zondag 2 december 2012

Sneeuwdek van 15 cm in Ardennen


In Mont Rigi, op 640 meter hoogte, lag deze namiddag ruim 15 centimeter sneeuw.

Er verandert weinig aan de verwachting die ik vrijdag heb opgesteld. Zoals verwacht is er de voorbije nacht en deze ochtend wat natte sneeuw gevallen in het centrum en het oosten van het land. In het westen bleef het bij buien van regen en korrelhagel, met hier en daar ook een klap onweer. De Hoge Venen waren vandaag al het decor voor mooie winterse plaatjes, met een sneeuwdek van 15 cm. Ook komende nacht en morgenochtend kan er in Vlaanderen tijdelijk nog wat winterse neerslag vallen, maar al snel loopt de temperatuur op en begint het te regenen. 's Avonds duidt de thermometer 7 à 8°C aan.
In de hoge Ardennen dooit het morgennamiddag en morgenavond tijdelijk ook flink, met maxima rond +3°C. Het sneeuwdek krijgt het er eventjes moeilijk, maar wordt al snel weer aangedikt.Vanaf dinsdag keren we immers al terug naar het huidige weertype, met van tijd tot tijd winterse buien in het laagland en sneeuw over de Ardense hoogten.

De verwachtingen vanaf vrijdag zijn erg onzeker. Echt zacht wordt het niet, diepwinters evenmin. Alles wat daartussen zit, behoort wel nog tot de mogelijkheden.Vrijdag en zaterdag krijgen we te maken met neerslagzones. Het valt voorlopig nog moeilijk in te schatten of die in Vlaanderen regen, natte sneeuw of sneeuw zullen brengen. Dat zal afhangen van de precieze koers van de depressiekernen. Later meer hierover.

Wel diepwinters is het in Scandinavië, waar de middagtemperaturen vandaag en de komende dagen blijven hangen tussen -10 en -20°C, plaatselijk is het zelfs nog wat kouder.

De middagtemperaturen van vandaag. In West-Europa is het kil, in Scandinavië diep winters.

vrijdag 30 november 2012

Zuidelijke straalstroom zorgt voor killig weer

Wat het meest in het oog springt op de weerkaarten de komende dagen, is dat de polaire straalstroom ten zuiden van ons blijft liggen. Die straalstroom vormt de scheiding tussen koude polaire en warmere subtropische luchtmassa's. De actuele zuidelijke ligging van de straalstroom zorgt ervoor dat het bij ons de volgende dagen niet echt zacht kan worden, ook niet als de wind vanuit de westelijke sector waait. Dat zullen we begin volgende week merken. Dan steekt er tijdelijk een westelijke stroming op, wat niet betekent dat de maxima de dubbele cijfers zullen halen. In het tweede deel van volgende week lijkt het opnieuw af te koelen.


De verwachtingskaart op 200 hPa voor dinsdag: de straalstroom (gele en rode gedeelten) blijft ten zuiden van ons land.

Zowat heel Europa is nog in de greep van een trog, waarin op grondniveau diverse depressiekernen zijn ontstaan. De voornaamste liggen momenteel boven de Golf van Genua en de Baltische staten. Aan de westelijke flank van laatstgenoemde lagedrukgebied stroomt vrij koude polaire lucht naar onze omgeving. Op 1500 meter hoogte is die in het oosten van ons land een fractie kouder (-7°C) dan in het westen (-5°C). Daardoor is de kans op winterse neerslag groter in het oosten dan in het westen.

Morgen zaterdag komt een kleine depressiekern afgezakt van de Noordzee. We blijven aan de zuidflank van deze kern, zodat de wind tijdelijk naar het westen krimpt. Het frontaal systeem van deze kern bereikt ons morgenavond laat en trekt in de nacht van zaterdag op zondag over ons land. In het westen van ons land waait de wind vanover zee en blijft het kwik 's nachts enkele graden boven het vriespunt. De meeste neerslag valt er als regen. In het oosten is de wind wat meer gekrompen. Dat betekent dat de zachtere zeelucht daar niet binnendringt. Met temperaturen rond het vriespunt kan daar wel sneeuw vallen. Een tijdelijk sneeuwdekje in Limburg is niet uitgesloten. In de hoge Ardennen valt er in elk geval sneeuw.
Een kleine verandering  in de koers van de depressiekern kan de grens tussen sneeuw en regen een eind doen opschuiven in zowel oostelijke als westelijke richting. Het blijft dus "nowcasten" tot het laatste moment.

