. Tegen het weekend wordt het iets minder koud en neemt de kans op sneeuw opnieuw toe. Volgens de berekeningen die de weermodellen deze ochtend uitvoerden, zou de dooiaanval vanuit het zuidwesten afgeslagen worden en blijft het winterse weer meer dan waarschijnlijk aanhouden.

In de loop van de voorbije nacht daalde het kwik in Drongen tot -12,2°C, strenge vorst dus.

Ons weer wordt op dit ogenblik bepaald door een uitloper van hoge luchtdruk boven Scandinavië. Die ziet er niet meteen indrukwekkend uit, maar zorgt er wel voor dat de aanvoer van koude continentale lucht aanhoudt. Vannacht blijft het vrijwel overal helder. Dat maakt dat er opnieuw strenge vorst (-10°C of kouder) optreedt. Zelfs zeer strenge vorst, -15° of lager, hoort tot de mogelijkheden. De temperatuursverschillen kunnen daarbij erg groot zijn: terwijl het op de ene plek niet kouder wordt dan -7°, kan het 5 kilometer verderop gerust -15°C zijn.  Zo was het deze ochtend bijvoorbeeld -12°C op de luchthaven van Oostende, terwijl het aan het meteopark vlak aan het station van Oostende niet kouder werd dan -7°C.

Morgen donderdag is een zonnige, maar koude dag met maxima rond -3°C. In de loop van de dag neemt de bewolking toe. Vrijdag bereikt ons een neerslagzone vanuit het zuidwesten. Met een temperatuur die in het Vlaamse binnenland de hele tijd rond -3°C blijft hangen, moeten we niet twijfelen: de neerslag valt als sneeuw. Hoeveel precies, dat is nog niet helemaal duidelijk. Het Europese weermodel verwacht voorlopig 2 tot 5 cm in de nacht van vrijdag op zaterdag. Opnieuw lijkt de meeste neerslag voor het westen van het land bestemd: hoe verder naar het oosten, hoe minder sneeuw er zal vallen. Belangrijkste verschil met de vorige sneeuwzone is dat er nu veel minder wind staat. De sneeuw zal dus veel minder opwaaien.

Eerst leek het er op dat deze sneeuwzone het begin was van een periode met dooi. De ochtendruns van de weermodellen laten nu uitschijnen dat de dooi-aanval mislukt. Zaterdag hangt er veel bewolking en valt er nu en dan nog wat sneeuw, maar de maxima komen waarschijnlijk niet boven het vriespunt uit. Ook zondag hangt er nog veel bewolking, maar dan blijft het droog. Het kwik kan dan wel eventjes het vriespunt overschrijden, al zijn er ook heel wat EPS-leden (50 procent) die ook voor zondag een ijsdag voorzien. Na het weekend lijkt het winters te blijven, met maxima iets boven nul en 's nachts meestal matige vorst. Uiteraard is er nog wat onzekerheid, maar het ensemblegemiddelde van de temperatuur blijft vrijwel de hele tiendaagse onder nul en daalt zelfs weer wat op het einde van de termijn.

Natuurijs

Bij dergelijke koude berekeningen begint het allicht bij heel wat schaatsers te kriebelen. Kunnen we in Vlaanderen binnenkort het natuurijs op? De volgende twee dagen zijn alvast gunstig voor de vorming van een ijsvloer: helder weer, erg koude nachten en ook overdag vorst. Vrijdag dreigt sneeuwval jammer genoeg roet in het eten te gooien. Tijdens de sneeuwval staat er weinig wind, zodat de sneeuw niet van het ijs afwaait, maar overal gelijkmatig blijft liggen. We moeten dus afwachten wat het weekend precies brengt. Tot die tijd raad ik iedereen ten stelligste af om het ijs op te gaan. Behalve dan op ondergelopen weilanden. Daar kan het geen kwaad als je eens door het ijs gaat. Maak in elk geval wel dat je toestemming hebt van de eigenaar van het weiland.

dinsdag 15 januari 2013

Enkele koude dagen en nachten op komst

De sneeuwzone van de voorbije nacht hield zich perfect aan de verwachtingen en liet ruim 10 cm sneeuw achter in het westen van ons land, wat minder in het centrum en nog iets minder (tot vrijwel niets) in het oosten. De westkust en de Westhoek kwamen eventjes in de zachte zeelucht terecht, met om middernacht temperaturen in die omgeving tot +3°C. Maar in het grootste deel van Vlaanderen bleef het licht vriezen en de komende dagen wordt het nog kouder. Toch ziet het er niet naar uit dat we in Vlaanderen binnenkort al op grote schaal kunnen schaatsen op natuurijs.