Zondag overdag vallen er vooral in het noordwesten nog een aantal buien. Bij maxima rond 5°C zijn dat gewone regenbuien. In de nacht van zondag op maandag zorgt een mobiele hogedrukwig voor een aantal opklaringen. De wind valt tijdelijk weg en in de polaire lucht gaat het kwik dan snel onderuit. Op de meeste plaatsen vriest het enkele graden. Tegen de ochtend neemt de bewolking weer toe. Vanover het Kanaal nadert immers een frontaal systeem, verbonden aan alweer een nieuwe depressiekern (die trog boven Europa is een echte kraamkamer voor lagedrukgebieden). Deze storing heeft een kleine warme sector. Op 1500 meter hoogte loopt de temperatuur kortstondig op tot rond +3°C. Daardoor dooit het maandag ook in de hoge Ardennen eventjes flink door. Lang duurt dat niet, want maandagavond nog trekt ook het koufront door en daalt de temperatuur op 850 hPa weer tot -2°C. In de Hoge Venen begint het dan opnieuw te lichtjes te sneeuwen. In Laag- en Midden-België wordt maandag een onvervalste regendag, met maxima die tegen de avond oplopen tot 7°C.


De kaart voor maandag op ongeveer 1500 meter hoogte: we komen eventjes in de warme sector van een depressie terecht (gele kleur).

Dinsdag en woensdag komen we onder invloed van - het zal u niet verbazen - alweer een nieuwe depressiekern, die post vat boven de Noordzee. Het weerbeeld lijkt dan sterk op dat van nu. Geregeld vallen er buien. Aan de kust zijn dat regenbuien, in het binnenland winterse buien en op de Hoge Venen sneeuwbuien. De maxima liggen dinsdag rond 6°C, woensdag rond 5°C. 's Nachts komt in Vlaanderen het vriespunt opnieuw in zicht.
Daarmee ziten we al gevaarlijk dicht tegen de limiet van de betrouwbare termijn. De operationele berekeningen van de 00Z-run van de weermodellen laten in de tweede helft van volgende week een verdere afkoeling zien, veroorzaakt door drukstijgingen ten noordoosten van onze omgeving. Maar in de ensembles zitten ook nog zachtere oplossingen. Extreem zacht of extreem koud wordt het hoogstwaarschijnlijk niet. Het EPS-ensemblegemiddelde voor de maximumtemperatuur ligt op het einde van de vijftiendaagse verwachtingstermijn rond +3 à +4°C, dat voor de minimumtemperatuur rond -1°C. In Scandinavië blijft het in elk geval erg koud. Van zodra de wind uit die hoek gaat waaien, kan de winter hier heel snel zijn.





woensdag 28 november 2012

Via "licht winters" terug naar af

De voorbije dagen is weer duidelijk geworden dat het erg onverstandig is om je blind te staren op de operationele berekeningen van de diverse weermodellen. Op basis daarvan verschenen berichten in de media dat de eerste week van december "berekoud" zou gaan verlopen. Daar komt dus weinig of niets van in huis. Na een licht winters weekend, evolueren we weer naar temperaturen die normaal zijn voor de tijd van het jaar. Ook in Oost-Europa krijgt de winter niet echt voet aan de grond, alleen Scandinavië en de Alpenlanden bieden een echt winterse aanblik. En ja, misschien ook onze hoge Ardennen.

Een hogedrukrug boven de noordelijke Atlantische Oceaan en een trog boven West-Europa bepalen de komende dagen ons weerbeeld. In die trog zien we een omvangrijk lagedrukgebied met kern boven de Golf van Genua. Dat zorgt voor erg slecht weer in het noorden van Italië en voor een volumptueuze sneeuwdump in de Alpen, vooral aan de zuidelijke kant. Het is een vrij indrukwekkende depressie, maar om dat nu te gaan omschrijven als "een clash tussen Siberische diepvrieslucht en hete Tunesische lucht pal boven Italië" , is er eens te meer zwaar over. De extremen in de bovenlucht zijn veel groter boven het westen van Rusland, zoals we op onderstaande kaart duidelijk kunnen zien:

Boven West-Rusland liggen warme bovenluchten (oranje) en koude (donkerblauw) het dichtst tegen elkaar. Boven Italië is het contrast niet eens zo groot.