Drongen, dinsdagavond 15 januari 2013

De depressiekern is inmiddels weggetrokken naar het zuidoosten. Een opbouwend Scandinavisch hogedrukgebied krijgt greep op ons weer en stuurt koude landlucht naar onze omgeving. In combinatie met het sneeuwdek, kan dat zorgen voor een paar ijskoude dagen en nachten. Komende nacht al krijgen we brede opklaringen. De temperatuur zakt snel en rond middernacht vriest het op veel plaatsen al matig (-5° tot -10°). Of het boven het sneeuwdek ook op grote schaal tot strenge vorst zal komen, is nog maar de vraag. Daarvoor staat er misschien iets te veel wind, die er voor zorgt dat de onderste koude luchtlagen mengen met de iets minder koude lucht daarboven. Als de wind toch eventjes voldoende zou wegvallen én er is op dat ogenblik net een brede opklaring, dan kan het wel snel gaan en kan het kwik plaatselijk toch onder de -10 duiken.

Morgen woensdag krijgen we een afwisseling van bewolkt en zonnige perioden, maar ondanks dat zonnetje blijft het kwik op veel plaatsen steken bij -2°C. Boven zee vallen buien, maar door de aflandige wind bereiken ze de kust niet. In de nacht van woensdag op donderdag vriest het opnieuw stevig: rond -7°, maar onder gunstige omstandigheden (u kent ze intussen: sneeuwdek, heldere lucht, geen wind) is plaatselijk ook strenge vorst mogelijk.
Donderdag verandert er weinig, al kan er wel wat meer bewolking komen binnendrijven. Het blijft overdag vriezen, met maxima rond -1 à -2°C. In de nacht van donderdag op vrijdag tempert de bewolking de nachtelijke uitstraling. Het vriest licht tot matig, op de meeste plaatsen tussen -3 en -6°C.

Vrijdag zien we nog altijd het hogedrukgebied boven Scandinavië, maar een oceaandepressie komt dichterbij vanaf het westen. De bewolking neemt verder toe en tegen de avond zou er opnieuw wat sneeuw kunnen vallen. Het kwik raakt nog altijd niet boven het vriespunt. Rond de middag is het -2°C, maar door de toenemende bewolking daalt het 's avonds en 's nachts nauwelijks of niet.

Zaterdag komt een randdepressie boven onze omgeving te liggen. Dat maakt de verwachtingen erg onzeker. Blijft de kern ten zuiden van onze omgeving, dan blijft de wind van over land waaien en blijft het licht vriezen. Komt de kern iets noordelijker terecht, dan waait de wind van over zee en gaat het licht dooien. Het is nog afwachten wat het precies wordt. Er is in elk geval kans op winterse neerslag. Dat kan zowel sneeuw, regen als ijzel worden.

Hetzelfde verhaal geldt ook voor zondag en de dagen daarna. De straalstroom blijft voortdurend zuidelijk liggen. De weermodellen zijn er nog niet uit of de meegevoerde depressies ten noorden of ten zuiden van Vlaanderen terecht zullen komen. We zien in het EPS zowel koude als beduidend zachtere berekeningen en het zijn er van elk ongeveer evenveel. Voor de lange termijn wachten we dus nog even af, maar het zou mij niet verbazen als het huidige "vuile" winterweer met een voortdurende afwisseling van vorst, sneeuw en lichte dooi nog een tijdje zou aanhouden.