Extreem koude lucht uit Siberië dringt voorlopig nergens door boven Europa, alleen boven Scandinavië is de bovenlucht relatief koud. Aan de noordwestelijke flank van de depressie staat in onze omgeving de komende dagen een noordelijke stroming. De aangevoerde lucht is onstabiel, zodat er boven het nog warme zeewater een aantal buien ontstaan, die ook een eind het binnenland in kunnen drijven. Boven het westen van België en Nederland bedraagt de temperatuur de volgende 48 uur op 850 hPa amper -4 à -5°C. Dat is deze tijd van het jaar bij een aanlandige wind lang niet koud genoeg om voor winterse neerslag te zorgen. Boven het oosten van de Benelux is de bovenlucht kouder: tot -7° à -8°C op 850 hPa. Dat betekent dat daar de kans op (natte) sneeuw wel toeneemt, zeker boven de hogere delen van de Ardennen.

Zaterdag trekt een kleine depressiekern van de Noordzee over Noord-Nederland verder het Europese vasteland op. De kern vult daarbij ook op. Wij blijven aan de zuidelijke kant van deze kern, waardoor de wind de hele tijd van over zee blijft waaien. Met andere woorden: ook dan hoeven we in het Vlaamse laagland niet op droge sneeuw te rekenen. Wel vallen er hier en daar een paar winterse buien, met regen, stofhagel en misschien wat vlokken natte sneeuw. In het westen van het land lopen de maxima vlotjes op tot 6 à 7°C, meer naar het oosten blijven ze steken bij een graad of 4. De volgende nachten is er altijd wel kans op wat lichte vorst, zeker bij langdurige opklaringen.

Zondag is de depressiekern verder getrokken naar Noord-Duitsland en Polen. Dan komen de koude bovenluchten voorlopig het dichtst bij ons. Met een gunstige timing is het niet uitgesloten dat het in het oosten van Vlaanderen dan eventjes wat witjes wordt, maar lang duurt dat niet. Opnieuw halen we in het westen van Vlaanderen vlot +5°C overdag, in het oosten is dat +3°C. De hoge Ardennen zijn een geval apart. Daar lijkt alles precies goed te vallen om een eerste sneeuwdek van betekenis te krijgen.

Na het weekend komt er opnieuw een westelijke stroming op gang, daar zijn nu zowat alle computerberekeningen het over eens. De maxima liggen begin volgende week rond +7°C, de minima meest rond +3°C. De kans op vorst in thermometerhut in Vlaanderen is vanaf dinsdag onpnieuw enkele nachten erg klein. Het blijft wel wisselvallig: elke dag is er 70 tot 80 procent kans op neerslag. In de Hoge Venen blijven de maxima overdag rond het vriespunt hangen en vriest het 's nachts licht tot matig. Het sneeuwdek kan daar ook begin volgende week standhouden of misschien zelfs nog wat aandikken.

In Vlaanderen wordt het volgende week dus niet meteen winters. Toch is de koude lucht niet echt ver uit de buurt. De wintergrens ligt midden volgende week waarschijnlijk ergens boven Polen. Een situatie om in de gaten te blijven houden.


Waarschijnlijk komt de wintergrens volgende week ergens boven Polen te liggen.

zondag 25 november 2012

Van zeer zacht naar licht winters

De stormdepressie die vandaag over de zuidelijke Noordzee trok, bracht ook een portie zachte lucht mee. Vanochtend vroeg lag het kwik rond 13°C. De volgende tien dagen zullen we een dergelijk thermisch hoogstandje niet meer meemaken. De geleidelijke daling van de temperatuur is ingezet. Dat zal tegen het einde van de week uitmonden in licht winters weer.