Natuurijs
In Noordlaren wordt vanavond de eerste marathon op natuurijs geschaatst. "Natuurijs" wil in dit geval zeggen: een onder water gezette atletiekbaan, dus gevaar dat het peloton door het ijs zakt is er niet. Ook de komende dagen staan nog een aantal wedstrijden op dit soort ijsbanen gepland, maar van de echte natuurijsklassiekers is er uiteraard nog geen sprake.
De kans dat de winter zich tijdens en na het weekend kan handhaven is in het noorden van Nederland wel een stuk groter dan bij ons. Daar zullen er dus nog schaatsmogelijkheden bij komen.

In Vlaanderen is er van schaatsen voorlopig geen sprake. Op plaatsen waar er al ijs lag, is de sneeuwval van vorige nacht desastreus geweest. Dat ijs kunnen we voorlopig afschrijven. We zullen onze hoop moeten stellen op wateroppervlaktes die nu nog open liggen en vanaf komende nacht zullen toevriezen. Dat ijs blijft uiteraard de volgende dagen nog absoluut onbetrouwbaar. Vanaf het weekend dreigt er al nieuwe sneeuw en/of dooiweer. Voorlopig ziet het er dus nog niet zo goed uit.

maandag 14 januari 2013

Korte sneeuwupdate 14 januari

De 12Z-runs van de meso-modellen zitten nu vrijwel allemaal op dezelfde lijn. De depressiekern lijkt iets noordelijker door te komen dan de vorige runs berekenden. Dat betekent concreet dat het uiterste zuidwesten van Vlaanderen vannacht tijdelijk te maken krijgt met een aanlandige wind en dus positieve temperaturen. De grens is daarbij heel erg scherp. Zo zou aan de oostkust (van Knokke tot pakweg Oostende) de wind aflandig blijven. Daar blijft het dus vriezen. Aan de westkust (van pakweg Oostende tot De Panne) is de wind wel aanlandig en daar kan het kwik tijdelijk oplopen tot +3°C. Het lijkt mij niet onmogelijk dat de sneeuw daar helemaal op het laatst nog eventjes overgaat in natte sneeuw of regen. UKMO-meso laat de 0°-grens tegen de ochtend oprukken tot voorbij Gent, DWD-LM tot aan de lijn Aalter-Kortrijk, Alaro tot de omgeving van Roeselare.

Van zodra de kern morgenvoormiddag ver genoeg doorgeschoven is, draait de wind overal weer naar de oostelijke sector en begint het opnieuw te vriezen (uitgezonderd misschien vlak aan zee, daar +1°). De ingedraaide occlusie zorgt in de namiddag opnieuw voor sneeuwbuien die volgens Alaro en DWD-LM vooral in het centrum en oosten weer een paar centimeter sneeuw kunnen lossen. Daarna volgt een nacht met overwegend matige, plaatselijk ook strenge vorst.

zondag 13 januari 2013

Meer sneeuw op komst

De sneeuwzone die het voorbije weekend vanuit het zuiden ons land schampte, heeft uiteindelijk vooral in de Westhoek, deVlaamse Ardennen en het Pajottenland een mooi sneeuwtapijt achtergelaten. Plaatselijk viel daarbij tussen de 5 en 10 cm, hier en daar soms zelfs nog wat meer. De rest van Oost- en West-Vlaanderen, delen van Antwerpen en Vlaams-Brabant moesten het stellen met een halve tot 2 centimeter. Het noordoosten van Vlaanderen bleef zoals verwacht sneeuwvrij.

Vandaag kwam het kwik in Drongen nipt boven het vriespunt uit: +0,2°C en dus geen officiële ijsdag. Op een aantal andere plaatsen bleef de temperatuur wel iets onder nul. Vannacht bevinden we ons in een rustig zadelgebied. De wind valt weg en er zijn brede opklaringen. Het vriest op veel plaatsen matig, waar het dikste sneeuwdek ligt plaatselijk misschien ook streng (-10°C of lager). Allicht is dat onder meer het geval in de Westhoek, waardoor het deze keer in het westen van het land beduidend kouder zou kunnen worden dan in het oosten.