Synoptische situatie
De opbouw van de hogedrukrug boven de Atlantische Oceaan, die al een tijdje in de modellen zat, is inmiddels begonnen. De stormdepressie waar we vandaag mee te maken kregen, vult morgen volledig op boven het zuiden van Zweden. Een nieuwe depressiekern ligt dinsdag boven onze omgeving. Aan de noordzijde van deze depressiekern sijpelt lucht door die op grotere hoogte al wat afkoelt. Woensdag en donderdag staat er een strakke noordelijke stroming, in stand gehouden door een lagedrukgebied dat inmiddels boven de Alpen heeft postgevat. In het hoge noorden bouwt zich een hogedrukgordel op: van Groenland over Lapland naar Noord-Rusland. Die brengt een massa koude lucht in beweging, maar nog altijd is niet precies duidelijk waar die koude lucht uiteindelijk terecht zal komen. In eerste instantie nog niet tot bij ons. Vrijdag lijkt de grootste kou te stagneren boven het zuiden van Zweden en Noorwegen.


Het ensemblegemiddelde voor volgende week zondag: een trog gevuld met relatief koude lucht (de groene kleur) ligt boven een groot deel van Europa.
Tegen volgend weekend bedekt een diep uitgezakte trog zowat heel West-Europa. In deze trog zullen aan de grond diverse kleine lagedrukkernen ontstaan, waarvan we de positie nu nog niet kunnen inschatten. Het enige wat we wel al met zekerheid weten, is dat de bovenluchten zullen variëren tussen vrij koud, koud of zeer koud.
Als we het ensemblegemiddelde voor begin december bekijken, zien we dat de luchtdruk hoog blijft in het hoge noorden, dat de trog boven Europa zich lijkt te handhaven, maar dat ook het Azorenhoog vrij prominent aanwezig blijft. In de EPS-pluim zien we dan ook een heel scala aan temperaturen verschijnen. Voor 6 december (sinterklaasdag in België) zien we bijvoorbeeld de extremen voor de mogelijke maximumtemperatuur in Gent uiteenwaaieren van +13° tot -3°C. Voor de minimumtemperatuur is dat van -10°C tot +6°C. De onzekerheid is dus nog erg groot.

Verwachting
Laat ons toch proberen om van dat alles een zo concreet mogelijke weersverwachting te maken.
Morgen maandag ligt het kwik 's ochtends rond +7°C. Het is de hele dag wisselend tot zwaarbewolkt met geregeld wat regen of een bui. De maxima liggen rond 10 à 11°C.
Dinsdag is het meestal zwaarbewolkt met tijdelijk nog wat regen, maar grote hoeveelheden verwachten we niet. Het kwik doet een stapje terug. De minima liggen rond 6°C, maar overdag komen de maxima niet veel hoger dan 8 à 9°C.
Woendag krijgen we de zon wat meer te zien en op de meeste plaatsen blijft het droog. 's Ochtends ligt de temperatuur rond 3 à 4°C, overdag nog altijd rond 8 à 9°C. De wind draait nu wel resoluut naar het noorden.
Ook donderdag blijft de wind uit het noorden waaien. De temperatuur levert opnieuw een paar graden in, met minima rond 2 à 3°C en maxima rond 7°C. De buien worden talrijker, maar in Vlaanderen gaat het nog altijd om gewone regenbuien.

Vrijdag valt er nog altijd plaatselijk een bui, maar met minima dicht bij het vriespunt en maxima rond 5°C is het mogelijk dat die buien een licht winters karakter krijgen, met wat stofhagel of een enkele vlok natte sneeuw.
Zaterdagochtend vriest het op de meeste plaatsen in Vlaanderen licht. De maxima liggen rond 4 à 5°C en er vallen nog altijd enkele winterse buien. In Vlaanderen is de kans op droge sneeuw klein, in de Ardennen vallen er wel enkele echte sneeuwbuien of -buitjes.
Hetzelfde weerbeeld krijgen we allicht ook zondag, maar van dan af wordt de verwachting van de temperatuur erg onzeker. Het ensemblegemiddelde voor de maximumtemperatuur ligt van zondag 2 december tot en met zondag 9 december steevast rond 4 à 5°C, maar zoals gezegd is de spreiding tussen de verschillende oplossingen erg groot. Het ensemblegemiddelde voor de minimumtemperatuur ligt eerst iets onder het vriespunt, later iets er boven, maar ook hier is de spreiding erg groot.

In de Hoge Venen blijft het ensemblegemiddelde van zaterdag 2 december tot en met zondag 9 december permanent onder het vriespunt. Daar is de kans groot dat zich in die periode een mooi sneeuwdek vormt.

We evolueren de volgende dagen dus naar licht winters weer. Of dat winterweer begin december ook écht doorzet, zal pas de volgende dagen duidelijk worden.


Eerste podiumplek voor Swings

De Belgische schaatsers blijven schitterend presteren in Kolomna. Op de 1500 meter reed Bart Swings naar een schitterende tweede plaats. Met 1:45.77 vestigde hij alweer een nieuw Belgisch record. Hij moest alleen de Nederlander Koen Verweij laten voorgaan, met amper twee tienden van een seconde. Het is de eerste keer dat Swings op het podium staat bij een wereldbekerwedstrijd. In het wereldbekerklassement op de 1500 meter staat hij nu op de zesde plaats.

Ook Jelena Peeters verbeterde eens te meer een Belgisch record, dit keer op de 3000 meter. Ze werd 11de in de B-groep in 4:11.13, een verbetering van haar tijd van vorige week in Heerenveen met bijna 5 seconden.

zaterdag 24 november 2012

Swings verovert laatste record van Veldkamp

Op de wereldbeker schaatsen in Kolomna, heeft Bart Swings vanmiddag het laatste Belgische record van Bart Veldkamp van de tabellen geveegd. Hij reed de 5000 meter in 6:20.37. Dat is ruim drie seconden sneller dan het vorige record, dat "Schaatsbelg" Veldkamp reed op de hooglandbaan van Calgary in 2001. Alle afstandsrecords van de 1500 tot de 10.000 meter staan nu op naam van Swings. Alleen de sprintrecords zijn nog in handen van Wim De Deyne (500 meter) en Pieter Gysel (1000 meter).
Het Belgische record was goed voor de tiende plaats in de wereldbekerwedstrijd van vandaag.  De volledige top vier kleurde Nederlands. Sven Kramer haalde het in 6:10.62 voor Jan Blokhuijsen (6:11.97), Jorrit Bergsma (6:13.08) en Bob de Jong (6:14.37). Swings bleef wel de vijfde Nederlander voor. Ted-Jan Bloemen werd 11de in 6:20.69. De kloof tussen Swings en de absolute wereldtop wordt dus steeds kleiner. In het worldcup-klassement op de 5000 meter staat hij voorlopig 11de.

In de B-groep verbeterde Ferre Spruyt zijn persoonlijk record tot 6:36.65, goed voor de 19de plaats. Maarten Swings reed met 6:44.34 naar de 32ste plek op 35 deelnemers.

Bij de dames blijft ook Jelena Peeters de Belgische records aan elkaar rijgen. Ze verbeterde in Kolomna haar record op de 1500 meter vandaag tot 2:00.87. Dat is een kleine vier seconden beter dan haar vorige besttijd, die ze pas een week geleden reed in Heerenveen. Ze werd met die tijd zesde op 23 deelnemers in de B-groep, een knappe prestatie. In het wordcup-klassement (A en B-groep samen) staat ze voorlopig op een 29ste stek.

Morgen zondag komt Peeters in Kolomna in actie op de 3000 meter, Bart Swings staat aan de start in de A-groep van de 15000 meter. Swings komt ook nog in actie in het afsluitende nummer, de mass start. Daarin verdedigt hij zijn vierde plek in het wereldbekerklassement.



donderdag 22 november 2012

Krant schiet bok met "berekoud" weer

Wordt het de eerste week van december berekoud, zoals de website van Het Laatste Nieuws vandaag beweert? Heel misschien, maar hoogstwaarschijnlijk niet. Het artikel verdient voor mijn part een nominatie voor slechtste weerkundige bijdrage ooit. Niet gehinderd door enige kennis van zaken, maakt de journalist(e) een weerbericht voor de lange termijn dat echt nergens op slaat. Waarschijnlijk heeft de auteur ergens modeluitvoer gevonden die hij/zij letterlijk interpreteert. Vraag me niet welke modeluitvoer, want dat staat er niet bij en ik kan het ook niet opmaken uit het artikel. Het weerbeeld dat de auteur schetst komt niet overeen met de jongste operationele berekeningen van ECMWF noch GFS.