Morgen maandag starten we met brede opklaringen. Ondanks het zonnige weer blijft het vrijwel overal vriezen. Door het contrast van de koude bovenluchten met het warme zeewater ontstaan er boven zee sneeuwbuien. Die kunnen de kuststreek en het uiterste westen van ons land binnendrijven. Daar kan dus al van in de voormiddag een stevige sneeuwbui vallen.
In de loop van de namiddag neemt ook in de rest van het land de bewolking toe. Het is de voorbode van een neerslagzone, verbonden aan een depressiekern boven de Noordzee. Deze kern stevent recht op ons land af en dat maakt de situatie enigzins ingewikkeld.

Morgenochtend staat er weinig of geen wind. Als de kern begint te naderen, neemt de wind toe en draait die naar zuidelijke richtingen. Dat betekent dat er koude lucht vanover land wordt aangevoerd. Tegen de avond valt er neerslag aan de kust, die meer en meer landinwaarts trekt. Achter het occlusiefront draait de wind naar westelijke richtingen, maar volgens de regionale weermodellen UKMO-meso en Alaro komen we niet achter het front terecht. Dat wil zeggen dat ook de zachtere zeelucht niet tot Vlaanderen kan doordringen, zelfs niet tot aan de kust. Alle neerslag valt dus gewoon als sneeuw en wat er valt blijft ook liggen. (update ma 14/01: de westkust en de Westhoek zou volgens de meeste modellen vannacht en morgenochtend toch heel eventjes in de zachtere lucht terecht kunnen komen, met tijdelijk licht positieve temperaturen maar op de sneeuw en het sneeuwdek heeft dat weinig invloed. Het Britse model blijft voet bij stuk houden en laat de zachte lucht nergens doordringen).

De depressiekern ligt morgennacht vlak voor onze kust. De rode lijn vormt de grens tussen de koude en zachtere lucht. Het ziet er naar uit dat heel ons land nipt in de koude lucht blijft en dat er dus overal gewoon sneeuw valt.

De meeste sneeuw wordt nu berekend voor het noordwesten van het land. Waarschijnlijk bereikt ze de kust rond 19u 's avonds. Een uur of twee later begint het ook te sneeuwen in het Gentse, nog eens twee uur later in de omgeving van Brussel en Antwerpen. Naarmate de sneeuwzone landinwaarts trekt, neemt de intensiteit wat af. Dat betekent dus dat de kuststreek, de rest van West-Vlaanderen en Oost-Vlaanderen - zoals het er nu naar uit ziet - het dikste sneeuwdek mogen verwachten. Het is altijd gevaarlijk om daar een aantal centimeter op vast te pinnen, maar ik zou voorlopig "gokken" op 10 centimeter of iets meer in het uiterste westen, tussen de 5 en de 10 cm in Oost-Vlaanderen en dan verder afnemend richting het oosten. Dat komt natuurlijk boven op de sneeuw die er al ligt.
De sneeuwval gaat ook gepaard met een vrij strakke wind: tot 4 Bft in het binnenland, tot 5 à 6 Bft aan de kust. In combinatie met de negatieve temperaturen kan de droge sneeuw op open vlaktes dus wegwaaien en op andere plaatsen sneeuwduintjes vormen.

Het blijft koud
Een sneeuwzone betekent vaak meteen ook het einde van een winterperiode. Dat is nu niet het geval. Dinsdag kan er aan de achterkant van de depressie misschien eventjes iets minder koude lucht binnenlekken. Het kwik kan dan plaatselijk enkele graden boven nul komen, maar omdat de dauwpunten laag blijven, wordt het sneeuwdek nauwelijks aangetast. Dinsdagavond begint het al snel overal weer te vriezen. Er kunnen verspreid over de dag en avond nog een aantal sneeuwbuien vallen. Vanaf woensdag liggen we aan de zuidelijke flank van een hogedrukgebied boven Scandinavië. Dat blijft koude lucht naar onze omgeving sturen. De hele week vriest het 's nachts op veel plaatsen matig, lokaal mogelijk ook streng. Overdag halen de maxima niet of nauwelijks het nulpunt. Voor één keer lijkt de winter feller uit te gaan pakken dan het zich eerst liet uitschijnen.