Op 22 november uitspraken doen als "in de nacht van 30 november op 1 december begint het te vriezen, tot -4° C in het centrum", "voor 1 december is er sprake van regen en aanvriezende regen", "op sinterklaasdag verwachten de modellen een barre cocktail van sneeuw, smeltende sneeuw en aanvriezende regen": het is echt totaal van de pot gerukt en wetenschappelijk gezien complete nonsens. Als professionele meteorologen hebben we dit al vaak aangekaart, maar het blijft vechten tegen de bierkaai. Jammer genoeg verliezen wij bij een deel van het publiek onze geloofwaardigheid. "Jullie hadden toch gezegd dat het...", krijgen we dan te horen, een paar weken nadat dergelijke onzinberichten zijn verschenen.

Maar genoeg geklaagd nu, laten we nog eens met een nuchtere blik naar de weerkaarten kijken. Zoals uitgelegd in vorige bijdrages op deze blog, evolueren we geleidelijk naar een geblokkeerd patroon op de weerkaarten. Dat begint vanaf zondag. Op de westelijke Atlantische Oceaan ontstaat dan een rug van hoge luchtdruk, van de Azoren naar de zuidpunt van Groenland. Die rug verplaatst zich de dagen daarna wat naar het oosten. Boven West-Europa zakt een trog uit, waarin een aantal lagedrukkernen ontstaan, zowel ten noorden als ten zuiden van onze omgeving. Uiteindelijk lijkt boven Europa één groot lagedrukgebied te ontstaan.

Dat lagedrukgebied gaat een bepalende rol spelen. Aan de noordkant trekt het koude luchtmassa's naar beneden, maar aan de zuidkant stuwt het net erg warme luchtmassa's van Noord-Afrika naar het noorden. Deze totaal verschillende luchtmassa's beginnen rond de kern van het lagedrukgebied te draaien. De grens tussen erg koude en erg zachte lucht wordt dan erg dun. Onderstaande kaart met de temperatuur op 850 hPa (ongeveer 1500 meter hoogte) maakt dit mooi duidelijk:

Verwachtingskaart ECMWF, gronddruk en temperatuur op 850 hPa. (bron: wetterzentrale.de)

We zien de zachte lucht (oranje en geel) opgestuwd worden vanuit Egypte tot in de Baltische staten. Een paar honderd kilometer verder, in Rusland en Noord-Scandinavië, is de lucht erg koud (donkerblauw). Wij zitten er zowat tussenin. De koude lucht van boven Scandinavië lekt door tot onze omgeving, maar wordt bij zijn tocht wat opgewarmd. De getoonde kaart is een verwachtingskaart voor de termijn +192 uur. Op die termijn is de onzekerheid nog groot. Kleine veranderingen in de situatie kunnen de luchtmassa's uiteindelijk op heel andere plaatsen terecht doen komen. Koud winterweer of zacht najaarsweer: het hoort op de wat langere termijn nog allemaal tot de mogelijkheden. Daarvoor hebben we het EPS ter beschikking, het Ensemble Predicition System. Dat probeert een zo goed mogelijk inschatting te maken van de verdeling van deze kansen.

Op basis van het laatste EPS zien we dat er in onze omgeving vanaf 1 december 25 procent kans is op minima beneden het vriespunt, vanaf 3 december 50 procent kans. De kans dat het begin december ook overdag blijft vriezen in westelijk Vlaanderen, is kleiner dan 10 procent. De kans dat we in die periode maxima halen tussen 5 en 10°C, is 50 procent. Dat is zowat het meest zinnige wat we over het weer voor de eerste dagen van december kunnen zeggen. Of dat genoeg is om te roeptoeteren dat we een "berekoud" begin van december zullen krijgen? Ik laat de conclusie aan u, maar ik denk dat ik wel weet wat de trouwe lezers van deze blog zullen besluiten.